Food of the red deer in an annual cycle - Dzięciołowski, R. (1967)
W oparciu o ponad dwuletnie badania terenowe prowadzone na trzech reprezentatywnych dla laasów Polski niżowej terenach doświadczalnych, przy zastosowaniu trzech metod badawczych uzyskano obfity materiał obserwacji (tabela 1) pozwalający na stosunkowo pełną charakterystykę składu pokarmu jeleni, Cervus elaphus Linnaeus, 1758 w cyklu rocznym.
Keywords: annual cycle; Cervus elaphus; food

Population dynamics and individual features during the phase of decline in the field vole - Halle, S.; Lehmann, U. (1987)
A North Swedish population of the field vole Microtus agrestis (Linnaeus, 1761) in the phase of decline was studied in detail by the use of individual marking and brief trapping intervals over one reproductive season.
Keywords: population dynamics; Microtus agrestis; migration; numbers; phase of decline; sexual activity; dynamika populacji; liczebność; cykl populacyjny; Nornik bury; aktywność płciowa; fazy spadku liczebności

The effect of reduced calcium level in blood serum on the morphological picture of the adrenal glands of the white rat; Wpływ obniżonego poziomu wapnia w surowicy krwi na obraz morfologiczny nadnerczy szczura białego - Dzierżykray-Rogalska, I.; Serwatko, A. (1964)
Autorzy badali metodami histomorfologicznymi zachowanie się kory nadnerczy u szczura białego przy obniżonym poziomie wapnia w surowicy krwi. Poziom wapnia obniżano jednej grupie zwierząt przez operacyjne usunięcie przytarczyc, drugiej natomiast przez wstrzyknięcie 0,1 M roztworu szczawianu sodu. Kora nadnerczy obu grup doświadczalnych wykazywała objawy pobudzenia. Autorzy dyskutują nad mechanizmem mogącym wywoływać wzmożenie czynności kory nadnerczy. Rozpatrują drogę bezpośredniego działania obniżonego poziomu wapnia na korę nadnerczy oraz drogę pośredniego działania poprzez przysadkę mózgową i przytarczycę. Badany materiał doświadczalny nie pozwolił na stwierdzenie bezpośredniej zależności przytarczyc i kory nadnerczy. Powiązanie obserwowanej nadczynności kory nadnerczy z przysadką mózgową wydaje się być prawdopodobne, jednakże zagadnienie to pozostaje nadal otwarte i wymaga dalszych badań.
Keywords: adrenal glands; adrenal glands morphology; blood; blood serum; morphological; rat; reduced calcium level; white rat

Studies on the European hare. IX. Helminth fauna in the annual cycle - Czaplińska, D.; Czapliński, B.; Rutkowska, M.; Żebrowska (1965)
A. Morfologia. 1. Budowa anatomiczna Fasciola hepatica z zajęcy nie różni się od osobników stwierdzanych w wątrobie bydła. 1. Wysuwane przez Spasskiego (1951) różnice dotyczące rozmiarów onkosfer kształtu i wielkości gruczołu kroczowego pozwalające rzekomo odróżnić Andrya rhopalocephala od Andrya cuniculi wydają się w świetle naszych badań nie mieć żadnej wartości rozpoznawczej ze względu na zmienność indywidualną tych cech.
Keywords: annual cycle; Lepus europaeus; Helminth fauna

Studies on the European hare. VIII. Dynamics of occurrence of Listrophorus gibbus Pagenstecher, 1862 - Wasylik, A. (1965)
Badania prowadzone w województwie poznańskim od kwietnia 1959 do lutego 1960 r. Obiektem badań była roztocz Listrophorus gibbus PAGENSTECHER, 1862 występująca na Lepus europaeus, PALLAS 1778. Przebadano łącznie 350 martwych zajęcy (Tab. 5) i zebrano 6928 roztoczy (Tab. 6). Badania prowadzono za pomocą dwóch metod: metody "wyczesywania" i metody zwanej roboczo metodą "worka". Podjęto próbę oceny skuteczności stosowanych metod.
Keywords: dynamics; infestation; Lepus europaeus; Listrophorus gibbus

