Delimitacja i klasyfikacja obszarów depopulacyjnych w Polsce : tekst

Śleszyński, Przemysław

doi:0033-2143 (print)

- ris
- BibTeX
- EndNote
- Csv

Delimitacja i klasyfikacja obszarów depopulacyjnych w Polsce : tekst Śleszyński, Przemysław

Object structure

Delimitacja i klasyfikacja obszarów depopulacyjnych w Polsce : tekst

Delimitation and classification of depopulation areas in Poland ; Przegląd Geograficzny T. 98 z. 1 (2026)

Śleszyński, Przemysław : Autor

obszary wyludniające się ; obszary emigracyjne ; odpływ ludności ; depopulacja ; funkcjonalne obszary miejskie ; delimitacja

W artykule przedstawiono delimitację i klasyfikację obszarów, w których w latach 2004‑2023 no‑ towano rejestrowane spadki ludności i nadmierny wewnętrzny odpływ ludności. Zastosowano dwa wskaźniki związane z systematycznością i wysokością spadku liczby ludności: trwałym ubytkiem w rocznikach oraz ujem‑ nym bilansem migracji wewnętrznych. Analizy przeprowadzono dla dwóch rodzajów jednostek terytorialnych: 2477 gmin i 314 funkcjonalnych obszarów miejskich (MOF). Głównym wynikiem są delimitacje i klasyfikacje (w tym typologie) 1297 gmin i 239 MOF depopulacyjno-emigracyjnych, obejmujących ok. 80% powierzchni kraju. Mogą one być podstawą do monitoringu procesów demograficznych i społeczno-gospodarczych. W przyszłości delimitacja obszarów depopulacyjnych wymaga poszerzenia o bardziej adekwatną statystykę zachodzących zmian, w tym rozpoznania rzeczywistej skali migracji zagranicznych i wewnętrznych.

Bański, J. (1999). Obszary problemowe w rolnictwie Polski. Prace Geograficzne, 172, Warszawa: IGiPZ PAN.
Bański, J., Wesołowska, M., & Łoboda, K. (2020). Wsie zanikające - identyfikacja i analiza wybranych cech społeczno-ekonomicznych. Przegląd Geograficzny, 92(2), 175‑189. https://doi.org/10.7163/PrzG.2020.2.1
van den Berg, L., Drewett, R., Klaassen, L.H., Rossi, A., & Vijverberg, C.H.T. (red.). (1982). Urban Europe: Study of Growth and Decline. Oxford: Pergamon Press.
Churski, P., Adamiak, C., Szyda, B., Dubownik, A., Pietrzykowski, M., & Śleszyński, P. (2023). Nowa delimitacja miejskich obszarów funkcjonalnych w Polsce i jej zastosowanie w praktyce zintegrowanego podejścia terytorialnego (place based approach). Przegląd Geograficzny, 95(1), 29‑55. https://doi.org/10.7163/PrzG.2023.1.2
Czarnecki, A. & Frenkel, I. (2015). Counting the 'invisible': second homes in Polish statistical data collections. Journal of Policy Research in Tourism, Leisure and Events, 7(1), 15‑31. https://doi.org/10.1080/19407963.2014.935784
Długosz, M. (2018). Depopulacja aglomeracji wałbrzyskiej. Konwersatorium Wiedzy o Mieście, 2(30), 19‑25. https://doi.org/10.18778/2543-9421.02.02
Dolińska, A., Jończy, R., & Rokitowska-Malcher, J. (red.). (2025). Migracje Polaków w pierwszych dekadach XXI wieku w kontekście przemian społeczno-gospodarczych. Wybrane zagadnienia. Wrocław: Wyd. Uniwersytetu Ekonomicznego.
Dolińska, A., Jończy, R., & Śleszyński, P. (2020). Migracje pomaturalne w województwie dolnośląskim wobec depopulacji regionu i wymogów zrównoważonego rozwoju społeczno-gospodarczego. Wrocław: Wyd. Uniwersytetu Ekonomicznego.
