„Fotografia jest nie ma”. Wokół „Komentarzy do fotografii »The Family of Man«” Witolda Wirpszy.

Olszański, Grzegorz

doi:0031-0514

Download

Title: „Fotografia jest nie ma”. Wokół „Komentarzy do fotografii »The Family of Man«” Witolda Wirpszy.

References:

1. [Autor anonimowy], Rodzina człowiecza. „Przekrój” 1959, nr 758.
2. [Autor anonimowy], Edward Steichen. „Fotografia” 1960, nr 1.
3. M. Bal, Afekt jako siła kulturowa. W zb.: Historie afektywne i polityki pamięci. Red. E. Wichrowska [i in.]. Warszawa 2015, s. 33-46.
4. E. Balcerzan, Poezja polska w latach 1939–1968. Warszawa 1998.
5. R. Barthes, Retoryka obrazu. Przeł. Z. Kruszyński. „Pamiętnik Literacki” 1985, z. 3, s. 289-302.
6. R. Barthes, Wielka ludzka rodzina. W: Mitologie. Przeł. A. Dziadek. Wstęp K. Kłosiński. Warszawa 2000.
7. H. Belting, Antropologia obrazu. Szkice do nauki o obrazie. Przeł. M. Bryl. Kraków 2007.
8. W. Benjamin, Anioł historii. Eseje, szkice, fragmenty. Wybór, oprac. H. Orłowski. Przeł. K. Krzemieniowa, H. Orłowski, J. Sikorski. Poznań 1996.
9. J. Berger, O patrzeniu. Przeł. S. Sikora. Warszawa 1999.
10. B. Bodzioch-Bryła, Ku ciału post-ludzkiemu... Poezja polska po 1989 roku wobec nowych mediów i nowej rzeczywistości. Kraków 2006.
11. G. Boehm, O obrazach i widzeniu. Antologia tekstów. Red. D. Kołacka. Przeł. M. Łukasiewicz, A. Pieczyńska-Sulik. Kraków 2014.
12. G. Borkowska, Skrzypek z Abony. Uwagi o fotografii i literaturze najnowszej. W zb.: Co dalej, literaturo? Jak zmienia się współcześnie pojęcie i sytuacja literatury. Red. A. Brodzka-Wald, H. Gosk, A. Werner. Warszawa 2008, s. 218-235.
13. H. Bredekamp, Akt obrazu. Przeł. M. Słabicka-Turpeinen. Posł. P. Mościcki. Red. nauk. M. Saryusz-Wolska. Warszawa 2024.
14. F. Brunet, Photography and Literature. London 2009.
15. P. Czapliński, Poetyka afektywna i powieść o rodzinie. W zb.: Kultura afektu – afekty w kulturze. Humanistyka po zwrocie afektywnym. Red. R. Nycz, A. Łebkowska, A. Dauksza. Warszawa 2015, s. 372-401.
16. K. Czyżewski, Żegaryszki. Wiersze najmniejsze. Krasnogruda 2018.
17. J. Dehnel, Fotoplastikon. Warszawa 2009.
18. E. Domańska, Humanistyka nie-antropocentryczna a studia nad rzeczami. „Kultura Współczesna” 2008, nr 3, s. 9–21.
19. K. Dworniczak, Rodzina człowiecza. Recepcja wystawy „The Family of Man” w Polsce a humanistyczny paradygmat fotografii. Warszawa 2021.
20. P. Edwards, Soleil noir. Photographie et littérature des origines au surréalisme. Rennes 2008.
21. B. Englender, Photo-Graphemicality. Photography and Poetry at the Turn of the 21st Century (Foto-graficzność). Frankfurt am Main 2022.
22. D. Foks, Z. Libera, Co robi łączniczka. Katowice 2005.
23. J. Grądziel-Wójcik, Poetyka komentarza w poezji Witolda Wirpszy. „Pamiętnik Literacki” 1999, z. 1, s. 133-151.
24. J. Grądziel-Wójcik, Poezja jako teoria poezji. Na przykładzie twórczości Witolda Wirpszy. Poznań 2001.
25. J. Hartwig, Magia zdjęć. W zb.: Pisane światłem. Antologia poezji inspirowanej fotografią. Red. B. Marek, Z. Harasym, T. Kaliściak. Olszanica 2007.