Seasonal and age changes in the weight of internal organs of shrews - Pucek, Z. (1965)
Dokonano analizy zmienności względnych i absolutnych ciężarów dziewięciu narządów wewnętrznych ryjówki aksamitnej, Sorex araneus Linnaeus, 1758, w aspekcie indywidualnym, wiekowym i sezonowym. Liczny materiał (n=655 okazów), z trzech kolejnych generacji 1960/1961 - 1963/1964, pochodził z jednego terenu - Białowieskiego Parku Narodowego. Narządy były ważone w stanie świeżym i odnoszone do ciężaru ciała brutto.
Keywords: age changes; seasonal changes; internal organs; shrews; Sorex araneus; weight of internal organs

Water contents and seasonal changes of the brain-weight in shrews - Pucek, M. (1965)
Oznaczano absolutne i względne (w procentach masy mózgu) zawartości lipidów i suchej pozostałości poekstrakcyjnej w mózgu S. araneus. Z różnicy między sumą wymienionych wartości a ciężarem mózgu świeżego - określano koncentrację wody w mózgu. Potwierdzono występowanie sezonowych i wiekowych zmian ciężaru mózgu na materiale nie utrwalonym. Wykazano zmiany ciężaru wody, lipidów i suchej pozostałości.
Keywords: brain weight; seasonal changes; shrews; Sorex araneus; water content

Energy values of body in small mammals - Górecki, A. (1965)
Zbadano wartość energetyczną tkanek ciała pięciu gatunków drobnych ssaków, które dominują w naszych ekosystemach leśnych i polnych. Są to: ryjówka aksamitna (Sorex araneus L.), mysz leśna (Apodemus flavicollis Melch.), mysz polna (Apodemus agrariusz Pall.), nornica ruda (Clethrionomys glareolus Schr.) i nornik zwyczajny (Microtus arvalis Pall.).
Keywords: energy values; International Biological Program; small mammals

Seasonal and age changes in the metabolism and activity of Sorex araneus Linnaeus 1758 - Gębczyński, M. (1965)
W respirometrze typu zamkniętego zmierzono 70 dobowych przebiegów zużycia tlenu ryjówki aksamitnej, Sorex araneus. Ryjówki badano w pięciu grupach obejmujących pełny cykl życiowy tych zwierząt: młode (lato, jesień, zima), przezimki (wiosna, lato) (Ryc. 1).
Keywords: activity; age changes; metabolism; seasonal changes; Sorex araneus

Effect of administration of parotin and excision of parotid salivary glands on the morphological picture of islets of langerhans in the pancreas of the white rat - Dzierżykray-Rogalska, I.; Wenderlich, K. (1965)
Autorki badały przy użyciu metod histologicznych wpływ czynności dokrewnej ślinianek przyusznych na obraz morfologiczny wysepek Langerhansa szczurów białych.
Keywords: islets of Langerhans; morphology; parotid salivary glands; parotin administration effect of; white rat

Studies on the European hare. VI. Comparison of different criteria of age - Bujalska, G.; Caboń-Raczyńska, K.; Raczyński, J. (1965)
Autorzy porównywali na serii 150 zajęcy, pochodzących z jednego łowiska, zgodność oznaczeń wieku, przeprowadzonych 5 metodami: metoda Stroha w dwóch wariantach: przez obmacywanie przez skórę i wizualnie - przez oglądanie chrząstki epifizalnej; na podstawie kostnienia szwów czaszki i miednicy oraz w oparciu o ciężar soczewki ocznej. Przy użyciu każdej z metod cały materiał dzielono niezależnie na trzy grupy wiekowe (A, B i C).
Keywords: age criteria; Lepus europaeus

Effect of light and temperature on the 24-hour rhythm in Pitymys subterraneus (de Sél.-Long.); Wpływ światła i temperatury na rytm dobowy Pitymys subterraneus (de Sél.-Long.) - Gębczyński, M. (1964)
Badano rytmikę dobową metabolizmu darniówki, Pitymys subterraneus (de Selys- Longchamps, 1835) w dniu długim (18 godz.) i krótkim (6 godz.) oraz przy temperaturze 5 i 20˚C (Tabela 1). Stwierdzono, że: 1. Pitymys subterraneus jest zwierzęciem nocnym, o wzorcu aktywności dwudzielnym prostym lub odwróconym. 2. Wzorzec ten jest stały i nie ulega zmianom nawet po długotrwałym trzymaniu zwierząt w zmienionych warunkach środowiskowych. 3. Pewne modelowanie (odwrócenie) wzorca aktywności uzależnione jest od światła.
Keywords: 24-hour rhythm; effect of light; effect of temperature; oxygen consumption; Pitymys subterraneus

