Sprawozdania Archeologiczne 74 nr 1 (2022)
Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk
The technique of trough retouch played a key role in the Lublin-Volhynia culture as the most expressive technology of co-shaping the edges of flint tools. An important role is played by the so-called retouched blade-daggers, produced using this retouching technique. They were part of the equipment for the graves of men considered to be members of the local elite. They appeared in a similar context only in the early Eneolithic Skelya culture in the Black Sea steppes and are dated from at least 4500 to 4100 BC. Specimens from the steppes must have been a source and act as a model for imitation in the production of analogous artefacts in the latter culture. The lack of retouched blade-daggers in Trypillia and Malice culture proves that the Lublin-Volhynia culture population took them directly from the Skelya culture. This adaptation took place no later than 4100 BC, when the Lublin-Volhynia culture population already had their own elite, ready to use retouched blade-daggers.
Barker C. 2005. Studia kulturowe. Teoria i praktyka. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Bodyanskyy O. V. 1968. Eneolitychniy mogylnyk bilia s. Petro-Svystunove. Arkheologiya 21, 117-125.
Budziszewski J. 1995. Flint materials from cemeteries of the Sofievka type. In A. Kośko (ed), Cemeteries of the Sofievka type: 2950-2750 BC (= Baltic-Pontic Studies 3). Poznań: Adam Mickiewicz University, Institute of Eastern Studies, Institute of Prehistory, 148-189.
Chernovol D. and Radomskiy I. 2015. Kremyani vistrya tripolskogo peselenniya Ozheve-Ostriv. In O. Dyachenko, F. Menotti, S. Ryzhov, K. Bunyatyan and S. Kadrow (eds), Kulturnyy kompleks Kukuten-Tripillia ta ego susidy. Zbirka naukovykh prats pamyati Volodymyra Krutsa / The Cucuteni-Trypillia Cultural Complex and its neighbours. Kyiv, Rzeszów: Institute of Archaeology National Akademy of Science of Ukraine, Institute of Archaeology of the University of Rzeszów, 367-383.
Chernovol D., Zhelaga D. and Radomskiy I. 2021. Porivnannya pamyatok rannogo Trypillia ta Trypillia BI: ploshchadki, keramika, kremin. In O. Diachenko, T. K. Harper, Yu. Rassamakin and I. Sobkowiak-Tabaka (eds), Data Systematization in the Neo-Eneolithic of Southeastern and Central Europe: Esseys in honor of Sergej Ryzhov. Kyiv: National Academy of Sciences of Ukraine. Institute of Archaeology, 79-126.
Chernysh E. K. 1951. Tripolskie orudia truda s poseleniya u. s. Vladimirovki. Kratkiye soobshcheniya Instituta istorii materialnoy kultury 40, 85-95.
Chernysh E. K. 1982. Eneolit pravoberezhnoy Ukrainy i Moldavii. In V. M. Masson and N. Ya. Merpert (eds), Eneolit SSSR. Moskva: Izdatelstvo ‘Nauka’, 165-320.
Chmielewski T. 2008. Some remarks on unique Eneolithic bifacial projectile points from Western Volhynia. Acta Archaeologicha Carpathica 42-43, 417-425.
Danilenko V. N. 1974. Eneolit Ukrainy. Kiev: Naukova dumka.
Diachenko A. 2019. Does the social field cause or accelerate social and cultural changes? The case of Eneolithic Cucuteni-Tripolye cultural complex. In S. Kadrow and J. Müller (eds), Habitus? The Social Dimension of technology and Transformation (= Scales of Transformaation in Prehistoric and Archaic Societies 3). Leiden: Sidestone Press, 71-85.
Egnovatova A. V. 1994. Kremnevaya industria tripolskoy kultury (po materialam pamiatnikov dnestro-dneprovskogo mezhdyrechia). Avtoreferat disertatsii na soiskane uchenoy stepeni kandydata istoricheskikh nauk. Moskva.
Gimbutas M. 1977. The first wave of Eurasian pastoralists into Copper Age Europe. The Journal of Indo-European Studies 5, 277-339.
Gusiev S. M. 1995. Trypilska kultura Sredneho Pobuzhzhya. Vinnytsya: Anteks.
Kadrow S. 2013. Werteba site in Bilcze Złote: recent research and analyses. In S. Kadrow (ed.), Bilcze Złote. Materials of the Tripolye culture from Werteba and Ogród sites (= Biblioteka Muzeum Archeologicznego w Krakowie 5). Kraków: Muzeum Archeologiczne w Krakowie, 13-21.
