Polscy i ukraińscy badacze wydali książkę o dziecku w literaturze
Każdy terror, wojna, kryzys, niezależnie od swojego zasięgu geograficznego i czasowego, odciska piętno na życiu młodego człowieka, a przepracowanie tych doświadczeń jest zadaniem na długie lata – uważają polscy i ukraińscy autorzy monografii o dzieciństwie w czasach kryzysów.
W Warszawie ukazała się zbiorowa monografia polskich i ukraińskich badaczy pt. «Literacki obraz dzieciństwa w czasach kryzysów XX–XXI wieku». Książka była wynikiem konferencji naukowej zorganizowanej przez Katarzynę JakubowskąKrawczyk – kierownika Katedry Ukrainistyki na Uniwersytecie Warszawskim.
Znani naukowcy z Polski i Ukrainy przygotowali referaty na ten mało zbadany, jednak ciekawy temat. Wołyński Narodowy Uniwersytet im. Łesi Ukrainki reprezentowała prof. Olga Jabłońska, która przygotowała artykuł o świecie dziecka w twórczości Modesta Lewickiego (ukraiński pisarz, pedagog, lekarz i dyplomata związany z Wołyniem – red.).
O projekcie rozmawialiśmy z redaktorką naukową książki Katarzyną Jakubowską-Krawczyk.
– Od kiedy interesuje się Pani ciekawym, jednak mało zbadanym tematem dotyczącym postaci dziecka w literaturze?
– Badaniem obrazu dziecka we współczesnej literaturze zajmuję się od kilku lat. Szczególnie interesujący jest on w tekstach ukraińskich. Pracuję nad monografią poświęconą postaci dziecka we współczesnej literaturze wojennej.
– Publikację tomu poprzedziła konferencja.
– W maju 2020 r., gdy kwarantanna związana z pierwszą falą COVID-19 spowodowała odwoływanie kolejnych spotkań naukowych, zdecydowałam się na zorganizowanie w przestrzeni wirtualnej konferencji «Dzieciństwo w czasach kryzysów XX–XXI wieku w literaturze i kulturze państw Europy Środkowej oraz Wschodniej». Zgłosiło się na nią wielu znakomitych badaczy z Polski i Ukrainy, a dyskusje konferencyjne trwały całymi godzinami. Wszyscy spragnieni byli kontaktów naukowych i nikt nie spieszył się na pociąg. Pokłosiem tej konferencji stały się dwie książki. Jedna to ta, o której dzisiaj mówimy – «Dzieciństwo w czasach kryzysów XX–XXI wieku», druga – «Dyskurs trudnego dzieciństwa». Obie ukazują świeżą perspektywę percepcji obrazu dziecka w literaturze, a jednocześnie pokazują pewne tendencje społeczne. To przede wszystkim zasługa znakomitych autorów tekstów i recenzentów tomów, którym jestem bardzo wdzięczna.
– Kto z wybitnych naukowców z Polski i Ukrainy zaprezentował swoje badania na łamach tomu?
– Zaproszenie do tworzenia tomu «Dzieciństwo w czasach kryzysów XX–XXI wieku w literaturze» przyjęli m.in. Jarosław Poliszczuk, Halina Korbicz, Oksana Puchońska, Olha Nowyk, Switłana Kowpik, Olga Charlan, Witalina Kyzylowa, Olga Jabłońska, Oksana Paszko, Ulana Fedoriw, Marta Kaczmarczyk, Daria Pawłeszen i Domagoj Klycek.
– Jakie tematy zostały poruszone w książce?
– W książce «Literacki obraz dzieciństwa w czasach kryzysów XX–XXI wieku» autorzy analizują zarówno literaturę fabularną, jak i autobiograficzną. Ważne miejsce zajmuje ewolucja obrazu dziecka i dzieciństwa w zależności od czasu powstania utworu, a także jego założeń ideowych i estetycznych. Przeanalizowana została literatura od Mychajła Kociubińskiego do najnowszej ukraińskiej literatury wojennej.
Badacze interpretują sposoby budowania obrazów bohaterów, często postawionych w sytuacjach granicznych, przenoszone traumy dziedziczne i wpływ, jaki wywierają one na kolejne pokolenia. Każdy terror, wojna, kryzys, niezależnie od swojego zasięgu geograficznego i czasowego, odciska piętno na życiu młodego człowieka, a przepracowanie tych doświadczeń jest zadaniem na długie lata.
– Jak Pani oceni znaczenie tego polsko-ukraińskiego projektu?
– W relacjach polsko-ukraińskich zarówno społecznych, jak i naukowych, niezwykle ważna jest wymiana doświadczeń, dzielenie się różnymi punktami widzenia. Niebagatelną rolę odgrywa tutaj również możliwość łatwego dostępu do publikacji. W przypadku tomu Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego – zostanie on umieszczony w wolnym dostępie, tak, aby każdy zainteresowany mógł go przeczytać.
Rozmawiał Wiktor Jaruczyk