Subtitle:

Przegląd Geograficzny T. 97 z. 4 (2025)

Publisher:

IGiPZ PAN

Place of publishing:

Warszawa

Description:

24 cm

Abstract:

W artykule zaproponowaliśmy zestaw wskaźników służących do oceny zdolności roślinności do łagodzenia uciążliwości pochodzenia antropogenicznego w skali lokalnej, odpowiadającej poziomowi planowania miejscowego. Opracowana nowatorska metodyka łączy wskaźnik ogólny – średni indeks liściowy (LAI) w buforze 60 m wokół obiektu – z trzema wskaźnikami szczegółowymi, obliczonymi na podstawie danych z lotniczego skanowania laserowego (ALS): (1) średnią objętością roślinności na jednostkę powierzchni bufora, (2) średnią maksymalną wysokością roślinności w poszczególnych segmentach bufora, uśrednioną dla całego bufora oraz (3) udziałem długości bufora przekraczającym określone progi wysokości (1, 2, 5, 10 m). Wskaźniki przetestowaliśmy na dwóch obiektach infrastruktury technicznej Warszawy – oczyszczalni ścieków Czajka i elektrociepłowni Żerań. Wyniki wskazują na wyższy potencjał buforowy roślinności wokół „Czajki” (średni LAI w buforze: 1,79 latem i 0,30 zimą; średnia objętość roślinności: 4,06 m³·m⁻²; średnia wysokość: 17,62 m) niż wokół „Żerania” (odpowiednio: 1,28; 0,23; 1,70 m³·m⁻²; 11,55 m). Proponowane wskaźniki umożliwiają porównawczą ocenę efektywności zielonych buforów, identyfikację odcinków o niedostatecznym przesłanianiu oraz określenie minimalnych wymogów dla zieleni o funkcji przesłaniania w planach ogólnych. Wskazaliśmy ograniczenia metody oraz możliwości kalibracji wskaźników w odniesieniu do pomiarów hałasu, odorów i widoczności. Zaproponowany zestaw wskaźników BUFOR1–BUFOR2 stanowi operacyjne narzędzie wykorzystujące powszechnie dostępne dane, przeznaczone do wspierania planowania zielonej infrastruktury w miastach.

References:

Affek, A., Kowalska, A., Regulska, E., Solon, J., Degórska, B., Wolski, J., & Degórski, M. (2023). Mapowanie i ocena usług ekosystemów miejskich w skali ogólnopolskiej. Przegląd Geograficzny, 95(2), 163-186. https://doi.org/10.7163/PrzG.2023.2.3
Affek, A., Wolski, J., Degórska, B., Solon, J., Kowalska, A., Regulska, E., & Degórski, M. (2023), Usługi ekosystemów miejskich (zurbanizowanych). W: M. Stępniewska, & A. Mizgajski (red.), Usługi ekosystemowe w zarządzaniu układami przyrodniczymi (s. 65-84). Poznań: Bogucki Wydawnictwo Naukowe.
Affek, A.N., Degórski, M., Wolski, J., Solon, J., Kowalska, A., Roo-Zielińska, E., Grabińska, B., & Kruczkowska, B. (2020). Ecosystem service potentials and their indicators in postglacial landscapes: Assessment and mapping. Amsterdam-Oxford-Cambridge: Elsevier.
Barnes, J., Davison, A., Balaguer, L., & Manrique-Reol, E. (2007). Resistance to Air Pollutants: From Cell to Community. W: F. Pugnaire & F. Valladares (red.), Functional Plant Ecology (s. 601-626). Boca Raton: CRC Press. https://doi.org/10.1201/9781420007626-20
Bentrup, G., (2008). Conservation buffers: design guidelines for buffers, corridors, and greenways. Ashville, NC. Gen. Tech. Rep.SRS-109. Asheville, NC: Department of Agriculture, ForestService, Southern Research Station. https://doi.org/10.2737/SRS-GTR-109
Bolund, P., & Hunhammar, S. (1999). Ecosystem services in urban areas. Ecological Economics, 29, 293-301. https://doi.org/10.1016/s0921-8009(99)00013-0
Brush, R.O., Williamson, D.N., & Fabos, J.Gy. (1979). Visual screening potential of forest vegetation. Urban Ecology, 4(3), 207-216. https://doi.org/10.1016/0304-4009(79)90002-0
Davison, S., Donoghue, D.N.M., & Galiatsatos, N.et al. (2020). The effect of leaf-on and leaf-off forest canopy conditions on LiDAR-derived estimations of forest structural diversity. International Journal of Applied Earth Observation and Geoinformation, 92, 102160. https://doi.org/10.1016/j.jag.2020.102160
Degórska, B. (2017). Urbanizacja przestrzenna terenów wiejskich na obszarze metropolitalnym Warszawy: kontekst ekologiczno-krajobrazowy. Prace Geograficzne IGiPZ PAN, 262, Warszawa.
Degórski, M., Affek, A., Degórska, B., Kowalska, A., Regulska, E., Wolski, J., & Solon, J. (2022). Identyfikacja znaczących interakcji między usługami ekosystemowymi oraz istotnych zestawów usług na przykładzie podtypów ekosystemów miejskich Warszawy. Pobrane z: https://www.igipz.pan.pl/tl_files/igipz/ZGiK/projekty/ecoserv/Raport_5.pdf (12.08.2025).
Depietri, Y., Renaud, F.G., & Kallis, G. (2012). Heat waves and floods in urban areas: A policy-oriented review of ecosystem services. Sustainability Science, 7, 95-107. https://doi.org/10.1007/s11625-011-0142-4
Dzhambov, A.M., & Dimitrova, D.D. (2014). Urban green spaces' effectiveness as a psychological buffer for the negative health impact of noise pollution: a systematic review. Noise Health, 16(70), 157-65. https://doi.org/10.4103/1463-1741.134916
EEA. (2022). Copernicus Land Monitoring Service: High Resolution Vegetation Phenology and Productivity (HR-VPP), Daily Raw Vegetation Indices. User Manual, Issue 2.2, Copenhagen: European Environment Agency. Pobrane z: https://land.copernicus.eu/user-corner/technical-library/product-user-manual-of-vegetation-indices (03.04.2025).
Elmqvist, T., Fragkias, M., Goodness, J., Güneralp, B., Marcotullio, P.J., McDonald, R.I., Parnell, S., Schewenius, M., Sendstad, M., & Seto K.C. (red.) (2013). Urbanization, biodiversity and ecosystem services: Challenges and opportunities. Dordrecht: Springer. https://doi.org/10.1007/978-94-007-7088-1
Elmqvist, T., Gómez-Baggethun, E., & Langemeyer, J. (2016). Ecosystem services provided by urban green infrastructure. W: R. Haines-Young, R. Fish, & R. Turner (red.), Routledge Handbook of Ecosystem Services (pp. 249-262). Abingdon: Routledge.
Estornell, J., Ruiz, L.A., Velázquez-Martí, B., & Hermosilla, T. (2012). Estimation of biomass and volume of shrub vegetation using LiDAR and spectral data in a Mediterranean environment. Biomass and Bioenergy, 46, 710-721. https://doi.org/10.1016/j.biombioe.2012.06.023