Kadrow S., Krzywda A. and Naglik R. 2021. The Wyciąże Group and Other Heterogeneous Cultural Entities During the Fourth Millennium BC in Central Europe. In A. Diachenko, T. K. Harper, Y. Rassamakin and I. Sobkowiak-Tabaka (eds), Data Systematization in the Neo-Eneolithic of Southeastern and Central Europe: Esseys in honor of Sergej Ryzhov. Kyiv: National Academy of Sciences of Ukraine. Institute of Archaeology, 149-161.
Kadrow S., Sokhackiy M., Tkachuk T. and Trela E. 2003. Sprawozdanie ze studiów i wyniki analiz materiałów zabytkowych kultury trypolskiej z Bilcza Złotego znajdujących się w zbiorach Muzeum Archeologicznego w Krakowie. Materiały Archeologiczne 34, 53-143.
Kolesnik A. V. 2012. Portativnye kremnevye „klady-prinosheniya” kamennogo veka i eneolita. Aspekt yugo-vostochnoy Ukrainy. Donetskiy arkheologichniy zbirnik 16, 29-46.
Kolesnik A. V. 2017. Donetskiy centr kremneobrobotki v kamennom veke – eneolite. Istoricheske nauki i arkheologiya/ Historical and Social-Education Idea 9(1/1), 59-62.
Kolesnik A. V. 2019. The First Miners of the Donbass. Vestnik of Saint Petersburg University. History 64/2, 599-620 (In Russian).
Konoplya V. 1990. Lendelskaya kultura. In A. P. Chernysh (ed.), Arkheologiya Prikarpattya, Volyni i Zakarpattya. Eneolit, bronza i rannee zhelezo. Kiev: Naukova Dumka, 4-17.
Konoplya V. 1997. Starozhytnosti Volini. Lviv: Lvivskiy Istorichniy Muzey, Natsionalna Akademiya Nauk Ukrainy, Instytut Arkheologii, Reginalniy Naukovo-Doslidniy Tsentr Ryativna Arkheologichna Sluzhba.
Libera J. and Zakościelna A. 2013. Retusz rynienkowaty w eneolicie i wczesnej epoce brązu na ziemiach polskich. In M. Nowak, D. Stefański and M. Zając (eds), Retusz – jak i dlaczego? „Wieloperspektywiczność elementu twardzowego” (= Prace Archeologiczne 66. Studies). Kraków: Wydawnictwo i Pracownia Archeologiczna Profil-Archeo, 215-239.
Marinescu-Bilcu S. and Bolomey A. 2000. Drăguşeni. A Cucutenian Community. Bucureşti: Editura Enciclopedică.
Мerpert N. Y. 1965. О sviazakh Severnogo Prichernomoria i Balkan v rannem bronzovom veke. Kratkiye soobshchennya Instituta arkheologii (KSIA) 105, 10-20.
Pislariy I. A., Krotova A. A. and Klochko T. N. 1976. Pogrebene epokhi eneolita v. g. Voroshilovgrade. In S. S. Berezanskaya et al. (eds), Eneolit i bronzoviy vek Ukrainy. Kiev: Naukova Dumka, 21-28.
Popova T. A. 2003. Mnogosloynoe poselene Polivanov Yar. K evolutsii kultury v Srednem Podnestrove. Sankt-Petersburg: Rossiyskaya Akademiya Nauk, Muzey Antropologii i Etnografii im. Petra Velikogo (Kunstkamera).
Pozikhovskiy O. 2004. Poselenniya lendel-polgarskoy kulturno-istorichnoy spilnoti bilia sela Vilbivne na Volyni (za materialom rozkopok 2002 roky). Arkheologichni doslidzhenniya Lvivskogo Universitetu 7, 320-328.
Radomskiy I. 2015. Kamyaniy inventar s poselenniya Ozheve-Ostriv za materialami doslidzhen 2013 g. In L. L. Zaliznyak (ed.), Do 90-richchya Yu. G. Kolosova (= Kamyana doba Ukrainy 6). Kyiv: Instytut Arheologiyi Natsionalnoy Akademiyi Nauk Ukrayiny, 225-238.
Radomskiy I. 2017. Genezis kremnevoy industrii Tripolya B/I v Srednem Podnestrove. Revista Arheologică serie nouă 13/1-2, 22-40.
Radomskiy I. S. 2018. Kremiana industria tripolskogo naselennia etapu BI srednogo Podnistrovia (za materialami poselenniya Ozheve-Ostriv). Kyiv (PhD. Typescript) https://shron1.chtyvo.org.ua/Radomskyi_Ivan/Kremiana_industriia_trypilskoho_naselennia_etapu_VI_Serednoho_Podnistrovia_za_materialamy_poselennia.pdf – access 11.01.2022.