Dziewoński, K., & Kosiński, L. (1967). Rozwój i rozmieszczenie ludności Polski w XX wieku. Warszawa: PWN.
Dziewoński, K., Kiełczewska-Zaleska, M., Kosiński, L., Kostrowicki, J., & Leszczycki, S. (red.). (1957). Studia geograficzne nad aktywizacją małych miast. Prace Geograficzne, 9. Warszawa: Instytut Geografii PAN.
Eberhardt, P. (1975). Przestrzenne zróżnicowanie wzrostu liczby ludności Polski i przemian jej struktury zawodowej w latach 1960‑1970. Biuletyn KPZK PAN, 87, 9‑40.
Eberhardt, P. (1989). Regiony wyludniające się w Polsce. Prace Geograficzne, 148. Warszawa: IGiPZ PAN.
Flaga, M., & Łoboda, K. (2011). Sytuacja demograficzna Polesia Lubelskiego jako skutek i przyczyna marginalizacji regionu. Barometr Regionalny, 3(25), 67‑78.
Gawryszewski, A. (1989). Wiejskie obszary wyludniające się, 1961‑1985. W: P. Korcelli & A. Gawryszewski (red.). Współczesne przemiany regionalnych systemów osadniczych w Polsce. Prace Geograficzne, 152 (s. 91‑106). Warszawa: IGiPZ PAN.
Getterowa, H. (1949). Wyludnianie się powiatu bystrzyckiego za czasów niemieckich. Rocznik Kłodzki, 2, 122‑129.
Gil, A., Górz, B., & Kwiatek-Sołtys, A. (2020). Typologia demograficzna gmin województwa małopolskiego w latach 1986‑2016. Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Geographica, 14, 118‑131. http://doi.org/10.24917/20845456.14.8
Goleński, W., & Blajda, M. (2021). Przeciwdziałanie depopulacji Opolszczyzny: Wdrażanie programów samorządowych. Kontrola Państwowa, 2, 121‑132. https://doi.org/10.53122/ISSN.0452-5027/2021.1.16
González‐Leonardo, M., Newsham, N., & Rowe, F. (2023). Understanding population decline trajectories in Spain using sequence analysis. Geographical Analysis, 55(4), 495‑516. https://doi.org/10.1111/gean.12357
Halamska, M. (2018). Wspierać czy zalesiać? Dylematy rozwoju wiejskich obszarów problemowych. Wieś i Rolnictwo, 3, 69‑91. http://doi.org/10.53098/wir032018/03
Heffner, K., Solga, B. (2024). The emigration-region concept, emergence mechanism and characteristics: A case study of the Opolskie Voivodeship. Central and Eastern European Migration Review, 13(1), 129‑149. https://doi.org/10.54667/ceemr.2024.07
Heffner, K., & Latocha, A. (2021). Depopulacja i zanikające wsie w strukturze obszarów wiejskich pogranicza polsko-czeskiego. Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna, 55, 67‑89, https://doi.org/10.14746/rrpr.2021.55.06
Hrynkiewicz, J., & Potrykowska, A. (red.). (2017). Sytuacja demograficzna Podlasia jako wyzwanie dla polityki społecznej i gospodarczej. Warszawa: Rządowa Rada Ludnościowa.
Hrynkiewicz, J., & Ślusarz, G. (red.). (2020). Depopulacja. Uwarunkowania i konsekwencje. Warszawa: Rządowa Rada Ludnościowa, GUS.
Hu, Z., Li, Y., Long, H., & Kang, Ch. (2023). The evolution of China's rural depopulation pattern and its influencing factors from 2000 to 2020. Applied Geography, 159, 103089. https://doi.org/10.1016/j.apgeog.2023.103089
Jaczewska, B. (2023). Analiza praktyk czasoprzestrzennych i sposobów zamieszkiwania "wielolokalnych" polskich naukowców. Prace i Studia Geograficzne, 68(2), 29‑53. https://doi.org/10.48128/pisg/2023-68.2-02
Jadach-Sepioło, A. (2017). Rewitalizacja miast w Polsce - niedoskonała odpowiedź na problem depopulacji. Konwersatorium Wiedzy o Mieście, 30(2), 37‑42. https://doi.org/10.18778/2543-9421.02.04
Janicki, W. (2015). Migracje kompensacyjne jako czynnik wzrostu obszarów peryferyjnych. Rola ukrytego kapitału ludzkiego. Lublin: Wyd. UMCS.
