Wołyń na pocztówkach wydawnictwa «Ruch»
100 lat temu, 17 grudnia 1918 r. Jakub Mortkowicz i Jan Gebethner założyli w Krakowie Polskie Towarzystwo Księgarni Kolejowych «Ruch».
Nowatorskie jak na te czasy przedsiębiorstwo znane było z sieci kiosków, tak zwanych trak, w których sprzedawano prasę, tytoń, książki i różne drobne artykuły. Pierwszy kiosk został otwarty w styczniu 1919 r. na peronie Dworca Wiedeńskiego w Warszawie. Za pół roku w różnych miastach Polski działało już ponad 60 takich kiosków. W 1922 r. siedzibę firmy przeniesiono do Warszawy. Bardzo szybko przedsiębiorstwo stało się jedyną ogólnokrajową siecią kolportażu prasy. W 1935 r. «Ruch» posiadał 700 punktów sprzedaży na terenie całej Polski: kiosków, stoisk i sklepów. W latach 1935–1944 wydawnictwo posługiwało się dwoma logotypami: na jednym widoczne było słowo «ruch» wpisane w trójkącie, na drugim – sylwetka sprzedawcy gazet.
Główne biuro Polskiego Towarzystwa Księgarni Kolejowych «Ruch» i jego regionalne oddziały prowadziły także działalność wydawniczą: przygotowywały do druku m.in. rozkłady jazdy, plany miast i kartki pocztowe.
«Ruch» współpracował z lokalnymi fotografami. Wśród najbardziej znanych autorów zdjęć, które ukazały się na pocztówkach «Ruchu», byli: Jan Bułhak, Henryk Poddębski, Zoa Chomętowska, Adam Lenkiewicz i Jan Wołyński. Kartki drukowane były najczęściej w drukarni «Anczyc», «Akropol», Drukarni Narodowej w Krakowie i Drukarni Świętego Wojciecha w Poznaniu.
W okresie międzywojennym PTKK «Ruch» było największym wydawcą kartek pocztowych w Polsce: firma oferowała duże nakłady widokówek o szerokim asortymencie.
Wołyńska tematyka na kartkach pocztowych «Ruchu» została zaprezentowana dzięki widokom Łucka, Kowla, Równego, Sarn, Zdołbunowa i Kiwerc (niedużym nakładem). Łuck ukazał się na 10 pocztówkach wykonanych za pomocą dwóch sposobów: foto-widokówka i brązowe barwienie (sepia) odbitek fotograficznych. Zdjęcia umieszczone na foto-widokówkach podpisywane były czcionką drukowaną oraz pisaną.
Wiktor LITEWCZUK
Na zdjęciach: 1. Sarny. Dworzec kolejowy. 2. Kiwerce. Ogólny widok. 3. Kowel. Ul. Warszawska. 4. Łuck. Ogólny widok zamku Lubarta. 5. Zdołbunów. Rynek.