Akcent polski
W tym roku Święto Niepodległości Polski w polskich organizacjach obwodu wołyńskiego, rówieńskiego i tarnopolskiego tradycyjnie uczczono podczas uroczystych akademii i koncertów. W Zdołbunowie zadbano o to, żeby do imprezy można było dołączyć za pomocą internetu, a tarnopolanie po spotkaniu w towarzystwie wybrali się na wycieczkę śladem wsi, które kiedyś zamieszkiwane były przez Polaków.
«Podczas obchodów świąt narodowych można poznać zwyczaje i tradycje charakterystyczne dla każdego kraju» – stwierdzono w punkcie nauczania języka polskiego przy parafii pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa w Kiwercach i postanowiono uczcić ten ważny dla Polaków dzień. Z okazji Święta Niepodległości Polski uczniowie szkoły wraz z członkami kiwereckiego oddziału Stowarzyszenia Kultury Polskiej im. Ewy Felińskiej na Wołyniu zaśpiewali hymn Polski i poznali kilka ciekawostek związanych z tym krajem.
Punkt nauczania przy parafii pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa w Kiwercach działa pomimo pełnoskalowej rosyjskiej inwazji na Ukrainę. W tym roku języka polskiego uczą się tu dwie grupy: dzieci oraz starszych. Ich motywacji do nauki nie osłabiają nawet przerwy w dostawie prądu. W takich sytuacjach zajęcia odbywają się w sali przy zapalonych świecach.
Uczniowie sobotniej szkoły przy Towarzystwie Kultury Polskiej w Ko stopolu z okazji 104. rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości zorganizowali koncert. 20 listopada po uroczystej mszy w kościele pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa zaprezentowali go parafianom i członkom TKP.
Młodzi artyści pokazali samodzielnie napisane scenki teatralne. W pierwszej przedstawili współczesne dzieci ukraińskie, które interesują się tym, jak wyglądała polska drogą do wolności. Druga poświęcona została współczesnym tragicznym wydarzeniom w Ukrainie, wojennej rzeczywistości, w której przychodzi żyć jej obywatelom. Zabrzmiał również hymn Polski, pieśni «Rota» i «Przybyli ułani pod okienko» oraz wiersze okolicznościowe.
Dzień Niepodległości Polski świętowano także w Towarzystwie Kultury Polskiej w Kowlu. 12 listopada w Szkole Polskiej działającej przy TKP, zebrali się członkowie organizacji, uczniowie i ich rodzice.
Zgromadzeni odśpiewali hymny Polski i Ukrainy, obejrzeli film o polskiej drodze do odzyskania niepodległości i tym samym przypomnieli sobie wydarzenia z historii. Potem uczniowie śpiewali polskie pieśni oraz recytowali wiersze.
W Łucku 104. rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości w ramach tygodnia Wydziału Filologii i Dziennikarstwa Wołyńskiego Uniwersytetu Narodowego imienia Łesi Ukrainki obchodzili studenci polonistyki. 11 listopada zorganizowali maraton polonistyczny «Znaj naszych», w trakcie którego brali udział w quizie oraz prezentowali polskie opowiadania, eseje, wiersze i piosenki oraz przekłady wykonane przez studentów.
Dzień wcześniej świąteczny koncert zorganizowany przez Towarzystwo Kultury Polskiej imienia Tadeusza Kościuszki odbył się w Centrum Polskim w Łucku.
Z okazji 104. rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości Konsul Generalny RP w Łucku Sławomir Misiak wygłosił mowę zaznaczając, że «bez niepodległej Ukrainy nie może być niepodległej Europy». Przed zgromadzonymi na sali wystąpiły zespoły «Wołyńskie Słowiki», «Wołyńskie Panie» oraz chór «Wołyń». Na zakończenie koncertu połączone chóry i wszyscy obecni na sali wykonali piosenkę «Hej, sokoły».
Rówieńscy Polacy zorganizowali uroczystą akademię w Towarzystwie Kultury Polskiej im. Władysława Reymonta. 12 listopada zabrzmiały tu hymny Polski i Ukrainy. Pieśni «O mój rozmarynie», «Rozkwitały pąki białych róż», «Ułani, ułani…» i jeszcze wiele innych utworów wykonał zespół «Faustyna». Młodzież i najmłodsi recytowali wiersze. Zgromadzeni obejrzeli także prezentację multimedialną o krętych drogach do odzyskania niepodległości przez Polskę.
W Dubnie Dzień Niepodległości Polski uczczono w kościele Świętego Jana Nepomucena. Po uroczystej mszy świętej sprawowanej przez ks. Marcina Ciesielskiego, parafianie obejrzeli okolicznościowy koncert. Wystąpili w nim członkowie Dubieńskiego Towarzystwa Kultury Polskiej oraz uczniowie działającej przy nim sobotnio-niedzielnej szkoły języka polskiego.
Tego dnia odbył się również poczęstunek dla najstarszych członków towarzystwa, podczas którego przy akompaniamencie Wiktora Sajuka zabrzmiały polskie piosenki.
