„Czy tu mieszkają komuniści?” Trudne dziedzictwo krakowskiej Nowej Huty

Baniowska-Kopacz, Ewa

doi:1429-0618

Download

Title: „Czy tu mieszkają komuniści?” Trudne dziedzictwo krakowskiej Nowej Huty

Abstract:

The question “Do communists live here?” became a pretext for the author to reflect on the common per-ception of the heritage of the city/district of Nowa Huta (NH) in Cracow (Poland). Methodologically, the considerations are embedded into the concept of the dissonant heritage and the authorised heritage discourse. The presented materials were obtained during classic ethnographic research. The research area included, among others, the “communism tours”.

References:

Augé M. 2010. Nie-miejsca. Wprowadzenie do antropologii hipernowoczesności. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Ashworth G. 2015. Planowanie dziedzictwa. Kraków: MCK.
Assman J. 2008. Pamięć kulturowa. Pismo, zapamiętywanie i polityczna tożsamość w cywilizacjach starożytnych. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego.
Banaszkiewicz M. 2010. Nowa Huta – nowy produkt turystyczny? [W:] M. Banaszkiewicz, F. Czech i P. Winskowski (red.), Miasto: między przestrzenią a koncepcją przestrzeni. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 195-210.
Banaszkiewicz M., Graburn N. i Owsianowska S. 2016. Tourism in (Post)socialist Eastern Europe. Journal of Tourism and Cultural Change 15(2), 109-121. Doi: https://doi.org/10.1080/14766825.2016.1260089
Banaszkiewicz M. i Semik Z. 2019. Schrony w Nowej Hucie jako kłopotliwe dziedzictwo: pomiędzy edukacją a rozrywką. Turyzm 29/1, 7-15. Doi: http://dx.doi.org/10.18778/08675856.29.1.01
Baniowska-Kopacz E. 2022. Miejska zieleń jako element zadomowienia – przykład najstarszych osiedli krakowskiej Nowej Huty. [W:] J. Janto (red.), Socializmus a Mesto. Bratyslava: Univerzita Komenskeho v Bratislave, 87-99.
Baniowska-Kopacz E. 2024a. Park Kulturowy Nowa Huta w świetle dokumentów miejskich i UNESCO oraz badań etnologicznych. Łódzkie Studia Etnograficzne 63, 199-216. Doi:10.12775/LSE.2024.63.11
Baniowska-Kopacz E., 2024b. Problematyka dziedzictwa kulturowego neoregionu – przypadek Nowej Huty. Prezentacje nowohuckich muzeów. Prace Etnograficzne, 52 (2024), 69-93. Doi: https://doi.org/10.4467/22999558.PE.24.006.21676
Beiersdorf Z. i Komorowski W. 2010. Nowa Huta lat pięćdziesiątych. Dziedzictwo – zagrożenia i perspektywy. [W:] B. Szmygin i J. Haspel (red.), Zabytki drugiej połowy XX wieku – waloryzacja, ochrona, konserwacja / Das Erbe Der Nachkriegszeit Erhalten und Erneuern - Denkmale Der Moderne und Gegenmoderne / Architecture of The Second Half of The 20th Century – Studies and Protection. Warszawa-Berlin: ICOMOS Polska / ICOMOS Deutschland, 17-28.
Biskupska K. i Ciechorska-Kulesza K. 2024. Kłopotliwe dziedzictwo – Konteksty, Interpretacje, Działania. Kultura i Społeczeństwo 2024/1, 3-16.
Dyskusja Ośrodka Studiów Kulturowych i Literackich nad Komunizmem IBL PAN: Komunizm i PRL dzisiaj. 2013. Teksty Drugie 3, 227-244.
