Descendants of Great Ancestors? Corded Ware Culture Barrows in Trzciniec Circle Cultural Landscapes

Makarowicz, Przemysław

doi:0066-5924

Skip to main menu
Skip to search engine
Skip to content
Skip to footer

Download

Title: Descendants of Great Ancestors? Corded Ware Culture Barrows in Trzciniec Circle Cultural Landscapes

Abstract:

The paper focuses on the influence of the Corded Ware culture barrow landscape on the rise of barrow building among Trzciniec Cultural circle communities. It presents a research thesis that explains the mechanisms of the trans-cultural and “timeless” impact of “Corded” mounds, which formed part of the cultural landscape of east-central European uplands in the 2nd millennium BC. The barrows of both cultures certainly combined several functions. They were burial grounds not only where ancestors lay, but also boundary markers defining the familiar area. “Corded Ware” monuments and their arrangements were a source of inspiration and imitation for “Trzciniec” arrivals. The revival of kurgan building by these newcomers and their use of earthen mounds as instruments for asserting their rights to a specific territory, can be viewed a sort of “posthumous heritage” left behind by Corded Ware communities.

References:

Anthony, D. W. 2007. The horse, the wheel, and language. How Bronze-Age riders from the Eurasian steppes shaped the modern world. Princeton and Oxford: Princeton University Press. DOI: https://doi.org/10.1515/9781400831104
Arnoldussen, S. and Drenth, E. 2015. Lines in theland: the Neolithic funerary alignment of Noordbarge (province of Drenthe, NL). Notae Prehistorica 35: 157–176.
Bourgeois, Q. P. J. 2013. Monuments on the Horizon. The Formation of the Barrow Landscape throughout the 3rd and 2nd Millennium BC. Leiden: Sidestone Press.
Buchvaldek, M. 1986. Zum gemaineuropäischen Horizont der Schnurkeramik. Prähistorische Zeitschrift 61: 121–151. DOI: https://doi.org/10.1515/prhz.1986.61.2.129
Chyleński, M., Makarowicz, P., Juras, A., Krzewińska, M., Pospieszny, Ł., Ehler, E., Breszka, A., Górski, J., Taras, H., Szczepanek, A., Polańska, M., Włodarczak, P., Lasota-Kuś, A., Wójcik, I., Romaniszyn, J., Szmyt, M., Kośko, A., Ignaczak, M., Sadowski, S., Matoga, A., Grossman, A., Ilchyshyn, V., Yahodinska, M. O., Romańska, A., Tunia, K., Przybyła, M., Grygiel, R., Szostek, K., Dabert, M., Götherström, A., Jakobsson, M. and Malmström, H. 2023. Patrilocality and hunter-gathererrelated ancestry of populations in East-Central Europe during the Middle Bronze Age. Nature Communications 14(1), 4395. DOI: 10.1038/s41467-023-40072-9 DOI: https://doi.org/10.1038/s41467-023-40072-9
Cunliffe, B. 2011. Europe Between the Oceans. Themes and Variations: 9000 BC–AD 1000. New Haven and London: Yale University Press.
Czebreszuk, J. and Szmyt, M. 2011. Kurhan, rów i palisada w tradycji kultury ceramiki sznurowej. In H. Kowalewska-Marszałek and P. Włodarczak (eds), Kurhany i obrządek pogrzebowy w IV–II tysiącleciu p.n.e. Kraków, 123–130. Kraków-Warszawa: Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego.
Florek, M. 2011. Kopce i cmentarzyska kurhanowe na Wyżynie Sandomierskiej. In H. Kowalewska-Marszałek and P. Włodarczak, Kurhany i obrządek pogrzebowy w IV–II tysiącleciu p.n.e. Kraków, 235–254. Kraków-Warszawa: Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego.
Florek, M. and Taras, H. 2003. Dacharzów. Cmentarzysko kultury trzcinieckiej. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie Skłodowskiej.