Janiszewska, A. (2015). Depopulacja ludności w województwie łódzkim. W: P. Szukalski (red.), Procesy demograficzne w województwie łódzkim w XXI wieku (s. 11‑32). Łódź: Wyd. UŁ.
Jelonek, A. (1986). Obszary zagrożeń demograficznych w Polsce. Folia Geographica. Series Geographica-Oeconomica, 19, 33‑49.
Jelonek, A. (1988). Obszary problemowe w zakresie zagrożeń demograficznych w Polsce. Seria Geografia. Problemy geografii osadnictwa i ludności, 42, 67‑77. Poznań: Wyd. UAM.
Jończy, R. (2010). Migracje zagraniczne z obszarów wiejskich województwa opolskiego po akcesji Polski do Unii Europejskiej. Wybrane aspekty ekonomiczne i demograficzne. Opole-Wrocław: Instytut Śląski.
Jończy, R., & Boichuk, N. (2025). Nierejestrowane wyludnienie, migracje i zatrudnienie. Wnioski z badań mikrospisowych w wybranych wsiach Polski. Opole: Wyd. Uniwersytetu Opolskiego.
Jończy, R., Rokita-Poskart, D., & Śleszyński, P. (2024). Depopulacja i rozwój Nysy oraz powiatu nyskiego wobec akademickości miasta. Wybrane zagadnienia ekonomiczne i demograficzne. Wrocław: Wyd. Uniwersytetu Ekonomicznego.
Kantor-Pietraga, I. (2014). Systematyka procesu depopulacji miast na obszarze Polski od XIX do XXI wieku. Katowice: Wyd. Uniwersytetu Śląskiego.
Karacsonyi, D., & Taylor, A. (2022). Understanding demographic and economic patterns in sparsely populated areas - a global typology approach. Geografiska Annaler: Series B, Human Geography, 105(3), 228‑247. https://doi.org/10.1080/04353684.2022.2103445
Kędzierski, M. (2025). Kwestia dzietności to problem klasowy. Mimo to ekonomia nie uratuje demografii. Kraków: Klub Jagielloński. Pobrane z: https://klubjagiellonski.pl/2025/02/03/kwestia-dzietnosci-to-problem-klasowy-mimo-to-ekonomia-nie-uratuje-demografii/ (20.02.2026)
Knie, J.G. (1830). Alphabetisch-statistisch-topographische Uebersicht der Dörfer, Flecken, Städte und andern Orte der Königl. Preuss. Provinz Schlesien. Breslau: Grass, Barth und Comp.
Kołodziejczak, A. (2017). Płatności ONW jako instrument przeciwdziałający depopulacji na obszarach wiejskich w Polsce. Studia KPZK PAN, 178, 151‑163.
Korcelli, P. (2008). System osadniczy Polski - tendencje i uwarunkowania przemian. Studia KPZK PAN, 122, 30‑42.
Kosiński, L. (1964). Typy zmian ludności tu Polsce w latach 1951‑1960. Przegląd Geograficzny, 36(4), 661‑677.
Krzysztofik, R., & Szmytkie, R. (2018). Procesy depopulacji w Polsce w świetle zmian bazy ekonomicznej miast. Przegląd Geograficzny, 90(2), 309‑329. https://doi.org/10.7163/PrzG.2018.2.6
Krzysztofik, R., Runge, J., & Kantor-Pietraga, I. (2011). Paths of Shrinkage in the Katowice Conurbation. Case Studies of Bytom and Sosnowiec Cities. Prace Wydziału Nauk o Ziemi Uniwersytetu Śląskiego, 69. Sosnowiec: Wydział Nauk o Ziemi UŚ.