Golonka-Czajkowska M. 2013. Nowe miasto, nowych ludzi. Mitologie nowohuckie. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Jones S. H. 2014. Autoetnografia. Polityka tego, co osobiste. [W:] N. K. Denzin i Y. S. Lincoln (red.), Metody badań jakościowych, Tom 2. Warszawa: PWN, 175-218.
Klich-Kluczewska B. 2009. Nowa Huta skąd przychodzimy. [W:] K. Jurewicz (red.), Moja Nowa Huta. Wystawa jubileuszowa. Kraków: Muzeum Historyczne Miasta Krakowa, 7-27.
Knudsen B. T. 2010. The past as staged-real environment: communism revisited in The Crazy Guides Communism Tours, Krakow, Poland. Journal of Tourism and Cultural Change 8(3), 139-153. Doi: https://doi.org/10.1080/14766825.2010.510195
Komorowski W. 2017. Heritage conservation for urban planning and architecture of Nowa Huta of the years 1949–1959. Journal of Heritage Conservation 49, 153-162. Doi: 10.17425/WK49CONSERVATION.
Kultura i Społeczeństwo. 2024. Kłopotliwe dziedzictwo. Styczeń – marzec 68(1), 3-279. https://czasopisma.isppan.waw.pl/kis/issue/view/197.
Lewicki J. 2010. Ochrona architektury z 2 połowy XX wieku w Polsce. Teoria i praktyka konserwatorska. [W:] B. Szmygin i J. Haspel (red.), Zabytki drugiej połowy XX wieku – waloryzacja, ochrona, konserwacja / Das Erbe Der Nachkriegszeit Erhalten und Erneuern – Denkmale Der Moderne und Gegenmoderne / Architecture of The Second Half of The 20th Century – Studies and Protection. Warszawa-Berlin: ICOMOS Polska / ICOMOS Deutschland, 149-159.
Macdonald S. 2006. Undesirable heritage: Fascist material culture and historical consciousness in Nuremberg. International Journal of Heritage Studies 12(1), 9-28. DOI: https://doi.org/10.1080/13527250500384464
Macdonald S. 2009. Difficult Heritage. Negotiating the Nazi Past in Nuremberg and Beyond. New York: Routledge.
Macdonald S. 2018. Heritage. [W:] H. Callan (red.), The International Encyclopedia of Anthropology, John Wiley & Sons, 1-12. Doi:10.1002/9781118924396.wbiea1709
Marciniak Ł. 2011. Metody doświadczenia osobistego (Personal experience methods). [W:] K.T. Konecki i P. Chomczyński (red.), Słownik socjologii jakościowej. Warszawa: Difin, 181-183.
Myczkowski Z., Chajdys K., Forczek-Brataniec U., Latusek K., Marcinek R., Nosalska P., Rymsza--Mazur W., Siwek A. i Wielgus K. 2015-2020. Plan ochrony Parku Kulturowego Nowa Huta, Etap I (2015). Część 1 (tekst). Kraków: Urząd Miasta Krakowa i Politechnika Krakowska.
Owsianowska S. i Banaszkiewicz M. 2015. Trudne dziedzictwo a turystyka. O dysonansie dziedzictwa kulturowego. Turystyka Kulturowa 11, 6-24.
Piasecki E. 1971. Proces imigracji. [W:] S. Panek i E. Piasecki (red.), Nowa Huta. Integracja ludności w świetle badań antropologicznych. Materiały i Prace Antropologiczne 80, 23-51.
Radłowska R. 2013. O Nowej Hucie reportaż. Gazeta Wyborcza. Piątek Ekstra (28.02.2013), https://wyborcza.pl/piatekekstra/7,129155,13478974,o-nowej-to-hucie-reportaz.html
Radłowska R. i Kozik R. 2008. Kto się boi Nowej Huty. Gazeta Wyborcza – Kultura (06.02.2008), http://wyborcza.pl/1,75410,4901763.html
