Metadata language
Jednoróg, Katarzyna (1981- ) : Promotor
Publisher:Nencki Institute of Experimental Biology PAS
Place of publishing: Date issued/created: Description:[2], 140 stron : ilustracje ; 30 cm ; Bibliografia ; Streszczenie w języku polskim.
Degree name: Degree discipline : Degree grantor:Instytut Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego PAN ; nadanie stopnia 10.10.2025
Type of object: Subject and Keywords:Dysleksja ; EEG ; Integracja multisensoryczna ; Nierównowaga pobudzenia/hamowania ; Różnice płciowe ; Szum neuronalny
Abstract:
Dysleksja jest specyficznym zaburzeniem uczenia się, charakteryzującym się obniżoną płynnością, dokładnością i rozumieniem w czytaniu. Dotyka około 7-12% populacji i jest częściej diagnozowana u mężczyzn niż u kobiet. Chociaż niektóre mechanizmy poznawcze i neuronalne związane z dysleksją zostały zidentyfikowane, to dokładne relacje przyczynowe leżące u podstaw trudności w czytaniu wciąż pozostają niejasne. Z uwagi na to, że nabywanie umiejętności czytania opiera się na integracji bodźców słuchowych i wzrokowych, deficyty w integracji multisensorycznej prostych bodźców również mogą przyczyniać się do powstawania dysleksji. Chociaż niektóre wcześniejsze badania wykazały takie deficyty, ich wielkość efektu różniła się w zależności od tego, czy uczestnicy byli dopasowani pod względem płci. Pomimo częstszego występowania dysleksji u mężczyzn i pojawiających się dowodów wskazujących na różnice płciowe w jej neuronalnych korelatach, dotychczas w żadnym badaniu nie analizowano potencjalnych różnic międzypłciowych w integracji multisensorycznej. Z tego względu, pierwszym celem niniejszej pracy było wypełnienie tej luki poprzez bezpośrednią ocenę różnic płciowych w integracji multisensorycznej prostych bodźców wzrokowych i słuchowych w dysleksji.Jedna z najnowszych teorii dysleksji, hipoteza „szumu neuronalnego”, zakłada, że trudności w czytaniu wynikają ze zwiększonej pobudliwości korowej, która na poziomie poznawczym prowadzi do zaburzeń w zakresie świadomości fonologicznej, szybkiego nazywania oraz integracji multisensorycznej u osób z dysleksją. Nieinwazyjnej oceny stosunku aktywności pobudzającej do hamującej w mózgu można dokonać za pomocą różnych miar z widma mocy sygnału elektroencefalograficznego (EEG), w tym z sygnału aperiodycznego (nachylenie widma) oraz periodycznego (moc w pasmach beta i gamma). Do tej pory jednak, żadne badanie nie zweryfikowało hipotezy szumu neuronalnego w dysleksji przy użyciu biomarkerów z sygnału EEG w odniesieniu do proponowanych deficytów poznawczych. Stąd, drugim celem niniejszej pracy było zbadanie tych zależności. W odniesieniu do pierwszego celu pracy przeprowadzono badanie obejmujące 88 nastolatków i młodych dorosłych. Wykazało ono, że deficyty w integracji multisensorycznej prostych, niejęzykowych bodźców w zadaniu mierzącym czasy reakcji, występowały wyłącznie u mężczyzn z dysleksją. Na poziomie neuronalnym, zarówno mężczyźni, jak i kobiety z dysleksją wykazywali mniejsze różnice w odpowiedziach między warunkami multisensorycznymi i unisensorycznymi w komponentach N1 i N2 (potencjały wywołane związane z przetwarzaniem bodźców zmysłowych) w porównaniu z grupą kontrolną. Z kolei w podgrupie 80 uczestników dopasowanych pod względem ilorazu inteligencji niewerbalnej, jedynie mężczyźni z dysleksją wykazywali mniejszą różnicę w odpowiedziach neuronalnych na bodźce multisensoryczne i unisensoryczne w komponencie N1 w lewej półkuli. Wyniki te dostarczają nowych danych na specyficzne dla płci procesy poznawcze związane z trudnościami w czytaniu. W odniesieniu do drugiego celu pracy przeprowadzono analizę na grupie 120 uczestników przy użyciu statystyki Bayesowskiej. Jej wyniki nie dostarczyły dowodów wskazujących na różnice między grupami w żadnym z testowanych biomarkerów EEG (nachylenie widma oraz moc sygnału w paśmie beta) zarówno w stanie spoczynku, jak i podczas słuchowego zadania językowego. Zaobserwowano jednak dodatnią pośrednią zależność między mocą w paśmie beta, świadomością fonologiczną i szybkością czytania. Wyniki te nie potwierdzają hipotezy zakładającej, że dysleksja jest następstwem zwiększonej pobudliwości korowej. Podkreśla to potrzebę poszukiwania alternatywnych mechanizmów neuronalnych związanych z trudnościami w czytaniu. Ponadto zaobserwowane różnice płciowe w integracji multisensorycznej wskazują na możliwość odmiennych mechanizmów poznawczych i neuronalnych u mężczyzn i kobiet z dysleksją, co powinno zostać uwzględnione w przyszłych teoriach dysleksji.
IBD PAN, sygn. 20806 ; click here to follow the link
Language: Language of abstract: Rights:Prawa zastrzeżone - dostęp nieograniczony
Terms of use: Copyright holder:Zgoda na udostępnienie pracy w formie cyfrowej wyrażona oświadczeniem autora
Digitizing institution:Instytut Biologii Doświadczalnej im. Marcelego Nenckiego Polskiej Akademii Nauk
Original in:Biblioteka Instytutu Biologii Doświadczalnej im. Marcelego Nenckiego PAN
Access: