Metadata language
Archaeological Reports ; Archäologische Berichte
Creator:Stankiewicz, Jakub ; Badura, Monika ; Noryśkiewicz, Agnieszka M. ; Michalik, Jakub ; Majewski, Marcin ; Grupa, Małgorzata
Publisher:Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk
Place of publishing: Date issued/created: Description: Type of object: Subject and Keywords:archeologia ; archaeobotany ; funerary archaeology ; funerary plants ; Protestants ; Poland
Abstract:
The primary objective of this paper is to compile the results of archaeobotanical analyses (seeds/fruits, pollen, wood) of samples taken from 10 coffin burials dating to the 17th-18th centuries, belonging to the Protestant family von Glasenapp at Białowąs (Balfanz). This study provides new insights into local funerary customs and the role of botanical elements in funerals. The plant remains preserved in the coffins indicate considerable restraint in the quantity and type of plants used. The coffins were primarily filled with hop cones, hay, and wood shavings. When considering the history of the von Glasenapp family and the results of the archaeological and archaeobotanical research, it is possible to reconstruct Christian Protestant funerary traditions as practised at the household level.
Badura M., Jarosińska M., Noryśkiewicz A. M., Kosmaczewska A., Sady-Bugajska A., Święta-Musznicka J., Pińska K. and Latałowa M. 2023. Archaeobotanical evidence and ethnobotanical interpretation of plants used as coffin pillow fillings in burials in Poland (17th-18/19th centuries). Vegetation History and Archaeobotany 32, 85-103.
Badura M. and Noryśkiewicz A. M. 2023. Rola roślin w pochówkach trumiennych z krypty rodziny Wejherów w kościele pw. św. św. Apostołów Piotra i Pawła w Pucku. In K. Blusiewicz and M. Starski (eds), Krypta grobowa rodu Wejherów w kościele parafialnym w Pucku. Warszawa: Wydział Archeologii, Uniwersytet Warszawski, 153-170.
Berglund B. E. and Ralska-Jasiewiczowa M. 1986. Pollen analysis and pollen diagrams. In B. E. Berglund (ed.), Handbook of Holocene palaeoecology and palaeohydrology. Chichester: Wiley, 455-484.
Beug H. 2004. Leitfaden der Pollenbestimmung für Mitteleuropa und angrenzende Gebiete. München: Pfeil.
Chrościcki J. A. 1974. Pompa Funebris z dziejów kultury staropolskiej. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Czopek S. 2012. Kilka uwag o archeologii funeralnej w Polsce. In S. Czopek (ed.), Hic mortui vivunt. Rzeszów: Fundacja Rzeszowskiego Ośrodka Archeologicznego, 11-24.
Deforce K., van Hove M.-L. and Willems D. 2015. Analysis of pollen and intestinal parasite eggs from medieval graves from Nivelles, Belgium: taphonomy of the burial ritual. Journal of Archaeological Science: Reports 4, 596-604.
Drążkowska A. 2006. Wianki wydobyte z krypty grobowej w kościele pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Toruniu. Rocznik Toruński 33, 209-217.
Gałka B., Grupa M. and Kozłowski T. 2022. Reconstruction of a wreath and a flower bunch excavated in the northern crypt of St Nicolas church in Gniew. Folia Archaeologica 37, 253-269.
Glasenapp von E. 1884. Beiträge zu der Geschichte des alt-hinterpommerschen Geschlechts der Erb-, Burg- und Schlossgesessenen von Glasenapp. Berlin.
Glasenapp von E. 1897. Vollständige Genealogie alt-hinterpommerschen Geschlechts der Erb-, Burg- und Schlossgesessenen von Glasenapp. Berlin.
Greguss P. 1959. Holzanatomie der europäischen Laubhölzer und Sträucher. Budapest: Akadémiai Kiadó.
Grosser D. 1977. Die Hölzer Mitteleuropas. Ein mikrophotographischer Lehratlas. Berlin, Heidelberg, New York: Springer-Verlag.
Grupa M. 2005. Ubiór mieszczan i szlachty z XVI-XVIII wieku z kościoła p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Toruniu. Toruń: Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.
Grupa D. M. 2011. Pochówki dziecięce z XVIII-wiecznej krypty kościoła ewangelickiego w Bytomiu Odrzańskim. Manuskrypt pracy magisterskiej. Toruń: Uniwersytet Mikołaja Kopernika, Wydział Nauk Historycznych, Instytut Archeologii.
Grupa M. 2015. Preliminary analyses of silk flowers from modern graves in Poland. Archaeological Textiles Review 57, 41-47.
Grupa M. 2023. Jedwab w Polsce – od Wikingów po rozbiory. In S. Galij-Skarbińska and M. Damazyn (eds), Historia zawsze bliska. Księga Pamiątkowa ofiarowana Profesorowi Wojciechowi Polakowi. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 219-258.
