Oskar Kolberg. 50 lat wędrówek po Polsce
Polski etnograf, folklorysta, kompozytor Oskar Kolberg urodził się w 1814 roku w Przysusze.
W 1819 roku ojciec Oskara Juliusz Kolberg został profesorem Uniwersytetu Warszawskiego. Kolbergowie zamieszkali na terenie Uniwersytetu sąsiadując z rodziną Chopinów. Zamiłowania naukowe i literackie ojca, uzdolnienia muzyczne matki, kontakty rodziny ze środowiskiem artystycznym i naukowym sprzyjały wszechstronnemu rozwojowi Oskara i jego braci – Wilhelma i Antoniego.
Oskar Kolberg uczył się w Liceum Warszawskim oraz doskonalił talent muzyczny. Szczególny wpływ na zainteresowania muzyczne Oskara Kolberga wywarł Fryderyk Chopin. W latach 1835-1836 uczęszczał do Akademii Handlowej i równocześnie studiował kompozycję i teorię muzyki w Berlinie. Po powrocie podjął pracę nauczyciela muzyki. Podróżował do Homla, Mińska, Rygi, Wilna. Rozpoczął twórczość kompozytorską i koncertową, podjął zajęcie krytyka muzycznego. 
W 1839 roku rozpoczął prace nad dokumentacją folkloru muzycznego. W muzyce ludowej szukał inspiracji dla własnej twórczości kompozytorskiej. Z czasem uznał sens dokumentacji folkloru wyłącznie w autentycznej formie, czego wyrazem były Pieśni ludu polskiego (1857).
Od 1845 r. przyjął pracę księgowego w Zarządzie Drogi Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej, a następnie w Zarządzie Dyrekcji Dróg i Mostów. Praca ta pozwalała na gromadzenie środków finansowych na działalność edytorską, badania terenowe i podróże. W ciągu 20 lat badaniami objął: Kutnowskie, Kurpie, Krakowskie, Podgórze Beskidzkie Podhale, Śląsk, Kaliskie, Płockie, Radomskie, Kieleckie, Lubelskie, Sandomierskie, Ziemię Dobrzyńską, Łomżyńskie, Chełmskie i Podole. W 1861 r. zrezygnował ze stałej posady. Głównym celem Kolberga stało się wówczas zebranie materiałów dotyczących wszystkich dziedzin kultury ludowej na terenie przedrozbiorowej Rzeczypospolitej i stworzenie podstaw dla nowej gałęzi nauki - etnografii. Zrealizował to w postaci serii wydawniczej Lud, jego zwyczaje, sposób życia, mowa, podania, przysłowia, obrzędy, gusła, zabawy, pieśni, muzyka i tańce. Każdemu regionowi poświęcona osobna monografia.
Monografia etnograficzna Wołynia „Wołyń. Obrzędy, melodie, pieśni. Dzieła wszystkie” została opracowana z materiałów Kolbergowskich i wydana przez Józefa Tretiaka 27 lat po śmierci Kolberga. Wydawca wybrał do druku z tek wołyńskich Kolberga tylko część zapisów terenowych. Pozostawił także w rękopisach pieśni polskie z tego terenu i pieśni w dialekcie ukraińskim. Tom zawiera trzy opisy wesela, pieśni obrzędowe weselne i doroczne (razem 148), pieśni powszechne i melodie oraz 25 bajek spisanych około roku 1835 przez Jana Prusinowskiego, a wręczonych Kolbergowi przez autora. Sam Kolberg prowadził badania terenowe na Wołyniu w roku 1862, głównie na polesiu Wołyńskim (okolice Kowla i Włodzimierza) i w okolicach Żytomierza. Materiały pominięte przez Tretiaka wydane zostały w tomie suplementowym do Wołynia.
Kolberg wydał 33 tomy Ludu i Obrazów Etnograficznych, opublikował około 200 artykułów z zakresu etnografii, folklorystyki, językoznawstwa, muzykologii. Pozostawił obszerny zbiór materiałów rękopiśmiennych stanowiący podstawę edycji następnych tomów: Chełmskie, Przemyskie, Wołyń (wyd. na przełomie XIX-XX w) oraz tomów Dzieł Wszystkich.
Dzieło Oskara Kolberga - program badań kultury ludowej ziem dawnej Rzeczypospolitej oraz zgromadzony zespół źródeł i opracowań w postaci tomów Ludu i Obrazów Etnograficznych wraz z archiwum rękopiśmiennym – stanowi podwaliny polskiej etnografii i folklorystyki.
MW