Furholt, M. 2003. Die absolutchronologische Datierung der Schnurkeramik in Mitteleuropa und Südskandinavien. Bonn. Universitätsforschungen zur prähistorischen Archäologie B101.
Furholt, M. 2014. Upending a ‘totality’: re-evaluating Corded Ware variability in Late Neolithic Europe. Proceedings of the Prehistoric Society 80: 67–86. DOI: https://doi.org/10.1017/ppr.2013.20
Górski, J. 1996. Uwagi o znaczeniu kurhanów dla społeczności kultury trzcinieckiej z obszarów lessowych Zachodniej Małopolski. In J. Chochorowski (ed.), Problemy epoki brązu i wczesnej epoki żelaza w Europie Środkowej. Księga jubileuszowa poświęcona Markowi Gedlowi, 204–211. Kraków: Uniwersytet Jagielloński, Instytut Archeologii Kraków.
Górski, J. 2007. Chronologia kultury trzcinieckiej na lessach Niecki Nidziańskiej. Kraków. Biblioteka Muzeum Archeologicznego w Krakowie III.
Górski, J. 2008. Pochówki zwierząt i depozyty zwierzęce w kulturze trzcinieckiej (wstęp do problematyki). In J. Bednarczyk, J. Czebreszuk, P. Makarowicz and M. Szmyt (eds), Na pograniczu światów. Studia z pradziejów międzymorza bałtycko-pontyjskiego ofiarowane Profesorowi Aleksandrowi Kośko w 60. rocznicę urodzin, 105–114. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie.
Górski, J. 2010. Niektóre elementy symboliczne w kurhanach kultury trzcinieckiej. In S. Czopek and S. Kadrow (eds), Mente et rutro. Studia archaeologica Johanni Machnik viro doctissimo octogesimo vitae anno ab amicis, collegis et discipulis oblata, 369–378. Rzeszów: Instytut Archeologii Uniwersytetu Rzeszowskiego, Fundacja Rzeszowskiego Ośrodka Archeologicznego.
Górski, J. 2017. The Trzciniec culture. On the periphery of the Bronze Age civilization (1800–1100 BC). In P. Urbańczyk (ed.), The Past Societies. Polish lands from the first evidence of human presence to the early Middle Ages, vol. 3, 2000–500 BC, 87–131. Warszawa: Institute of Archaeology and Ethnology, Polish Academy of Sciences.
Górski, J. and Jarosz, P. 2007. Tradycje kurhanowe w kulturze ceramiki sznurowej i kulturze trzcinieckiej w Małopolsce. In W. Dzieduszycki and J. Wrzesiński (eds), Środowisko pośmiertne człowieka, 243–250. Poznań. Funeralia Lednickie. Spotkanie 9.
Górski, J. and Kadrow, S. 1996. Kultura mierzanowicka i kultura trzciniecka w zachodniej Małopolsce. Problem zmiany kulturowej. Sprawozdania Archeologiczne 48: 9–32.
Górski, J., Makarowicz, P. and Wawrusiewicz, A. 2011. Osady i cmentarzyska społeczności trzcinieckiego kręgu kulturowego w Polesiu, stanowisko 1, województwo łódzkie. Łódź: Instytut Archeologii Uniwersytetu Łódzkiego, Fundacja Uniwersytetu Łódzkiego. Spatium Archaeologicum, vol 2.
Harmata, K., Machnik, J. and Rybicka, M. (eds). 2013. Środowisko naturalne i człowiek nad górnym Dniestrem – rejon Kotliny Halicko-Bukaczowskiej – w pradziejach w wczesnym średniowieczu. Kraków: Polska Akademia Umiejętności. Prace Komisji Prehistorii Karpat PAU.
Kadrow, S. 2001. U progu nowej epoki. Gospodarka i społeczeństwo wczesnego okresu epoki brązu w Europie Środkowej. Kraków: Instytut Archeologii i Etnologii PAN.
Kadrow, S. and Machnik, J. 1997. Kultura mierzanowicka. Chronologia, taksonomia i rozwój przestrzenny. Kraków: Wydawnictwo Oddziału Polskiej Akademii Nauk.
Hildebrandt-Radke, I., Makarowicz, P., Matviishyna, Zh. N., Parkhomenko, A., Lysenko, S. D. and Kochkin, I. T. 2019. Late Neolithic and Middle Bronze Age barrows in Bukivna, Western Ukraine as a source to understand soil evolution and its environmental significance. Journal of Archaeological Science: Reports 27. DOI: 10.1016/j.jasrep.2019.101972 DOI: https://doi.org/10.1016/j.jasrep.2019.101972