Latocha, A. (2013). Wyludnione wsie w Sudetach. I co dalej? Przegląd Geograficzny, 85(3), 373‑396. https://doi.org/10.7163/PrzG.2013.3.3
Latocha, A., Reczyńska, K., Gradowski, T., & Świerkosz, K. (2018). Landscape memory in abandoned areas: Physical and ecological perspectives (Central European mountains case study). Landscape Research, 44(5), 600‑613. https://doi.org/10.1080/01426397.2018.1493446
Latocha, A., Szymanowski, M., & Wieczorek, M. (2018). Wyludnianie powiatu kłodzkiego - przestrzenne zróżnicowanie i uwarunkowania. Przegląd Geograficzny, 90(2), 241‑266. https://doi.org/10.7163/PrzG.2018.2.3
Lee, J.E., Park, Y., & Newman, G.D. (2023). Twenty years of research on shrinking cities: a focus on keywords and authors. Landscape Research, 48(7), 884‑899. https://doi.org/10.1080/01426397.2023.2201492
Liszewski, S. (red.). (1993). Geografia osadnictwa i ludności w niepodległej Polsce. Lata 1918‑1993. Tom II. Kierunki badań naukowych. Łódź: Komisja Geografii Osadnictwa i Ludności PTG.
Lizińska, W., Burakowski, D., & Babuchowska, K. (2023). Depopulation in rural areas of the Warmia and Mazury Voivodeship. Olsztyn Economic Journal, 18(2), 171‑193. https://doi.org/10.31648/oej.10313
Łakomy, M. (2024). Demografia jest przyszłością. Czy Polska ma szansę odwrócić negatywne trendy. Warszawa: Wyd. WEI.
Łysoń, P., Radkowski, S., & Kraśniewska, W. (2018). Postrzeganie dziedzictwa narodowego i kultywowanie tradycji w regionach uwarunkowanych historycznie. Wiadomości Statystyczne, 11(690), 56‑83. https://doi.org/10.5604/01.3001.0014.0724
Majdzińska, A. (2016). Regionalizacja demograficzna. Wybrane metody i ich aplikacje. Łódź: Wyd. UŁ.
Majdzińska, A. (2018). Obszary depopulacyjne w Polsce w latach 2002‑2014. Studia Demograficzne, 173(1), 23‑54. https://doi.org/10.33119/SD.2018.1.2
Majdzińska, A. (2022). Obszary depopulacyjne w makroregionie centralnym i ich analiza pod kątem zaawansowania starości demograficznej w drugiej dekadzie XXI w. Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna, 59, 201‑221. https://doi.org/10.14746/rrpr.2022.59.13
Marczuk, B., & Kot, M. (2025). Jak uniknąć demograficznej katastrofy. O ludnościowym PEGAZ-ie, równaniu rodzinnym i dobrym miejscu do życia. Warszawa: Wyd. Prześwity.
Mech, C. (2014). Negatywne konsekwencje ekonomiczne aktualnej polityki wobec rodziny w Polsce. Teologia i Moralność, 9(1), 105‑117. https://doi.org/10.14746/tim.2014.15.1.7
Michalski, W. (red.). (1990). Wyludnianie się wsi w Polsce Centralnej (na obszarze województwa piotrkowskiego). Materiały Resortowego Programu Badań Podstawowych 03.5 "Wyludnianie się wsi polskiej". Biuletyn Informacyjny, 2. Warszawa: IGiPZ PAN.
Mirowski, W. (1985). Zróżnicowanie społeczno-gospodarcze a procesy wyludniania się województw siedleckiego i bialskopodlaskiego. Biuletyn Informacyjny, 50. Warszawa: IGiPZ PAN.
Miszczuk, A. (1993). Wyludnianie się wsi a rolnictwo wschodniej Lubelszczyzny. Dokumentacja Geograficzna, 2. Warszawa: IGiPZ PAN.