Morphological changes occuring in laboratory Microtus agrestis with age; Morfologiczna zmienność wiekowa Microtus agrestis w warunkach laboratoryjnych - Gębczyńska, Z. (1964)
Po przebadaniu wiekowej zmienności morfologicznej 280 osobników (Tabela 1) Microtus agrestis (Linnaeus, 1761) trzymanych w warunkach hodowli laboratoryjnej od 1 do 7 pokoleń, można wyciągnąć następujące wnioski: 1. U M. agrestis z hodowli nie występują między samcami i samicami różnice istotne statystycznie w wymiarach ciała i czaszki.
Keywords: age; age changes; laboratory; Microtus agrestis; skull & body measurements; morphological changes

Choice of indicator in the investigation of the passage of foodstuffs through the alimentary tract of rodents; Dobór wskaźnika w badaniu przechodzenia treści w przewodzie pokarmowym gryzoni - Kostelecka-Myrcha, A.; Myrcha, A. (1964)
Zbadano tempo wydalania wegetatywnych części roślin u 30 osobników M. agrestis karmionych pszenicą i roślinami zielonymi, szybkość transportu pszenicy u 9 C. glareolus karmionych zielonymi częściami roślin i pszenicą oraz szybkość wydalania barwionych roślin zielonych u 30 M. agrestis karmionych nasionami pszenicy.
Keywords: alimentary tract; indicator; choice of indicator; Clethrionomys glareolus; Microtus agrestis; rodents; passage of foodstuffs

The rate of passage of foodstuffs through the alimentary tracts of certain Microtidae under laboratory conditions; Szybkość przechodzenia treści przez przewód pokarmowy niektórych Microtidae w warunkach laboratoryjnych - Kostelecka-Myrcha, A.; Myrcha, A. (1964)
Transport wegetatywnych części roślin i nasion przebadano u 179 osobników należących do czterech gatunków z rodziny Microtidae (Tabela 1). W eksperymentach zastosowano metodę opracowaną przez Castle (1956) i zmodyfikowaną przez Gilla (1957). Jako wskaźnika użyto części pożywienia zabarwionej fuksyną zasadową. Pokarm testowy podawano zwierzętom raz dziennie. Barwne resztki liczono w pieciu polach widzenia mikroskopu w próbkach kału zbieranego w odstępach jednogodzinnych i odpowiednio rozcieńczanych. Następnie obliczono procent barwnych resztek wydalonych w poszczególnych godzinach doświadczeń i wykreślono krzywe w/g Balcha (1950). Wyznaczono także wartości R (Castle, 1956), obliczono czasy wydalania 5%, 50%, 90% i 100% pożywienia testowego i otrzymane wyniki poddano analizie statystycznej (test t-Studenta).
Keywords: alimentary tract; Clethrionomys glareolus; laboratory conditions; Microtidae; Microtus agrestis; Microtus arvalis; Microtus nivalis; passage of foodstuffs

Studies on the European hare. V. Reproduction; Badania nad zającem szarakiem. V. Rozród - Raczyński, J. (1964)
Badania oparto na materiale organów rozrodczych z serii 765 zajęcy, odstrzelonych na terenie województwa poznańskiego w czasie 15 kolejnych miesięcy od grudnia 1958 do lutego 1960 r. (Tab. 1). Pobierane z populacji próby miesięczne były losowe i liczyły ca. 50 osobników każda. Dodatkowo przebadano gonady 72 samców o określonym wieku. U samców analizowano cykl sezonowej zmienności jąder oraz przebieg spermatogenezy, u samic rozmiary jajników i rogów macicy, obecność ciałek żółtych i zarodków oraz zjawiska śmiertelności zarodkowej.
Keywords: Lepus europaeus; reproduction

Studies on the European hare. IV. Variations in the pelvis and sacrum; Badania nad zającem szarakiem. IV. Zmienność miednicy i kości krzyżowej - Bujalska, G. (1964)
Opisany materiał składa się z 604 (306 ♂♂ i 298 ♀♀) miednic i kości krzyżowych zająca szaraka (Lepus europaeus PALLAS, 1778). Zające pochodzą z woj. poznańskiego, gdzie od grudnia 1958 do lutego 1960 prowadzony był regularny odstrzał. Wiek oznaczano na podstawie kostnienia szwów czaszki, miednicy, ciężaru ciała, uwzględniając jednocześnie datę odstrzału zająca.
Keywords: Lepus europaeus; ossification; pelvis; sacrum; variation; variations in dimensions