Jarosz, P. 2011. Kurhany kultury ceramiki sznurowej na pogórzach i wysoczyznach karpackich. In H. Kowalewska-Marszałek and P. Włodarczak (eds), Kurhany i obrządek pogrzebowy w IV–II tysiącleciu p.n.e., 255–277. Kraków-Warszawa: Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego.
Jarosz, P. and Włodarczak, P. 2022. Chronometria cmentarzysk kultury ceramiki sznurowej w Małopolsce. In A. Szczepanek, P. Jarosz, J. Libera and P. Włodarczak (eds), Społeczności schyłkowego eneolitu w południowo-wschodniej Polsce w świetle badań interdyscyplinarnych, 9–43. Pękowice-Kraków: Wydawnictwo Profil-Archeo.
Kempisty, A. 1978. Schyłek neolitu i początek epoki brązu na Wyżynie Małopolskiej w świetle badań nad kopcami. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego.
Kośko, A. 1997. Chronological-genetic framework of the „A horizon” features in the development of the Kuiavian FBC. In P. Siemen (ed.), Early Corded Ware Culture. The A-Horizon – fiction or fact?, 125–133. Esbjerg.
Kowalewska-Marszałek, H. and Włodarczak, P. (eds). 2011. Kurhany i obrządek pogrzebowy w IV–II tysiącleciu p.n.e. Kraków-Warszawa: Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego.
Kristiansen, K., Allentoft, M. E., Frei, K. M., Iversen, R., Johannsen, N. N., Kroonen, G., Pospieszny, Ł., Price, D. T., Rasmussen, S., Sjögren, K.-G., Sikora, M. and Willerslev, E. 2017. Re-theorising mobility and the formation of culture and language among the Corded Ware Culture in Europe. Antiquity 91: 334–347. DOI: https://doi.org/10.15184/aqy.2017.17
Kruk, J. and Milisauskas, S. 1999. Rozkwit i upadek społeczeństw rolniczych neolitu. Kraków: Instytut Archeologii i Etnologii PAN.
Machnik, J. 1979. Krąg kulturowy ceramiki sznurowej. In W. Hensel and T. Wiślański (eds), Prahistoria ziem polskich, t. II. Neolit, 337–411. Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.
Machnik, J., Pavliv, D. and Petehyryč, V. 2006a. Results of the Archaeological Field Survey on the Sambir Upland. In K. Harmata, J. Machnik and L. Starkel (eds), Environment and Man at the Carpathian Foreland in the Upper Dnister Catchment from Neolithic to Early Mediaeval Period, 126–161. Kraków: Polska Akademia Umiejętności. Prace Komisji Prehistorii Karpat, vol. III.
Machnik, J., Pavliv, D. and Petehyryč, V. 2006b. Results of the Archaeological Field Survey on the Drohobyč Upland. In K. Harmata, J. Machnik and L. Starkel (eds), Environment and Man at the Carpathian Foreland in the Upper Dnister Catchment from Neolithic to Early Mediaeval Period, 43–105. Kraków: Polska Akademia Umiejętności. Prace Komisji Prehistorii Karpat, vol. III.
Machnik, J., Pavliv, D. and Petehyryč, V. 2006c. Barrow of the Late Corded Ware Culture from Bykiv, Drohobyč District. In K. Harmata, J. Machnik and L. Starkel (eds), Environment and Man at the Carpathian Foreland in the Upper Dnister Catchment from Neolithic to Early Mediaeval Period, 195–227. Kraków: Polska Akademia Umiejętności. Prace Komisji Prehistorii Karpat, vol. III.
Machnik, J., Pawliw, D. and Petechyrycz, W. 2011. Prahistoryczne kurhany we wsi Haji Niżni koło Drohobycza. Kraków: Polska Akademia Umiejętności, Narodowa Akademia Nauk Ukrainy, Instytut Ukrainoznawstwa im. I. Krypjakewycza.
Makarowicz, P. 2009. Baltic-Pontic Interregional Routes at the Start of the Bronze Age. Baltic-Pontic Studies 14: 301–336.
Makarowicz, P. 2010a. Trzciniecki krąg kulturowy – wspólnota pogranicza Wschodu i Zachodu Europy. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie. Archaeologia Bimaris, Monografie, vol. 3.