Rassamakin Y. 1999. The Eneolithic of the Black Sea Steppe: Dynamics of Cultural and Economic Development 4500-2300 BC. In M. Livine, Y. Rassamakin, A. Kislenko and N. Tatarintseva, Late prehistoric exploitation of the Eurasian steppe. Cambridge: McDonald Institute for Archaeological Research, 59-182.
Rassamakin J. J. 2004a. Die nordpontische Steppe in der Kupferzeit. Gräber aus der Mitte des 5. Jts. bis Ende des 4. Jts. v.Chr. Teil 1 – Text (= Archäologie in Eurasien 17). Mainz: Verlag Phillip von Zabern.
Rassamakin J. J. 2004b. Die nordpontische Steppe in der Kupferzeit. Gräber aus der Mitte des 5. Jts. bis Ende des 4. Jts. v.Chr. Teil 2 – Katalog. Tafeln (= Archäologie in Eurasien 17). Mainz: Verlag Phillip von Zabern.
Rassamakin J. J. 2020. Das Frühäneolithikum der Don-Dnepr-Region (zweites bis drittes Viertel des 5. Jts. v. Chr.): einige Probleme der Interpretation von archäologischen Denkmälern. In S. Hansen (ed.), Repräsentationen der Macht. Beiträge des Festkolloquiums zu Ehren des 65. Geburtstages von Blagoje Govedarica (= Kolloquien zur Vor- und Frühgeschichte 25).Wiesbaden: Harrassowitz Verlag, 27-43.
Razumov S. M. 2011. Flint aertefacts of northern Pontic populations of the early and Middle Bronze Age: 3200-1600 BC (based on burial material). Baltic-Pontic Studies 16, 7-325.
Sanzharov S. N., Brityuk A. A., Kotova N. S. and Chernykh E. A. 2000. Poseleniya neolita – ranney bronzy Severskogo Dontsa. Lugansk: Izdatelstvo BNU.
Skakun N. N. 2004. Predvaritelnye rezultaty izucheniya materialov tripolskogo poseleniya Bodaki (kremneobrabatyvayusche kompleksy). In G. F. Korobkova (ed.), Orudia truda i sistemy zhizneobezpecheniya naseleniya Evrazii. Sankt-Peterburg: Evropeyskiy Dom, 57-79.
Skakun N. N. 2008. Les grandes lames de silex du mobilier des proto-éleveurs du sud de l‘Europe orientale. Préhistorires Méditerranéennes 14, 105-120.
Skakun N. N. 2012. Osobennosti kremneobrabatyvayuschego proizvodstva razvitogo etapa Tripolskoy kultury (po materialam poseleniya Bodaki). In S. A. Vasilev and V. Ya. Shumkin (eds), Mezolit i neolit vostochnoy Evropy: khronologia i kulturnoe vzaimnodeystvie. Sankt-Peterburg: Rossiyskaya Akademiya Nauk, Institut istorii materialnoy kultury, Muzey Antropologii i etnografii imeni Petra Velikogo (Kunstkamera), 316-330.
Sorokin V. Ya. 1991. Orudiya truda i khozyaystvo plemen srednego Tripolya Dnestrovsko-Prutskogo mezhdurechiya. Kishinev: Shtinitsa.
Taras H. and Zakościelna A. 1999. Groby ludności kultury wołyńsko-lubelskiej ceramiki malowanej na stanowisku 3 w Tyszowcach. Archeologia Polski Środkowowschodniej 4, 16-21.
Telegin D. Y. 1973. Srednostogivska kultura epokhy midi. Kyiv: Naukova dumka.
Telegin D. Ya., Nechitaylo A. L., Potekhina I. D. and Panchenko Yu. V. 2001. Srednestogivskaya i novodanilovskaya kultury eneolita azovo-chernomorskogo regiona. Lugansk: Vydavnytstvo ‘Shlyakh’.
Terekhina V. V., Skakun N. N. and Bicbaev V. M. 2022. On the Issue of Consumer Settlements of Flint Products from the Tripolye Settlement-Workshop of the Bodaki in Phase BII. In N. Ankusheva, I. V. Chechuskov, I. Stepanov, M. Ankushev and P. Ankusheva (eds), Geoarchaeology and Archaeological Mineralogy. Proceedings of 7th Geoarchaeological Conference, Miass, Rusia, 19-23 October 2020. London-Berlin-New York: Springer, 267-287.
Trela-Kieferling E. 2013. Stone Artefacts. In S. Kadrow (ed.), Bilcze Złote. Materials of the Tripolye culture from Werteba and Ogród sites (= Biblioteka Muzeum Archeologicznego w Krakowie 5). Kraków: Muzeum Archeologiczne w Krakowie, 49-52.
Tsveybel D. S. 1970. Drevnie kremnevye vyrabotki u s. Shirokoe v Donbase. Sovetskaya Arkheologiya 1, 227-233.
Vinogradova N. M. 1973. Tripilske poselennya Zalishchiki na Dnistri. Arkheologiya 8, 68-70.
Wilk. S. 2006. Graves of the Lublin-Volhynian Culture at Site 2 in Książnice District of Busko Zdrój. 2004 Exploration Seasons. Sprawozdania Archeologiczne 58, 247-270.
Wilk S. 2018. Can we talk about the Copper Age in Lesser Poland? Contribution to the discussion. In P. Valde-Nowak, K. Sobczyk, M. Nowak and J. Źrałka (eds), Multas per Gentes et Multa per Saecula. Amici Magistro et Collegae suo Ioanni Christopho Kozłowski Dedicant. Kraków: Institute of Archaeology Jagiellonian University, 485+493.
Zakościelna A. 1996. Krzemieniarstwo kultury wołyńsko-lubelskiej ceramiki malowanej. Lublin: Wydawnictwo UMCS.
Zakościelna A. 2006. Flint Inventory of Graves of the Lublin-Volhynia Culture on Site 2 in Książnice, Busko Zdrój District / Inwentarz krzemienny grobu nr 5 kultury lubelsko-wołyńskiej ze stanowiska 2 w Książnicach, pow. Busko Zdrój. Sprawozdania Archeologiczne 58, 271-291.
Zakościelna A. 2008. Wiórowce-sztylety jako atrybuty pozycji społecznej mężczyzn kultury lubelskowołyńskiej. In J. Bednarczyk, J. Czebreszuk, P. Makarowicz and M. Szmyt (eds), Na pograniczu światów. Studia z pradziejów międzymorza bałtycko-pontyjskiego. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 577-591.
Zakościelna A. 2010. Studium obrządku pogrzebowego kultury lubelsko-wołyńskiej. Lublin: Wydawnictwo UMCS.
Zakościelna A. and Libera J. 2014. The Reception of South-Eastern Cultural Patterns: Late Neolithic and Nascent Bronze Age Flint Working in the Vistula Drainage Basin. The Case of Trough-like Retouch. In A. Kośko (ed), Reception Zones of ‘Early Bronze Age’ Pontic Culture Traditions: Baltic Basin – Baltic and Black Sea Drainage Borderlands, 4/3 mil. to First Half 2 mil. BC (= Baltic-Pontic Studies 19). Poznań: Adam Mickiewicz University, Institute of Eastern Studies, Institute of Prehistory, 189-201.
Zakostselna A. 2017. Kremnevyy i kamennyy material tripolskoy kultury iz raskopok Nemirovskogo gorodishcha. Kollektsii Gosudarstvennogo Ermitazha. In G. I. Smirnova, M Yu. Vakhtina, M. T. Kashuba and E. G. Starkova (eds), Gorodishche Nemirov na reke Yuzhnyy Bug. Po materialam passkopok w XX veke iz kollektsii Gosudartsvennogo Ermitazha i Nauchnogo arkhiva IIMK RAN. Sankt-Peterburg: Gosudarstvenniy Ermitazh, Rossiyskaya Akademia Nauk, Institut istorii materialnoy kultury, 259-275.
Zayets I. I. and Ryzhov A. N. 1992. Poselene tripolskoy kultury Klishchev na Yuzhnom Buge. Kiev: Tellus.
oai:rcin.org.pl:238629 ; 0081-3834 ; doi:10.23858/SA/74.2022.1.3051
IAiE PAN, sygn. P 244 ; IAiE PAN, sygn. P 245 ; IAiE PAN, sygn. P 243 ; kliknij tutaj, żeby przejść
Licencja Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0
Zasób chroniony prawem autorskim. [CC BY 4.0 Międzynarodowe] Korzystanie dozwolone zgodnie z licencją Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0, której pełne postanowienia dostępne są pod adresem: ; -
Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk
Biblioteka Instytutu Archeologii i Etnologii PAN
13 cze 2023
13 cze 2023
22
https://rcin.org.pl/publication/274926
Nazwa wydania | Data |
---|---|
Kadrow, Sławomir Romuald, 2022, The origin of the trough retouch in the Lublin-Volhynian culture | 13 cze 2023 |
Wilk, Stanisław Kufel-Diakowska, Bernadeta
Zakościelna, Anna
Zakościelna, Anna
Zakościelna, Anna
Kadrow, Sławomir (1956– )
Bardetskiy, Andriy
Wilk, Stanisław Szczepanek, Anita