Kształtując wspólną pamięć
W ostatnich dniach września Ukrainę odwiedzili uczestnicy polsko-ukraińskiego seminarium wyjazdowego zorganizowanego w ramach projektu «Z powrotem do przyszłości – kształtujemy wspólną pamięć».
Jest to polsko-ukraiński projekt studencki realizowany wspólnie przez Międzynarodowy Dom Spotkań Młodzieży w Oświęcimiu, Instytut Europeistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie oraz Centralnoukraiński Narodowy Uniwersytet Techniczny w Kropywnyckim. Projekt dofinansowała Fundacja Pamięci Ofiar Auschwitz-Birkenau oraz Stowarzyszenie wspierające MDSM.
Koordynator projektu, edukatorka MDSM Natalia Tkachenko zaznaczyła, że pomysł seminarium powstał z potrzeby otwartej rozmowy o trudnych momentach wspólnej historii oraz przezwyciężenia istniejących uprzedzeń i zbliżenia na poziomie młodych osób. Jest to kontynuacja spotkania zrealizowanego w zeszłym roku w Oświęcimiu i Krakowie. «Rozmawialiśmy o kwestii pamięci, w tym pamięci negatywnej, o tym, na ile ta pamięć dzieli czy łączy. W tym roku realizujemy drugą część projektu, mianowicie wyjazd studyjny do Łucka i Lwowa, gdzie wspólnie chcemy nie tylko zgłębić kwestie historyczne, dotyczące wydarzeń na Wołyniu i w Galicji Wschodniej w okresie niemieckiej okupacji i II wojny światowej, lecz również spojrzeć na to, jak funkcjonuje pamięć zbiorowa o wydarzeniach polsko-ukraińskiej historii dzisiaj» – podkreśliła Natalia Tkachenko.
Wyjazd miał na celu zapoznanie się z tym, jak wygląda pamięć o Zbrodni Wołyńskiej i szerzej o II wojnie światowej w przestrzeni publicznej: w muzeach, w przestrzeni miejskiej, w organizacjach pozarządowych i inicjatywach lokalnych. Na trasie podróży znalazły się m.in. Łuck, Lwów, Kisielin, Pawliwka (Poryck), Mosty Wielkie. Program wyjazdu obejmował zwiedzanie muzeów i miejsc pamięci, oprowadzanie po Łucku i  Lwowie, spotkania z osobami zaangażowanymi w pracę na rzecz zachowania przestrzeni historycznej i jej upamiętniania oraz dyskusje moderowane. Podczas intensywnego programu studentom udało się zebrać dużo ciekawych obserwacji do refleksji o przeszłości, pamięci, pojednaniu, które znajdą swoje odzwierciedlenie w albumie reportażowym ze zdjęciami i krótkimi komentarzami uczestników wyjazdu studyjnego.
W trakcie pobytu w Łucku studenci z Polski i Ukrainy spotkali się z Walentym Wakolukiem, prezesem Stowarzyszenia Kultury Polskiej im. Ewy Felińskiej na Wołyniu, redaktorem naczelnym «Monitora Wołyńskiego». Rozmowa  odbyła się w siedzibie SKP. Uczestnicy spotkania dyskutowali o trudnych kwestiach dla narodu polskiego i ukraińskiego, jak również o tym, kiedy nadejdzie właściwy czas na poruszanie tych problemów. Rozmawiali także o filmie «Wołyń» Wojciecha Smarzowskiego, o inicjatywach oddolnych i rządowych w zakresie upamiętnienia, o opracowaniach naukowych. Spotkanie to można by było podsumować stwierdzeniem jednej z jego uczestniczek: «Chyba jeszcze długo nie będziemy mogli przejść z dyskusji „Czyja to była wina” na etap, że „Zrobił to człowiek człowiekowi”».
Natalia DENYSIUK
Fot. Dorian JĘDRASIEWICZ