Fang, C.F., & Ling D.L. (2005). Guidance for noise reduction provided by tree belts. Landscape and Urban Planning, 71, 29-34. https://doi.org/10.1016/j.landurbplan.2004.01.005
Garrido Velarde, J., Montero Parejo, M. J., Hernández Blanco, J., & García Moruno, L. (2019). Using Native Vegetation Screens to Lessen the Visual Impact of Rural Buildings in the Sierras de Béjar and Francia Biosphere Reserve: Case Studies and Public Survey. Sustainability, 11(9), 2595. https://doi.org/10.3390/su11092595
Gaudon, J.M., McTavish, M.J., Hamberg, J., Cray, H.A., & Murphy, S.D. (2022). Noise attenuation varies by interactions of land cover and season in an urban/peri-urban landscape. Urban ecosystems, 25(3), 811-818. https://doi.org/10.1007/s11252-021-01194-4
Haines-Young, R, & Potschin, M.B. (2018). Common International Classification of Ecosystem Services (CICES) V5.1 and Guidance on the Application of the Revised Structure. Pobrane z: www.cices.eu (01.02.2025).
Hossu, C.-A., Breuste, J., Iojă, I.-C., Onose, D.A., Vrînceanu, A., Ponizy, L., Zwierzchowska, I., Kryger, R., & Mizgajski, A. (2024). The Use of Green Infrastructure in the Suburbs: Insights from Three European Cities. Land, 13(11), 1862. https://doi.org/10.3390/land13111862
Kissling, D., Mulder, W., Wang, J., & Shi, Y. (2025). Data of vegetation structure metrics retrieved from airborne laser scanning surveys for European demonstration sites. Data in Brief, 60, 111548. https://doi.org/10.1016/j.dib.2025.111548
Lin, X.J., Barrington, S., Nicell, J., & Choiniere D. (2007). Effect of natural windbreaks on maximum odour dispersion distance (MODD). Canadian Biosystems Engineering, 49, 21-32.
Łowicki, D., Fornal-Pieniak, B., & Schwerk, A. (2025). Urban greenery services for noise attenuation, pollutant filtration, and temperature lowering: Supply potential, demand, and budgets in Poznań, Poland. Ecosystem Services, 73, 101713. https://doi.org/10.1016/j.ecoser.2025.101713
Maes, J., Zulian, G., Thijssen, M., Castell, C., Baró, F., Ferreira, A., et al. (2016). Mapping and assessment of ecosystems and their services: Urban ecosystems. Luxembourg: Publications Office of the European Union. Pobrane z: https://publications.jrc.ec.europa.eu/repository/handle/JRC101639 (03.02.2025).
Nowak, D.J., Crane, D.E., & Stevens, J.C. (2006). Air pollution removal by urban trees and shrubs in the United States. Urban Forest Urban Greening, 4(3-4), 115-123. https://doi.org/10.1016/j.ufug.2006.01.007
Ow, L.F., & Ghosh, S. (2017). Urban cities and road traffic noise: Reduction through vegetation. Applied Acoustics, 120, 15-20. https://doi.org/10.1016/j.apacoust.2017.01.007
Parker, D.B., Malone, W., & Walter, D. (2012). Vegetative environmental buffers and exhaust fan deflectors for reducing downwind odor and VOCs from tunnel ventilated swine barns. Transactions of the ASABE, 55(1), 227-240. https://doi.org/10.13031/2013.41250
Piotrowski, M. (2024). Koniec smrodu z "Czajki"? Ta inwestycja ma ograniczyć nieprzyjemny problem mieszkańców Białołęki. Raport Warszawski. Pobrane z: https://www.raportwarszawski.pl/artykul/1479,koniec-smrodu-z-czajki-ta-inwestycja-ma-ograniczyc-nieprzyjemny-problem-mieszkancow-bialoleki (27.11.2025).
Solon, J., Roo-Zielińska, E., Affek, A., Kowalska, A., Kruczkowska, B., Wolski, J., Degórski, M., Grabińska, B., Kołaczkowska, E., Regulska, E., & Zawiska, I. (2017). Świadczenia ekosystemowe w krajobrazie młodoglacjalnym: ocena potencjału i wykorzystania. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie SEDNO i IGiPZ PAN.
Sultan, T., Shahid, S., Rasheed, J., Alsubai, S. (2024). Investigation of tree characteristics for traffic noise abatement. Environ Prot Eng, 50(1), 43-70. https://doi:10.37190/epe240103
Sun, G., Ma, B., Li, X., Liao, J., Wei, L., Guo, X., Xu, C., Kong, X., Jin, G., & Jin, Y. (2025). Noise Was Obviously Reduced by Both Leaf Texture and Surface Roughness in Leaf Scale. Plants, 14(9), 1363. https://doi.org/10.3390/plants14091363
Szumigała, P.P., Urbański, P., Tomczak, P., Walerzak, M., Sosnowska, S. & Szumigała, K.O. (2021). The idea of sustainable development in the landscape contemporary cities. TEKA, 3 Komisji Architektury, Urbanistyki i Studiów Krajobrazowych Oddział Polskiej Akademii Nauk w Lublinie.