Nadobnik, M. (1937). Wyludnianie się wsi wielkopolskiej. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, 17(1), 89‑100.
Newsham, N., & F. Rowe. (2022). Understanding the trajectories of population decline across rural and urban Europe: A Sequence analysis. Population, Space and Place¸29(3), e2630. https://doi.org/10.1002/psp.2630515
Newsham, N., & Rowe, F. (2025). The demographic causes of European sub-national population declines. European Journal of Population 41(1), 10. https://doi.org/10.1007/s10680-025-09730-0
OECD (2025). Preparing for Demographic Change in the Banská Bystrica Region, Slovak Republic. Paris: OECD Regional Development Studies. https://doi.org/10.1787/62ab1acb-en
OECD (2025). Preparing for Demographic Change in Campania, Italy. Paris: OECD Regional Development Studies. https://doi.org/10.1787/071b9897-en
Organiściak-Krzykowska, A. & Hrynkiewicz, J. (red.). (2022). Depopulacja w ujęciu lokalnym. Warszawa: Rządowa Rada Ludnościowa.
Ormicki, W. (1937). Granice współczesnej pojemności ludnościowej w województwie małopolskim. Prace Wydziału Populacyjno-Migracyjnego, 4. Warszawa: Instytut Badań Spraw Narodowościowych.
Papadopoulos, A.G. & Baltas, P. (2024). Rural depopulation in Greece: Trends, processes, and interpretations. Geographies, 4(1), 1‑20. https://doi.org/10.3390/geographies4010001
Parysek, J.J. (1982). Modele klasyfikacji w geografii. Poznań: Wyd. Naukowe UAM.
PBPR (2021). Analiza aktywności i potencjału ludnościowego województwa pomorskiego, obszaru metropolitalnego i Trójmiasta w oparciu o zachowania użytkowników sieci telefonii komórkowych w 2019 roku. Gdańsk-Gdynia: Pomorskie Biuro Planowania Regionalnego. Pobrane z: https://pbpr.pomorskie.pl/wp-content/uploads/MENU/Biblioteka-opracowan/OSADNICTWO/Analiza-aktywnosci-potencjalu-ludnosciowego/Analiza_aktywnosci_i_potencjalu_ludnosciowego_wojewodztwa_pomorskiego_2021.pdf (22.10.2025).
Rakowska, J. (2012). Klasyfikacje obszarów - kryteria, definicje, metody delimitacji. Studium metodyczno-statystyczne. Warszawa: Wyd. Wieś Jutra.
Rauziński, R. (1999). Współczesne migracje zagraniczne na Śląsku Opolskim. Aspekty demograficzne i społeczne. Opole: Politechnika Opolska.
Rosner, A. (2012). Zmiany rozkładu przestrzennego zaludnienia obszarów wiejskich. Wiejskie obszary zmniejszające zaludnienie i koncentrujące ludność wiejską. Warszawa: IRWiR PAN.
RRL (2025). Sytuacja demograficzna Polski. Raport 2023‑2024. Warszawa: Rządowa Rada Ludnościowa.
Runge, A., & Runge, J. (2017). Polityka lokalna i regionalna w świetle depopulacji - na przykładzie województwa śląskiego. Studia KPZK PAN, 178, 133‑150.
Sakson, B. (2002). Wpływ "niewidzialnych" migracji zagranicznych lat osiemdziesiątych na struktury demograficzne Polski. Seria "Monografie i Opracowania", 481. Warszawa: Szkoła Główna Handlowa.
San-Martín González, E., & Soler-Vaya, F. (2024). Depopulation determinants of small rural municipalities in the Valencia Region (Spain). Journal of Rural Studies, 110, 103369. https://doi.org/10.1016/j.jrurstud.2024.103369
Serwin, M. (1987). Procesy wyludniania się obszarów przygranicznych północno-wschodnich i wschodnich województw Polski. Nauka i Praktyka (Ośrodek Badań Naukowych w Białymstoku), 1/2, 17‑39.