Grupa M., Grupa D., Kozłowski T., Krajewska M., Majorek M., Nowak M., Nowak S., Przymorska-Sztuczka M., Wojciechowska A. and Dudziński T. 2014. Tajemnice szczuczyńskich krypt 2. Grajewo. Toruń: Towarzystwo Przyjaciół 9 Pułku Strzelców Konnych, Uniwersytet Mikołaja Kopernika.
Grupa M. and Nowak M. 2017. Wianki jako element wyposażenia grobowego. Acta Universitatis Nicolai Copernici, Archeologia 35, 159-172.
Guzowski A., Czartoszewski A., Lewko J., Łukaszuk C. R., van Damme-Ostapowicz K. and Krajewska- Kułak E. 2016a. Kult zmarłych na przestrzeni wieków. In A. Guzowski, E. Krajewska-Kułak and G. Bejda (eds), Kultura śmierci, kultura umierania. Tom III. Białystok: Uniwersytet Medyczny w Białymstoku, Wydział Nauk o Zdrowiu, 13-43.
Guzowski A., Kułak-Bejda A., Bejda G., Kułak P., Czartoszewski A., Łukaszuk C. R., Sarnacka E., Cybulski M., Lewko J., van Damme-Ostapowicz K., Klimaszewska K. and Krajewska-Kułak E. 2016b. Symbolizm pochówku i cmentarzy wybranych wyznań w Polsce Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego, Kościół Ewangelicko-Augsburskiego, Chrześcijan Baptystów, Świadków Jehowy, Czcicieli Słońca, Buddystów, Cmentarza Świeckiego. In A. Guzowski, E. Krajewska-Kułak and G. Bejda (eds), Kultura śmierci, kultura umierania. Tom III. Białystok: Uniwersytet Medyczny w Białymstoku, Wydział Nauk o Zdrowiu, 322-355.
Hansson A. M. 2005. Buried plants. Fossil plant remains from two Early Medieval burial mounds in east-central Sweden. Journal of Nordic Archaeological Science 15, 39-56.
Jacomet S. 2006. Identification of cereal remains from archaeological sites, 2nd edition. Basel: IPNA, Universität Basel.
Jarosinìska M., Nowak S., Norysìkiewicz A. M. and Badura M. 2019. Plant identification and significance in funeral traditions exemplified by pillow filling from a child crypt burial in Byszewo (18th/19th centuries). Analecta Archaeologica Ressoviensia 14, 187-197.
Karg S. 2012/2013. Auf Hopfen gebettet – Pflanzliche Grabbeigaben in Bestattungen des 17. und 18. Jahrhunderts im Dom zu Helsingřr, Nordseeland (Dänemark). Offa 69/70, 403-410.
Korpiola M. and Lahtinen A. 2015. Cultures of death and dying in medieval and early modern Europe: an introduction. In M. Korpiola and A. Lahtinen (eds), Cultures of death and dying in medieval and early modern Europe. Helsinki: University of Helsinki, Helsinki Collegium for Advanced Studies, 1-31.
Kujawska M., Łuczaj Ł., Sosnowska J. and Klepacki P. 2016. Rośliny w wierzeniach i zwyczajach ludowych: słownik Adama Fischera. Wrocław: Polskie Towarzystwo Ludoznawcze.
Kurasinìski T., Skoìra K. and Gayduchik V. 2018. A grain against a vampire? Some remarks on socalled anti-vampire practices in the light of archaeological and folkloristic-ethnographic data. Sprawozdania Archeologiczne 70, 173-202.
Lagerås P. 2016. A fragrant grave. Revealing the mummified remains of a 17th-century bishop. Current World Archaeology 76, 12-13.
Leinweber R. C. E. and Fettback D. 2021. Diese Krone weihten tief betrübte Eltern. Der Totenkronenbrauch und seine Sachzeugen in Altmark und Elb-Havel-Winkel – ein fast vergessenes Gedenken. Hamburg: tredition GmbH.
Leinweber R. C. E. and Fettback D. 2024. Sieh den Krantz der Jungfer an, der ihren Sarg gezieret. Ergänzungsband zum Totenkronenbrauch und seine Sachzeugen in Altmark und Elb-Havel-Winkel – einem fast vergessenen Gedenken. Ahrensburg: Verlag Beier & Beran..
Lempiäinen-Avci M. and Alenius T. 2017. Archaeobotanical remains from inhumation graves in Finland, with special emphasis on a 16th century grave at Kappelinmäki, Lappeenranta. Journal of Archaeological Science: Reports 13, 132-141.
Lippok J. 2009. Corona Funebris – Neuzeitliche Totenkronen als Gegenstand der archäologischen Forschung. Langenweissbach: Verlag Beier & Beran.
Lippok J. 2015. Totenkronen in Berlin und Brandenburg aus archäologischer Sicht. Acta Praehistorica et Archaeologica 47, 81-88.
Lityńska-Zając M. and Wasylikowa K. 2005. Przewodnik do badanì archeobotanicznych. Poznań: Wydawnictwo Sorus.