Makarowicz, P. 2010b. The Creation of New Social Space. Barrows of the Corded Ware Culture and Trzciniec Circle as markers of a mental map in the upland parts of Poland and western Ukraine. In Kiel Graduate School “Human Development in Landscapes” (eds), Landscapes and Human Development: The Contribution of European Archaeology. Proceedings of the International Workshop “Socio-environmental dynamics over the last 12,000 years: The creation of landscapes (1st – 4th April 2009)”, 203–215. Bonn. Universitätsforschungen zur Prähistorischen Archäologie 191.
Makarowicz, P. 2011. Geneza kurhanów w trzcinieckim kręgu kulturowym. In H. Kowalewska-Marszałek and P. Włodarczak (eds), Kurhany i obrządek pogrzebowy w IV–II tysiącleciu p.n.e., 139–160. Kraków, Warszawa: Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego.
Makarowicz, P. 2019. Dom zmarłych z kurhanu 6 w Bukivnej. Z badań nad architekturą podkurhanową w górnodniestrzańskiej enklawie kultury komarowskiej. In M. Szmyt, P. Chachlikowski, J. Czebreszuk, M. Ignaczak and P. Makarowicz (eds), Vir Bimaris. Od kujawskiego matecznika do stepów nadczarnomorskich. Studia z dziejów międzymorza bałtycko-pontyjskiego ofiarowane Profesorowi Aleksandrowi Kośko, 737–753. Poznań: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Archaeologia Bimaris. Dyskusje, vol. 5.
Makarowicz, P., Kochkin, I., Niebieszczański, J., Romaniszyn, J., Cwaliński, M., Staniuk, R., Lepionka, H., Hildebrandt-Radke, I., Panakhyd, H., Boltryk, Y., Rud, V., Wawrusiewicz, A., Tkachuk, T., Skrzyniecki, R. and Bahyrycz, C. 2016. Catalogue of Komarów Culture Barrow Cemeteries in the Upper Dniester Drainage Basin (former Stanisławów province). Poznań: Adam Mickiewicz University. Archaeologia Bimaris, Monographies, vol. 8.
Makarowicz, P., Niebieszczański, J., Cwaliński, M., Romaniszyn, V. Rud, P. and Kochkin, I. 2019. Barrows in action. Late Neolithic and Middle Bronze Age Barrow Landscapes in the Upper Dniester Basin, Ukraine. Praehistorische Zeitschrift 94: 92–115. DOI: https://doi.org/10.1515/pz-2019-0013
Makarowicz, P., Goslar, T., Górski, J., Taras, H., Szczepanek, A., Pospieszny, Ł., Jagodinska, M. O., Ilchyshyn, V., Włodarczak, P., Juras, A., Chyleński, M., Muzolf, P., Lasota-Kuś, A., Wójcik, I., Matoga, A., Nowak, M., Przybyła, M. M., Marcinkowska-Swojak, M., Figlerowicz, M., Grygiel, R., Czebreszuk, J. and Kochkin, I. T. 2021. The absolute chronology of collective burials from the 2nd millennium BC in East Central Europe. Radiocarbon 63(2): 669–692. DOI: https://doi.org/10.1017/RDC.2020.139
Makarowicz, P. and Kochkin, I. T. (eds). 2025. Bukivna. An elite Bronze Age barrow necropolis on the Upper Dniester. Poznań: Wydawnictwo Nauka i Innowacje. Archaeologia Bimaris, Monographies, vol. 10.
Makarowicz, P., Łysenko, S. and Kočkin, I. 2013. Wstępne wyniki badań cmentarzyska kultury komarowskiej w Bukivnej nad górnym Dniestrem w 2010 roku. Materiały Archeologiczne 39: 101–120.
Nordqvist, K. and Heyd, V. 2020. The forgotten child of the wider Corded Ware family: Russian Fatyanovo Culture in context. Proceedings of the Prehistoric Society 86: 65–93. DOI: https://doi.org/10.1017/ppr.2020.9
Rassamakin, Y. 1997. Naseleniya v epokhu eneolitu. In V. A. Stanko, S. S. Berezans’ka, C.M.Gladilin,M.I.Gladkin and V. V. Otroshchenko (eds), Davna istoriya Ukrainy, tom I, 231–383. Kyiv: Naukova Dumka.