Smith L. T. 2014. Na grząskim gruncie. Badania tubylców w erze niepewności. [W:] N. K. Denzin i Y. S. Lincoln (red.), Metody badań jakościowych, Tom 1. Warszawa: PWN, 137-166.
Smith L. 2006. Uses of Heritage. London−New York: Routledge. DOI: https://doi.org/10.4324/9780203602263
Smith L. 2016. Zwierciadło dziedzictwa: narcystyczna iluzja czy zwielokrotnione odbicie? Rocznik Antropologii Historii VI(9), 25-44
Spałek R. 2021. O totalitaryzmie i komunistach w PRL. Przystanek Historia (02.07.2021), https://przystanekhistoria.pl/pa2/tematy/komunizm/83660,O-totalitaryzmie-i-komunistach-w--PRL.html
Szcześniak M. 2023. Poruszeni. Awans i emocje w socjalistycznej Polsce. Warszawa: Krytyka Polityczna.
Tunbridge J.E. i Ashworth G.J. 1996. Dissonant Heritage. The Management of the Past as a Resource in Conflict. Chichester, New York: Wiley.
Wąchała-Skindzier M. 2023. PRL w narracji muzealnej 1987-2017. Kraków: Księgarnia Akademicka. DOI: https://doi.org/10.12797/9788381388535
Whigham K. 2014. Performing a future (in) performing a past: Identity, cultural performance, and the Utopian impulse. Tourist Studies 14(2), 203-224. Doi: https://doi.org/ 10.1177/1468797614532184
Ziębińska-Witek A. 2020. Musealisation of communism, or how to create national identity in historical museums. Muzeológia a kultúrne dedičstvo 8(4), 59-72. Doi: 10.46284/mkd.2020.8.4.5 DOI: https://doi.org/10.46284/mkd.2020.8.4.5
Communism tour of Nowa Huta district: https://www.crazyguides.com/krakow-tours/communism-tour-of-nowa-huta-district (dostęp: 20.02.2025).
Crazy Guides, https://www.crazyguides.com/ (dostęp: 17.03.2025).
Crazy Guides – Relacje prasowe, s. 1, https://www.crazyguides.com/press-releases/#tabs-1 ( dostęp: 17.03.2025).
Crazy Guides – Relacje prasowe, s. 2, https://www.crazyguides.com/press-releases/#tabs-2 ( dostęp: 17.03.2025).
eNHa trip, https://fundacjanh.org/pl/projekt-enha-trip/ (dostęp: 10.01.2025).
Get Your Guide. Atrakcje i wycieczki – Nowa Huta, (oferta wycieczek po NH w dniu 09.12.2022), https://bit.ly/3Gg4Aot (dostęp: 09.12.2022).
Nowohucka Kronika Filmowa nr 828, https://kinosfinks.okn.edu.pl/multimedia-876nkf_nr_828.htmlfbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTEAAR5UFdKRiG12YXqJv_IcQPwz318APbm1PfRyzBe8iL2egPZiARVqKIaQXPSaXg_aem_o2Oy5ZdLVeoRNmBx4Z9iDw (dostęp 30.05.2025).
Modernizacja i rozbudowa dawnego kina Światowid na potrzeby Muzeum Nowej Huty, https://muzeumkrakowa.pl/oddzialy/modernizacja-i-rozbudowa-dawnego-kina-swiatowid-na--potrzeby-muzeum-nowej-huty (dostęp: 20.02.2025).
Nowa Huta żegna robotnicze korzenie i szuka nowych. „Polityka” – fotoreportaż: https://www.polityka.pl/fotoreportaze/1799608,1,nowa-huta-zegna-robotnicze-korzenie-i-szuka-nowych.read (dostęp: 10.10.2022).
Przewodnik po Krakowie. Historia Nowej Huty - zwiedzanie Krakowa, https://www.krakow--przewodnicy.pl/zwiedzanie/historia-nowejhuty.htm (dostęp: 09.12.2022).
Wypoczynek w Krakowie. Nieznane oblicze Nowej Huty – dworki nowohuckie (21.11.2016), https://www.bwkrakow.pl/nablogu/nieznane-oblicze-nowej-huty-dworki-nowohuckie (dostęp: 09.12.2022).