Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk
Artykuł ma na celu przybliżenie zwyczajów żywieniowych i diety bazylianów z klasztoru Świętej Trójcy w Wilnie w drugiej połowie XVIII w., należącego do prowincji litewskiej tego zakonu. Ustalono, jakie reguły określały te zwyczaje i w jakim stopniu były one przez mnichów przestrzegane, z jakich artykułów spożywczych składał się jadłospis wspólnoty i jakie były źródła pozyskiwania produktów. Porównanie z lwowskim klasztorem bazylianów, reprezentującym prowincję Koronną (Ruską) zakonu, pozwala lepiej zrozumieć specyfikę kultury jedzenia bazylianów. O jej swoistości w znacznej mierze przesądziła rezygnacja ze starożytnej monastycznej tradycji niespożywania mięsa. Inne cechy zostały zdeterminowane przez monastycyzm potrydencki i ówczesne czynniki społeczno-ekonomiczne społeczeństwa.
Akty. 1878. Akty vilenskago zemskago suda, Akty, izdavaemye Vilenskoû arheografičeskoû kommissìeû, 9, Vilʹna.
Aleksandrovič Volodimir, Ričkov Petro. 2008. Sobor svâtogo Ûra u Lʹvovì, Kiïv.
Arheografìčeskìj sbornik″. 1900. Arheografìčeskìj sbornìk″ dokumentov″ otnosâŝihsâ k″ istorìi Sěvero-Zapadnoj Rusi, 12, Vilʹna.
Bystroń Jan Stanisław. [1933]. Dzieje obyczajów w dawnej Polsce: wiek XVI–XVIII, [2], Warszawa.
Chmiel Aleksy. 2015. Kuchnia w I Rzeczypospolitej, „Zeszyty Naukowe Uczelni Vistula”, 45, 7, Turystyka, 2, s. 5–27.
Codex. 1791. Codex Constitutionum Ordinis S. Basilii M. ex Sancitis antiquiorum Capitulorum Congregationis Ruthenorum et Decretorum Sanctae Sedis collectarum […], [Poczajiw].
Czapliński Władysław, Długosz Józef. 1982. Życie codzienne magnaterii polskiej w XVII wieku, Warszawa.
Dambrauskaitė Neringa. 2013. Lietuvos Didžiosios Kunigaikštystės bajorų virtuvė XVI amžiuje, „Lietuvos istorijos studijos”, 31, s. 67–78, https://doi.org/10.15388/LIS.2013.0.5061
Dambrauskaitė Neringa. 2018a. Mėsos ir žuvies vartojimo reikšmė Lietuvos didžiųjų kunigaikščių virtuvėje XV–XVII amžiaus pirmos pusės rašytinių šaltinių duomenimis, [w:] Vilniaus pilių fauna: nuo kepsnio iki draugo, red. P. Blaževičius i in., Vilnius, s. 215–242.
Dambrauskaitė Neringa. 2018b. Valdovo pasninkas: žuvies vartojimas Lietuvos didžiojo kunigaikščio Žygimanto Augusto virtuvėje (1544–1572 m.), „Lituanistica”, 64, 3 (113), s. 169–178.
Dambrauskaitė Neringa. 2020. Lietuvos Didžiosios Kunigaikštystės valstiečių kasdienio gyvenimo detalės XVI amžiuje–XVII amžiaus pirmoje pusėje, „Lietuvos istorijos studijos”, 46, s. 25–42, https://doi.org/10.15388/LIS.2020.46.2
Dambrauskaitė Neringa. 2021. The Cuisine of Sigismund II Augustus: Food and Its Supply in the Grand Duchy of Lithuania According to the Data in the Court Account Books of 1543–1546, „Rocznik Lituanistyczny”, 7, s. 93–115, https://doi.org/10.12775/RL.2021.7.04
Diba Ûrìj. 2005. Ukraïnsʹkì hrami-rotondi X–peršoï polovini XIV stolìtʹ, Lʹvìv.
Ganeckaâ Ìryna. 2012. Harčavanne u belaruskìh zamkah XVI–XVIII st., „Belaruskì gìstaryčny aglâd”, 19, 1–2, s. 67–91, http://www.belhistory.eu/iryna-ganeckaya-xarchavanne-y-belaruskix-zamkaxxvi-xviii-st/ (dostęp 10.11.2022).
Kitowicz Jędrzej. 1985. Opis obyczajów za panowania Augusta III, Warszawa.
Kossak Mihajlo. 1867. Šematizm″ provincìi Sv. Spasitelâ Čina Sv. Vasilìâ Velikogo v″ Galicìi […] i Korotkìj poglâd″ na monastyri i na monašestvo ruske, ot″ zavedenâ na Rusi věry Hristovoj až″ po nyněšnoe vremâ, Lʹvov″.
Kripâkevič Ìvan. 1927. Serednevìčnì monastirì v Galičinì. Sproba katalʹogu, „Zapiski Čina Sv. Vasilìâ Velikogo”, 3 (1926), 2, s. 70–104.
Kulczyński Ignacy. 1771. Menologium Bazylianskie […], 1–2, Wilno.
Kultūrų kryžkelė. 2017. Kultūrų kryžkelė: Vilniaus Švč. Trejybės šventovė ir vienuolynas, red. A. Bumblauskas, S. Kulevičius, I. Skočiliasas, Vilnius.
Laužikas Rimvydas. 2020. Vilniaus kolegijos jėzuitų bendruomenės gastronominės kultūros reikšmės, „Senoji Lietuvos literatūra”, 49, s. 109–145.
Laužikas Rimvydas, Čeprackas Liutauras, Dumanowski Jarosław, Pacevičius Arvydas. 2016. Oginskių dvaro virtuvėje, Vilnius.