Ze względu na wojnę nie wszyscy chętni mogli wziąć bezpośredni udział w uroczystościach odbywających się w Towarzystwie Kultury Polskiej Ziemi Zdołbunowskiej. Niektórzy Uczniowie, nauczyciele, rodzice oraz zaproszeni goście łączyli się więc zdalnie.
Zgromadzonym przedstawiono wydarzenia poprzedzające datę 11 listopada 1918 r. Największy nacisk położono na ukazanie ducha Narodu Polskiego, który w czasie 123 lat niewoli stale wychodził z inicjatywą walki za Ojczyznę. Przypomniano daty trzech największych powstań narodowych. Uczniowie udekorowani symbolicznymi biało-czerwonymi kotylionami wykonywali polskie wiersze i pieśni.
W Polskim Centrum Kultury i Edukacji im. prof. Mieczysława Krąpca w Tarnopolu 104. rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości uczczono m.in. podczas wspólnej wycieczki szlakiem wsi Wielkogajowskiej Terytorialnej Hromady, w których kiedyś mieszkali Polacy.
Członkowie organizacji wybrali się w trasę po uroczystej akademii zorganizowanej dwa dni wcześniej. 11 listopada spotkali się w siedzibie Centrum. Wspólnie wykonali polski hymn, wysłuchali powitalnych słów prezesa PCKiE Piotra Fryza oraz proboszcza kościoła Miłosierdzia Bożego i Matki Bożej Nieustającej Pomocy w Tarnopolu, ks. Andrzeja Maliga. Chór «Akwarele Tarnopola» przygotował świąteczny program koncertowy, prezentując go przy akompaniamencie skrzypka Ostapa Kozyry i kierowniczki chóru, pianistki Oksany Kozyry.
13 listopada w ramach akcji «Zachowanie pamięci historycznej Polaków na Tarnopolszcyźnie» członkowie Polskiego Centrum zwiedzili terytorium Wielkogajowskiej Terytorialnej Hromady, wędrując po miejscach, w których kiedyś mieszkali Polacy. Ciekawe fakty historyczne przedstawiła członkini PCKiE Eugenia Woźna.
Najpierw uczestnicy wycieczki odwiedzili wieś Gaje Wielkie, o której pierwsza pisemna wzmianka pochodzi z 1785 r. Do 1939 r. była uważana za przedmieście Tarnopola i nosiła nazwę Tarnopolskie Gaje. Kiedyś mieszkali tu Polacy. Przypomina o nich figura Świętego Daniela, umieszczona przy wjeździe do wsi ku pamięci zmarłych na tyfus.
Następny przystanek to Krasówka. Tutaj tarnopolanie odwiedzili stary cmentarz, na którym spoczywają Polacy, pomodlili się przy ich grobach i zapalili znicze. Odwiedzili także cerkiew greckokatolicką pod wezwaniem Opieki (Pokrowy) Najświętszej Maryi Panny. Mieszkanka Krasówki Halina Dubczak, z domu Karawańska, opowiedziała, że wcześniej był tu kościół św. Anny. W czasach sowieckich był zamknięty, więc wspólnota katolicka jeździła do kościoła w Gałuszczyncach. W latach 90. zniszczony kościół przebudowano na cerkiew greckokatolicką. W pobliżu świątyni zachowały się polskie groby, o których opowiedział miejscowy mieszkaniec, działacz społeczny i historyk Jarosław Demydaś.
W drodze do wsi Toustolug członkowie Polskiego Centrum zwiedzili ciekawy obiekt – źródło z kaplicą Matki Bożej, a także obejrzeli umieszczoną przy drodze figurę Świętego Jana Nepomucena. Ten pomnik sztuki monumentalnej przypisywany jest samemu Johannowi Georgowi Pinselowi lub jednemu z jego uczniów. Na toustołuskim cmentarzu tarnopolanie modlili się za spoczywających na nim Polaków, a na ich grobach zapalili znicze pamięci.
Członkowie PCKE nie mogli nie odwiedzić jednej z najbardziej aktywnych członkiń polskiej wspólnoty we wsi Toustoług – Jarosławy Łozińskiej. Opowiedziała gościom o przeszłości i teraźniejszości miejscowych Polaków, m.in. o tragicznych wydarzeniach podczas II wojny światowej oraz o historii kościoła wybudowanego w 1913 r. na cmentarzu i zniszczonego w czasach sowieckich.
Wycieczka była bogata w treści i ciekawa, zwłaszcza dla uczniów szkoły sobotniej, którzy w ten sposób mogli poznać swoje polskie korzenie i historię własnej ojczyzny.
Okolicznościowe wydarzenia zostały zorganizowane w polskich towarzystwach przy wsparciu Fundacji Wolność i Demokracja w ramach projektów finansowanych ze środków Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w ramach konkursu Polonia i Polacy za Granicą 2022.
Tekst: Stasia Suworowa, Jana Fedotowa, Wiesław Pisarski, Natalia Ciołyk, Elżbieta Piotrowska, Jana Kłymczuk, Małgorzata Krasowska, Ałła Flissak