26. O. W. Holmes, Soundings from the Atlantic. Boston, Mass., 1864.
27. A. Jabłońska, K. Niedźwiecka, Księżyc grzybiarek. Kazimierz–Podgórze–Rybnik 2023.
28. G. Jankowicz, Wirpsza i poetyka spojrzenia. W: W. Wirpsza, Komentarze do fotografii „The Family of Man”. Posł. G. Jankowicz. Wyd. 2. Mikołów 2010.
29. A. Jaworska, O „Komentarzach do fotografii »The Family of Man« Witolda Wirpszy. „Arkadia. Pismo Katastroficzne” 2008, nr 23/24.
30. K. Jaworski, K. Wilczyk, Kapitał w słowach i obrazach. Kielce 2002.
31. B. Jay, The Family of Man. A Reappraisal of „The Greatest Exhibition of All Time”. Na stronie: https://wphoto.pbworks.com/f/Family-of-Man-BillJay.pdf (data dostępu: 24 VIII 2025).
32. A. Kałuża, Wola odróżnienia. O modernistycznej poezji Jarosława Marka Rymkiewicza, Julii Hartwig, Witolda Wirpszy i Krystyny Miłobędzkiej. Kraków 2008.
33. M. Koszowy, W poszukiwaniu rzeczywistości. Mediacyjna rola fotografii we współczesnej prozie polskiej. Kraków 2013.
34. B. Latour, Przedmioty także posiadają sprawczość. Przeł. A. Derra. W zb.: Teoria wiedzy o przeszłości na tle współczesnej humanistyki. Antologia. Red. E. Domańska. Poznań 2010, s. 525-560.
35. B. Latour, Splatając na nowo to, co społeczne. Wprowadzenie do teorii aktora-sieci. Wstęp K. Abriszewski. Przekł. A. Derra. K. Abriszewski. Kraków 2010.
36. M. Lebda, R. Siderski, Dopływy, drgania, powidoki i pieśni na brzegach. Wrocław 2024.
37. E. Lipska, D. Węgiel, Pęknięte oko czasu. Droga pani Schubert. Kraków 2017.
38. A. Lubaszewska, „W daguerotyp raczej pióro zamieniam”. „Teksty Drugie” 1999, nr 4, s. 165-183.
39. A. Łebkowska, Fotografia jako empatyczna mediacja. W zb.: Intersemiotyczność. Literatura wobec innych sztuk (i odwrotnie). Red. S. Balbus, A. Hejmej, J. Niedźwiedź. Kraków 2004, s. 115-127.
40. A. Łebkowska, Zdarzenie – afekt – twórczość. W zb.: Kultura afektu – afekty w kulturze. Humanistyka po zwrocie afektywnym. Red. R. Nycz, A. Łebkowska, A. Dauksza. Warszawa 2015, s. 347-371.
41. N. Malek, A. Grzelewska, Kord. Poznań–Warszawa 2017.
42. B. Massumi, Autonomia afektu. Przeł. A. Lipszyc. „Teksty Drugie” 2013, nr 6, s. 112-135.
43. M. Michałowska, Foto-teksty. Związki fotografii z narracją. Poznań 2012.
44. N. Mirzoeff, Jak zobaczyć świat. Przeł. Ł. Zaremba. Warszawa 2016.
45. W. J. Th. Mitchell, Czego chcą obrazy? Pragnienia przedstawień, życie i miłości obrazów. Przeł. Ł. Zaremba. Warszawa 2015.
46. J. P. Montier, Littérature et photographie. Rennes 2010.
47. A. Müller-Pohle, Die fotografische Dimension. „Kunstforum” 1995, nr 129.
48. A. Nasiłowska, Wielka wymiana widoków. Warszawa 2008.
49. F. Nietzsche, Notatki z lat 1887–1889. Przeł. P. Pieniążek. Łódź 2012.
50. G. Olszański, Pisane ciałem. Szkice o przygodach literatury i fotografii. Katowice 2025.
51. D. Pawelec, Wirpsza wielokrotnie. Mikołów 2013.
52. W. Pietrzak, Anty-mitologia Witolda Wirpszy. Komentarz do „Komentarzy do fotografii”. „Ruch Literacki” 2014, nr 4/5, s. 505-515.