Rassamakin, Y. 2002. Aspects of Pontic Steppe Development (4550 - 3000 BC) in the Light of the New Cultural-Chronological Model. In K. Boyl, C. Renfrew and M. Levine (eds), Ancient Interactions: East and West in Eurasia, 49–73. Cambridge: McDonald Institute for Archaeological Research, University of Cambridge.
Siemen, P. (ed.). 1997. Early Corded Ware Culture. The A-Horizon – fiction or fact? International Symposium in Jutland 2nd–7th May 1994. Esbjerg: Esbjerg Museum. Arkælogiske Rapporter 2.
Romaniszyn, J., Niebieszczański, J., Cwaliński, M., Rud, V., Hildebrandt-Radke, I., Spychalski, W., Kochkin, I., Jarosz, P., Bahyrycz, C., Staniuk, R., Panachyd, H. and Makarowicz, P. 2021. Middle Bronze Age cemeteries, ‘double barrows’, and mortuary houses in the Upper Dniester Basin, Western
Ukraine. Geophysical prospection and archaeological verification. Archaeological Prospection 28(4): 505–518.
Sulimirski, T. 1968. Corded Ware and Globular Amphorae North-East of the Carpathians. London: University of London, The Athlone Press.
Szczepanek, A., Jarosz, P., Libera, J. and Włodarczak, P. (eds). 2022. Społeczności schyłkowego eneolitu w południowo-wschodniej Polsce w świetle badań interdyscyplinarnych. Pękowice-Kraków: Wydawnictwo Profil-Archeo.
Szmyt, M. and Czebreszuk, J. 2010. Społeczności Niżu Polskiego w III tys. przed Chr.: propozycja interpretacji. In S. Czopek and S. Kadrow (eds), Mente et rutro. Studia archaeologica Johanni Machnik viro doctissimo octogesimo vitae anno ab amicis, collegis et discipulis oblata, 153–165. Rzeszów: Instytut Archeologii Uniwersytetu Rzeszowskiego, Fundacja Rzeszowskiego Ośrodka Archeologicznego.
Ślusarska, K. 2007. Kurhan w tradycji grzebalnej społeczności północnego nadczarnomorza we wczesnym okresie epoki brązu. In W. Dzieduszycki and J. Wrzesiński (eds), Środowisko pośmiertne człowieka, 251–256. Poznań. Funeralia Lednickie. Spotkanie 9.
Vandkilde, H. 2006. Archaeology and War: Presentations of Warriors and Peasants in Archaeological Interpretations. In T. O. Otto, H. Thrane and H. Vandkilde (eds), Warfare and Society. Archaeological and Social Anthropological Perspectives, 393–422. Aarhus: Aarhus University Press.
Weber, M. 2002. Gospodarka i społeczeństwo. Zarys socjologii rozumiejącej. Warszawa.
Włodarczak, P. 1998. Groby kultury mierzanowickiej oraz kultury trzcinieckiej z Żernik Górnych. In A. Kośko and J. Czebreszuk (eds), „Trzciniec” – system kulturowy czy interkulturowy proces?, 161–177. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie.
Włodarczak, P. 2006. Kultura ceramiki sznurowej na Wyżynie Małopolskiej. Kraków: Instytut Archeologii i Etnologii PAN.
Włodarczak, P. 2011. Późnoneolityczne i wczesnobrązowe kurhany w Europie Środkowej, Południowej i Wschodniej – wprowadzenie. In H. Kowalewska-Marszałek and P. Włodarczak (eds), Kurhany i obrządek pogrzebowy w IV–II tysiącleciu p.n.e., 29–36. Kraków, Warszawa: Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego.
Włodarczak, P. 2021. Eastern impulses in cultural and demographic change during the end of the south-eastern Polish Eneolithic. In F. Heyd, G. Kulcsár and B. Preda-Bǎlǎnicǎ (eds), Yamnaya interactions. Proceedings of the International Workshop held in Helsinki, 25-26 April 2019, 435–461. Budapest: Archaeolingua. The Yamnaya Impact on Prehistoric Europe, vol. 2.
Włodarczak, P. 2022. Schyłkowy eneolit Małopolski w świetle badań XXI wieku. In A. Szczepanek, P. Jarosz, J. Libera and P. Włodarczak (eds), Społeczności schyłkowego eneolitu w południowo-wschodniej Polsce w świetle badań interdyscyplinarnych, 375–419. Pękowice-Kraków: Wydawnictwo Profil-Archeo.