Solga, B. (2013). Miejsce i znaczenie migracji zagranicznych w rozwoju regionalnym. Opole: Politechnika Opolska.
Stanny, M. (2011). Typologia wiejskich obszarów peryferyjnych pod względem anatomii struktury społeczno-gospodarczej. Wieś i Rolnictwo, 2(151), 59‑75. https://doi.org/10.53098/wir.2011.2.151/04
Stasiak, A. (red.). (1992). Wybrane zagadnienia obszarów wiejskich. Biuletyn KPZK PAN, 158. Warszawa: KPZK PAN.
Stryjakiewicz, T. (red.). (2014). Kurczenie się miast w Europie Środkowo-Wschodniej. Poznań: Bogucki Wyd. Naukowe.
Szmytkie, R. (2015). Zjawisko kurczenia się miast bardzo małych w Polsce. Konwersatorium Wiedzy o Mieście, 28, 259‑276.
Szukalski, P. (2014). Depopulacja dużych miast w Polsce. Demografia i Gerontologia Społeczna, 7, 2‑5.
Szukalski, P. (2019). Depopulacja - wybrane konsekwencje dla lokalnej polityki społecznej. Polityka Społeczna, 10, 10‑15.
Szul, R. (1987). Diagnoza stanu gospodarki przestrzennej Polski. Katalog rzeczowy. Studia KPZK PAN, 92, 81‑157.
Szymczyk, E., & Bukowski, M. (2023). Identification of shrinking cities in Poland using a multi-criterion indicator. Przegląd Geograficzny, 95(4), 447‑473. https://doi.org/10.7163/PrzG.2023.4.5
Śleszyński, P. (2011). Oszacowanie rzeczywistej liczby ludności gmin województwa mazowieckiego z wykorzystaniem danych ZUS. Studia Demograficzne, 2, 35‑57.
Śleszyński, P. (2018). Demograficzne wyzwania rozwoju regionalnego Polski. Studia KPZK PAN, 183, 225‑247.
Śleszyński, P. (2024). Monitoring rzeczywistych zmian w przestrzeni jako podstawa kształtowania rozwoju regionalnego i lokalnego. W: A. Gałązka & P. Szukalski (red.), Demograficzne zróżnicowanie przestrzenne Polski (s. 53‑82). Warszawa: Rządowa Rada Ludnościowa.
Śleszyński, P. (2025). Raport o przestrzennej depopulacji i migracjach młodych dorosłych w Polsce wykonany w ramach projektu pt. "Wypracowanie rozwiązań służących przeciwdziałaniu migracji osób młodych z terenów dotkniętych depopulacją". Opole: Centrum Badań Migracji, Depopulacji i Rozwoju Uniwersytetu Opolskiego. Pobrane z: https://www.gov.pl/web/rodzina/pierwsze-produkty-projektu-dotyczacego-migracji-osob-mlodych-z-terenow-dotknietych-depopulacjajuz-dostepne (12.01.2026).
Śleszyński, P. (2025). Problem drenażu migracyjnego polskiej wsi. Wieś i Rolnictwo, 209(4). https://doi.org/10.53098/wir.2025.4.209/03
Śleszyński, P., & Komornicki, T. (2016). Klasyfikacja funkcjonalna gmin Polski na potrzeby monitoringu planowania przestrzennego. Przegląd Geograficzny, 88(4), 469‑488. https://doi.org/10.7163/PrzG.2016.4.3
Śleszyński, P., Bański, J., Degórski, M., & Komornicki, T. (2017). Delimitacja obszarów strategicznej interwencji państwa: obszarów wzrostu i obszarów problemowych. Prace Geograficzne, 260. Warszawa: Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN.