53. R. K. Przybylski, Jak fotografia zahacza się o rzeczywistość? A jak literatura wiąże się z fotografią? W zb.: Intersemiotyczność. Literatura wobec innych sztuk (i odwrotnie). Red. S. Balbus, A. Hejmej, J. Niedźwiedź. Kraków 2004, s. 129-138.
54. J. M. Rabb, Literature and Photography. Interactions 1840–1990. A Critical Anthology. Albuquerque, N. M., 1995.
55. R. Rudisill, Mirror Image. The Influence of Daguerreotype on American Society. Albuquerque, N. M., 1971.
56. C. Sanburg, The People, Yes. New York 1936.
57. C. Sandburg, Prologue. W: The Family of Man. The Greatest Photographic Exhibition of All Time – 503 Pictures From 68 Countries. New York 1955.
58. A. Sekula, Społeczne użycia fotografii. Przeł. K. Pijarski. Warszawa 2010.
59. A. Słucki, Poeta moralnego porządku. „Twórczość” 1957, nr 2, s. 139-141.
60. A. Sobota, Fotograficzny obraz społeczeństwa PRL-u. W zb.: Polska fotografia dokumentalna na skrzyżowaniu dyskursów. Materiały z sesji zorganizowanej z okazji wystawy Leonarda Sempolińskiego. Red. M. Jurkiewicz. Warszawa 2006.
61. S. Sontag, O fotografii. Przeł. S. Magala. Warszawa 1986.
62. E. Steichen, Introduction. W: The Family of Man. The Greatest Photographic Exhibition of All Time – 503 Pictures From 68 Countries. New York 1955.
63. E. Steichen, On Photography. W zb.: Photographers on Photography. A Critical Anthology. Ed. N. Lyons. Englewood Cliffs, N. J., 1966.
64. B. Stiegler, Obrazy fotografii. Album metafor fotograficznych. Przeł. J. Czudec. Kraków 2009.
65. M. Szczypiorska-Chrzanowska, Blask odbicia. Fotoliteratura. Motywy, modele, metafory. Warszawa 2025.
66. M. Szczypiorska-Chrzanowska, Praktyki fotograficzne i teksty kultury. Inwersja, metamorfoza, montaż. Warszawa 2016.
67. T. Szerszeń, Czy istniała fotografia neorealistyczna? Na stronie: https://fotomuzeum.faf.org.pl/article/41%20 (data dostępu: 24 VIII 2025).
68. A. Tifentale, „The Family of Man”. The Photography Exhibition that Everybody Loves to Hate. Na stronie: https://www.academia.edu/37180622/The_Family_of_Man_The_Photography_Exhibition_that_Everybody_Loves_to_Hate (data dostępu: 30 VIII 2025).
69. W. Tochman, G. Wełnicki, Eli, Eli. Wołowiec 2013.
70. W. Wirpsza, Dzieje rymopisa czasu swego. „Kultura” (Paryż) 1981, nr 7/8, s. 162-173.
71. W. Wirpsza, Komentarze do fotografii „The Family of Man”. Posł. G. Jankowicz. Wyd. 2. Mikołów 2010.
72. B. Witosz, Opis a fotografia. „Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Prace Językoznawcze” 1998, nr 25, s. 232-240.
73. A. L. Wood, „Somebody do Something!” Lynching Photographs, Historical Memory, and the Possibility of Sympathetic Spectatorship. „European Journal of American Studies” 2019, nr 4. Na stronie: https://journals.openedition.org/ejas/15512 (data dostępu: 19 X 2025).
74. M. Zaleski, Intensywność i rzeczy pokrewne. Warszawa 2021.
75. C. Zalewski, Fotografia jako rekwizyt (wiersza). Piekło Dantego w (dwóch) „Komentarzach do fotografii” Witolda Wirpszy. „Przestrzenie Teorii” t. 40 (2023).
76. C. Zalewski, Pragnienie, poznanie, przemijanie. Fotograficzne reprezentacje w literaturze polskiej. Kraków 2010.