Tashakor, S., & Chamani, A. (2021). Temporal variability of noise pollution attenuation by vegetation in urban parks. Environmental Science and Pollution Research International, 28(18), 23143-23151. https://doi.org/10.1007/s11356-021-12355-5
Tyagi, V., Kumar, K., & Jain, V.K. (2013). Road traffic noise attenuation by vegetation belts at some sites in the Tarai region of India. Archives of Acoustics, 38(3), 389-395. https://doi.org/10.2478/aoa-2013-0046
Tyndall, J.C., & Colletti, J.P. (2007). Mitigating swine odor with strategically designed shelterbelt systems: A review. Agroforestry Systems, 69, 45-65. https://doi.org/10.1007/s10457-006-9017-6
TuBiałołęka.pl (2023). Smród z Czajki jest nie do zniesienia. MPWiK wyjaśnia. Pobrane z: https://tustolica.pl/bialoleka-choszczowka-oczyszczalnia-sciekow-czajka-miejskie-przedsiebiorstwo-wodociagow-i-kanalizacji-smrod_90110 (27.11.2025).
White, J. C., Wulder, M. A., Vastaranta, M., Coops, N. C., Pitt, D., & Woods, M. (2015). Evaluating the impact of leaf-on and leaf-off airborne laser scanning data on the estimation of forest inventory attributes. Canadian Journal of Forest Research, 45(11), 1498-1513. https://doi.org/10.1139/cjfr-2015-0192
van Renterghem, T. (2019). Towards explaining the positive effect of vegetation on the perception of environmental noise. Urban Forestry & Urban Greening, 40, 133-144. https://doi.org/10.1016/j.ufug.2018.03.007
Xu, C., Han, B., Lu, F., & Wu, T. (2022). Assessing the traffic noise reduction effect of roadside green space using LiDAR point cloud data in Shenzhen, China. Forests, 13(5), 50765. https://doi.org/10.3390/f13050765
Zhang, P., Liu, Y., Chen, X., Yang, Z., Zhu, M., & Li, Y. (2016). Pollution resistance assessment of existing landscape plants on Beijing streets based on air pollution tolerance index method. Ecotoxicology and Environmental Safety, 132, 212-223, https://doi.org/10.1016/j.ecoenv.2016.06.003
Zhao, N., Prieur, J.F., Liu, Y., Kneeshaw, D., Lapointe, E.M., Paquette, A., Zinszer, K., Dupras, J., Villeneuve, P.J., Rainham, D.G., Lavigne, E., Chen, H., van den Bosch, M., Oiamo, T., & Smargiassi, A. (2021). Tree characteristics and environmental noise in complex urban settings - A case study from Montreal, Canada. Environmental Research, 202, 111887. https://doi.org/10.1016/j.envres.2021.111887
Zwierzchowska, I., Fagiewicz, K., Poniży, L., Lupa, P., & Mizgajski, A. (2019). Introducing nature-based solutions into urban policy - facts and gaps. Case study of Poznań. Land Use Policy, 85, 161-175. https://doi.org/10.1016/j.landusepol.2019.03.025
Żyłowski M., (2022). Hałas na Żeraniu zaniepokoił mieszkańców. PGNiG tłumaczy, skąd się bierze. wyborcza.pl. Pobrane z: https://warszawa.wyborcza.pl/warszawa/7,54420,28963983,glosne-halasy-na-zeraniu-pgnig-tlumaczy-z-czego-moga-wynikac.html (27.11.2025).

Relation:

Przegląd Geograficzny

Volume:

97

Issue:

4

Start page:

355

End page:

374

Detailed Resource Type:

Artykuł

Format:

application/octet-stream

Resource Identifier:

oai:rcin.org.pl:247815 ; 0033-2143 (print) ; 2300-8466 (on-line) ; 10.7163/PrzG.2025.4.1

Source:

CBGiOŚ. IGiPZ PAN, sygn.: Cz.181, Cz.3136, Cz.4187 ; click here to follow the link

Language:

pol

Language of abstract:

eng

Rights:

Licencja Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0

Terms of use:

Zasób chroniony prawem autorskim. [CC BY 4.0 Międzynarodowe] Korzystanie dozwolone zgodnie z licencją Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0, której pełne postanowienia dostępne są pod adresem: ; -

Digitizing institution:

Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania Polskiej Akademii Nauk

Original in:

Centralna Biblioteka Geografii i Ochrony Środowiska Instytutu Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN

Projects co-financed by:

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka, lata 2010-2014, Priorytet 2. Infrastruktura strefy B + R ; Unia Europejska. Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego

Access:

Otwarty