Śleszyński, P., Heffner, K., Solga, B., & Wiśniewski, R. (2021). Geograficzne badania migracji w Polsce po 1989 r. Przegląd Geograficzny, 93(4), 605‑632. https://doi.org/10.7163/PrzG.2021.4.6
Śleszyński, P., Sadłoń, W., Kowalski, M., Łysoń, P., Żukowski, T., & Prażmo, Ł. (2023). Rola terytorialnego zakorzenienia historycznego w kształtowaniu praktyk religijnych w parafiach katolickich w Polsce. Przegląd Geograficzny, 95(4), 369‑395. https://doi.org/10.7163/PrzG.2023.4.2
Vollset, S.E., Goren, E., & Yuan, C.-W., Cao, J., Smith, A.E., Hsiao, T., Bisignano, C., Azhar, G.S., Castro, E., Chalek, J., Dolgert, J.A., Frank, T., Fukutaki, K., Hay, S.I., Lozano, R., Mokdad, A.H., Nandakumar, V., Pierce, M., Pletcher, M., Robalik, T., Steuben, K.M., Wunrow, H.Y., Zlavog, B.S., & Murray, C.J.L. (2020). Fertility, mortality, migration, and population scenarios for 195 countries and territories from 2017 to 2100: A forecasting analysis for the Global Burden of Disease Study. Lancet, 396(10258), 1285‑1306. https://doi.org/10.1016/s0140-6736(20)30677-2
Walaszek, M. (2025). Changes in actual population growth across European subregions (NUTS 3) in the years 2018‑2021. Geographia Polonica, 98(3), 357‑377. https://doi.org/10.7163/GPol.0307
Webb, J.W. (1963). The natural and migrational components of population changes in England and Wales, 1921‑1931. Economic Geography, 39, 130‑138. https://doi.org/10.2307/142506
Wesołowska, M. (2018). Wsie zanikające w Polsce. Stan, zmiany, modele rozwoju. Lublin: Wyd. UMCS.
Węcławowicz, G., Bański, J., Degórski, M., Komornicki, T., Korcelli, P., & Śleszyński, P. (2006). Przestrzenne zagospodarowanie Polski na początku XXI wieku, Monografie, 6. Warszawa: Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN.
Wierciński, H. (1921). Wyludnienie w Województwie Lubelskim. Ekonomista, 21(1), 139‑146.
Wiśniewski, R., Mazur, M., Śleszyński, P., & Szejgiec-Kolenda, B. (2020). Wpływ zmian demograficznych w Polsce na rozwój lokalny. Prace Geograficzne, 274, Warszawa: IGiPZ PAN.
Witkowska, M. (2025). Zmiany demograficzne - konieczność działań na terenach wiejskich. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, 87(3), 341‑358. https://doi.org/10.14746/rpeis.2025.87.3.20
Witkowski, J. (1989). Demograficzne konsekwencje odpływu migracyjnego ze wsi. Monografie i Opracowania, 287. Warszawa: SGPiS.
Wolski, J. (2007). Przekształcenia krajobrazu wiejskiego Bieszczadów Wysokich w ciągu ostatnich 150 lat. Prace Geograficzne, 214. Warszawa: IGiPZ PAN.
Wróblewska, W. (2017). Stan zdrowia i umieralność jako determinanty procesu depopulacji - analiza na przykładzie województwa łódzkiego. Konwersatorium Wiedzy o Mieście, 2(30): 81‑86. https://doi.org/10.18778/2543-9421.02.09
Wrzesiński, W. (1960). Ze współczesnych zagadnień demograficznych województwa olsztyńskiego. W: J. Gajek, W. Gębka, & F. Klonowski (red.), Prace i materiały etnograficzne, 9 (s. 181‑201). Olsztyn: Polskie Towarzystwo Ludoznawcze. Wydział Kultury Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej i Prezydium Rady Okręgu Towarzystwa Rozwoju Ziem Zachodnich.
Wyszkowska, D., & Wyszkowski, A. (2023). Depopulacja i starzenie się ludności - konsekwencje dla finansów gmin w Polsce. Studia BAS, 3(75), 27‑53. https://doi.org/10.31268/StudiaBAS.2023.23
Zborowski, A., Soja, M., & Łobodzińska, A. (2012). Population trends in Polish cities - stagnation, depopulation or shrinkage? Prace Geograficzne (UJ), 130, 7‑28.