Lorens Beata. 2018a. Warunki życia w monasterach bazyliańskich w południowo-wschodniej Rzeczypospolitej w XVIII wieku, [w:] Zakon bazyliański na tle mozaiki wyznaniowej i kulturowej Rzeczypospolitej i krajów ościennych, red. S. Nabywaniec, S. Zabraniak, B. Lorens, Rzeszów, s. 116–136.
Lorens Beata. 2018b. Życie codzienne w klasztorze bazyliańskim w Galicji (do 1882 roku), „Galicja. Studia i materiały”, 4, s. 103–122, https://doi.org/10.15584/galisim.2018.4.6
Maistas. 2011. Maistas ir valgymo kultūra Radvilų dvare XVI–XVIII amžiuje, [w:] Kuncevičius Albinas, Laužikas Rimvydas, Rutkauskaitė Indrė, Šmigelskas Ramūnas, Radvilų rūmai Dubingiuose, Vilnius, s. 111–134.
Menniti Piotr. 1764. Szkoła Bazylianska […], Wilno.
Na perehrestì kulʹtur. 2019. Na perehrestì kulʹtur. Monastir ì hram Presvâtoï Trìjcì u Vilʹnûsì, red. A. Bumblauskas, S. Kulâvìčûs, Ì. Skočilâs, Lʹvìv.
Paknys Mindaugas. 2020. Pažaislio eremas: kamaldulių vienuolyno istorija: mokslo monografija, Vilnius.
Patrilo Ìsidor. 1992. Naris ìstorìï Galicʹkoï Provìncìï ČSVV, [w:] Naris ìstorìï Vasilìânsʹkogo činu svâtogo Josafata, Rim, s. 301–382.
Piličiauskienė Giedrė, Blaževičius Povilas. 2019. Archaeoichthyological and Historical Data on Fish Consumption in Vilnius Lower Castle During the 14th–17th Centuries, „Estonian Journal of Archaeology”, 23, 1, s. 39–55, https://doi.org/10.3176/arch.2019.1.03
Pìdručnij Porfirìj, P’êtnočko Bogdan. 2017. Vasilìânsʹkì generalʹnì kapìtuli vìd 1617 po 1636 rìk = Bazyliańskie kapituły generalne od 1617 do 1636 roku = Capitula generalia basilianorum ab anno 1617 ad annum 1636, 1, Rim–Lʹvìv.
Poška Tauras. 2011. Švč. Trejybės cerkvė Vilniuje, [w:] Archeologiniai tyrinėjimai Lietuvoje 2011 metais, s. 332–333, https://www.atl.lt/2011/332-333.pdf (dostęp 20.12.2021).
Simčenka Edvardas, Jakulis Martynas, Kozakaitė Justina, Piličiauskienė Giedrė, Lidén Kerstin. 2020. Isotopic Dietary Patterns of Monks: Results From Stable Isotope Analyses of a Seven teenth–Eighteenth Century Basilian Monastic Community in Vilnius, Lithuania, „Archaeological and Anthropological Sciences”, 12, artykuł nr 102, https://doi.org/10.1007/s12520-020-01063-9
Sokirko Oleksìj. 2019. «Vedlug″ poradku braterskogo». Benketi kiïvsʹkih remìsnikìv drugoï polovini XVIII st., „Mìsto: ìstorìâ, kulʹtura, suspìlʹstvo”, 7, s. 35–86, https://doi.org/10.15407/mics2019.07.035
Summariusz. 1751. Summariusz reguł Swiętego Oyca Naszego Bazylego Wielkiego […], [Poczajiw].
Szegda Mirosław. 1967. Działalność prawno-organizacyjna metropolity Józefa IV Welamina Rutskiego (1613–1637), Warszawa.
Szyrwid Constantinus. 1642. Dictionarium trium linguarum, in usum studiosae iuuentutis, Vilnae.
Vasilʹêva Olʹga. 2013. Formuvannâ tradicìï pridvornogo benketu v Getʹmanŝinì (druga polovina XVII–perša tretina XVIII st.), [w:] Povsâkdennâ rannʹomodernoï Ukraïni. Ìstoričnì studìï v 2-h tomah, 2, Svìt rečej ì povsâkdennih uâvlenʹ, red. V. Gorobecʹ, Kiïv, s. 57–68.
Vavrik Mihajlo. 1979. Naris rozvitku ì stanu Vasilìânsʹkogo čina XVII–XX st.: monografìčno-statistična rozvìdka, Rim.
Kwartalnik Historii Kultury Materialnej
oai:rcin.org.pl:242176 ; 0023-5881 ; e-ISSN 2719-6496 ; doi:10.23858/KHKM72.2024.2.003
IAiE PAN, sygn. P 329 ; IAiE PAN, sygn. P 330 ; IAiE PAN, sygn. P 331 ; kliknij tutaj, żeby przejść
Licencja Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0
Zasób chroniony prawem autorskim. [CC BY 4.0 Międzynarodowe] Korzystanie dozwolone zgodnie z licencją Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0, której pełne postanowienia dostępne są pod adresem: ; -
Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk
Biblioteka Instytutu Archeologii i Etnologii PAN
21 sie 2024
21 sie 2024
0
https://rcin.org.pl/publication/278509
Nazwa wydania | Data |
---|---|
Laužikas, Rimvydas, 2024, Kultura jedzenia i dieta bazylianów prowincji litewskiej w drugiej połowie XVIII wieku | 21 sie 2024 |
Nabokov, Aleksandr Petrovič.
Bielińska, Helena.
Stobiecki, Rafał (1962– )
Lech, Jacek
Piekarski, Michał
Lech, Jacek (1946– ) Piotrowska, Danuta