Studies on the European hare. III. Morphological variation of the skull; Badania nad zającem szarakiem. III. Zmienność morfologiczna czaszki - Caboń-Raczyńska, K. (1964)
Dokonano opisu morfologicznego czaszki zająca szaraka (Lepus europaeus PALLAS, 1778) oraz przeprowadzono analizę zmienności 27 pomiarów kraniologicznych w aspekcie wiekowym i osobniczym na materiale (n=482) pochodzącym z województwa poznańskiego. Na podstawie stopnia skostnienia szwów czaszki wydzielono cztery klasy wiekowe.
Keywords: growth; Lepus europaeus; morphological variation; cranial suture obliteration; skull; skull measurements; variation

The effect of excision of the parathyroid glands on the morphological picture of submandibular salivary glands in white rats - Dzierżykray-Rogalska, I.; Obuchowicz, B. (1967)
Badano wpływ jaki wywiera usunięcie przytarczyc na obraz morfologiczny ślinianki podżuchwowej szczura białego.
Keywords: morphological picture; parathyroid glands; salivary glands; submandibular; white rat

Comparative studies on the morphology of the stomach in the Insectivora - Myrcha, A. (1967)
Przeprowadzone badania nad morfologią żołądków 27 gatunków owadożernych pozwalają stwierdzić, że ogólny plan budowy śluzówki żołądkowej wszystkich Insectivora jest podobny. U wszystkich gatunków można wyróżnić 5 dobrze wykształconych stref gruczołowych: obszary gruczołów wpustowych, dennych i pylorycznych oraz dwie strefy przejściowe (Tabela 1-3, Ryc. 1-6).
Keywords: comparative studies; Insectivora; stomach morphology

Variation of morpho-physiological indices of blood in Clethrionomys glareolus (Schreber, 1780) - Kostelecka-Myrcha, A. (1967)
Przeprowadzone badania nad obrazem krwi nornicy rudej pozwalają stwierdzić, że morfologiczny mechanizm adaptacyjny, zapewniający odpowiednio wysoki poziom funkcji hemoglobiny, zależy od środowiskowych i fizjologicznych sytuacji organizmu. Mechanizm ten polega na zmianie wartości Hb we krwi i podporządkowanej jej, wprost proporcjonalnej zmianie hematokrytu, dzięki czemu wewnątrzkomórkowa koncentracja hemoglobiny jest zawsze prawie jednakowa.
Keywords: blood indices; Clethrionomys glareolus; hemoglobin content; morphological variations; seasonal variations; variation

Additional triangle on M2 in Microtus oeconomus (Pallas, 1776) - Ruprecht, A. L. (1967)
Keywords: additional triangle; Microtus oeconomus

The beaver, Castor fiber Linnaeus, 1758 in Sweden extermination and reappearance - Curry-Lindahl, K. (1967)
Bobry pojawiły się w Szwecji około 6000 lat p.n.e. W ciągu następnych tysiącleci rozprzestrzeniły się w odpowiednich biotopach na terenie całego kraju. Zmiany klimatu, jakie zaszły około 500 lat p.n.e. spowodowały wytworzenie się dużych obszrów wilgotnych lasów, co sprzyjało bytowaniu bobrów. Aż do XIII i XIV w. bóbr spotykany był w całej Szwecji, lecz w tym czasie wydaje się być rzadszy w trzech najbardziej południowych prowincjach. W pozostałych częściach Szwecji bobry były pospolite jeszcze w wieku XV i XVI, ale już w XVII wieku ilość eksportowanych skórek ulega obniżeniu.
Keywords: Castor fiber; extermination; reappearance; Sweden

Bioenergetics of pregnancy and lactation in the bank vole - Kaczmarski, F. (1966)
U samic nornicy rudej Clethrionomys glareolus (Schreber, 1780) określano zużycie pokarmu i energię strawioną (asymilację) w ciągu całego okresu ciąży i laktacji (18 + 18 dni).
Keywords: bioenergetics; Clethrionomys glareolus; food assimilation; food intake; International Biological Program; lactation; pregnancy

Metabolic acclimatization of bank voles to laboratory conditions - Górecki, A. (1966)
Porównywano metabolizm (zużycie tlenu) u nornic rudych, Clethrionomys glareolus (Schreber) hodowanych w laboratorium od kilku pokoleń ("laboratoryjne") i nornic z terenu ("dzikie").
Keywords: Clethrionomys glareolus; heat production; laboratory conditions; metabolic acclimatization; thermoneutral zone