Łuczaj Ł. J. 2012. A relic of medieval folklore: Corpus Christi Octave herbal wreaths in Poland and their relationship with the local pharmacopoeia. Journal of Ethnopharmacology 142, 228-240.
Macionczyk A. 2023. Plants in funeral ceremonies in Poland and Europe North of the Alps (13th-18th Centuries) (= Wratislavia Antiqua 25). Wrocław: Instytut Archeologii Uniwersytetu Wrocławskiego.
Majewski M. 2021. Wyniki prac porządkowych i inwentaryzacyjnych krypty rodu von Glasenapp w Białowąsie, powiat szczecinecki. Zachodniopomorskie Wiadomości Konserwatorskie 10, 109-126.
Majewski M. 2022. Białowąs, gm. Barwice, pow. szczecinecki, kościół filialny pw. bł. Teresy Ledóchowskiej, krypta. Stargardia 14-15, 273-284.
Majewski M., Szturm K., Walaszczyk P., Burdziej M., Szeremeta M. and Ogiewa-Sejnota M. 2020. Wyniki prac inwentaryzacyjnych sarkofagów i ich reliktów oraz szczątków ludzkich znajdujących się w sarkofagach i poza nimi, ogólna ocena stanu zachowania sarkofagów, wytyczne do programu badań i prac konserwatorskich sarkofagów w krypcie kościoła filialnego pw. bł. Marii Teresy Ledóchowskiej, położonego w miejscowości Białowąs, gm. Barwice, pow. szczecinecki. Stargard. Unpublished report.
Majorek M. and Grupa D. 2014. Wybrane nowożytne pasamony z krypty południowej kościoła pod wezwaniem św. Mikołaja w Gniewie. In M. Bis and W. Bis (eds), Rzeczy i ludzie: kultura materialna w późnym średniowieczu i w okresie nowożytnym. Studia dedykowane Marii Dąbrowskiej. Warszawa: Instytut Archeologii i Etnologii PAN, 335-348.
Matuszkiewicz W. 2008. Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: PWN.
Mirek Z., Piękoś-Mirkowa H., Zając A. and Zając M. 2020. Vascular plants of Poland. An annotated checklist. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Science. Nawara Z. 2015. Rośliny łąkowe. Warszawa: MULTICO Oficyna Wydawnicza.
Neumann W. ed. 2007. Totenhochzeit mit Kranz und Krone. Zur Symbolik im Brauchtum des Ledigenbegräbnisses. Kassel: Arbeitsgemeinschaft Friedhof und Denkmal e.V.
Ochyra R., Żarnowiec J. and Bednarek-Ochyra H. 2003. Census catalogue of Polish mosses. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Science.
Ogiewa-Sejnota M. 2020. Propagandowy wymiar pogrzebu Bogusława XIV. In H. Rajfura, P. Szwedo, B. Świadek, M. Walczak and P. Węcowski (eds), Śmierć, pogrzeb i upamiętnienie władców w dawnej Polsce. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, 206-221. Pińska K. and Drążkowska A. 2020a. Szczątki roślin odnalezione w kryptach. In A. Drążkowska (ed.), Krypty grobowe kosìcioła pw. sìw. Franciszka z Asyżu w Krakowie w sìwietle badanì interdyscyplinarnych. T. 2. Antropologia, archeobotanika, mikrobiologia, konserwacja. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, 81-130.
Pińska K. and Drążkowska A. 2020b. Badania archeobotaniczne ziół użytych do balsamacji ciał zmarłych. In A. Drążkowska (ed.), Krypty grobowe kościoła pw. św. Franciszka z Asyżu w Krakowie w świetle badań interdyscyplinarnych. T. 2. Antropologia, archeobotanika, mikrobiologia, konserwacja. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, 131-143.
Pińska K., Sady A. and Drążkowska A. 2015. Szczątki roślin z badań archeologicznych z wybranych stanowisk z Polski i Litwy. In A. Drążkowska (ed.), Kultura funeralna elit Rzeczypospolitej od XVI do XVIII wieku. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, 269-324.
Punt W., Blackmore S., Hoen P. and Stafford P. 2003. Northwest European pollen flora (Volumes I959 VIII). Amsterdam: Elsevier.
Rożek M. 2009. Groby królewskie na Wawelu. Kraków: Petrus.
Schoch W., Heller I., Schweingruber F. H. and Kienast F. 2004. Wood anatomy of central European Species. www.woodanatomy.ch, access 13.04.2023.
Schweingruber F. H. 2011. Anatomie europäischer Hölzer – Anatomy of European Woods. Remagen-Oberwinter: Verlag Kessel.
Sikorski P., Sudnik-Wójcikowska B., Rutkowski L., Cwener A., Wierzba M., Krechowski J. and Sikorska D. 2020. Atlas turzyc z kluczem do oznaczanie gatunków. Warszawa: MULTICO Oficyna Wydawnicza.
Smith A. J. E. 2004. Moss flora of Britain and Ireland. Cambridge: Cambridge University Press
Stankiewicz J. 2022. Skład botaniczny i znaczenie roślin zachowanych w XVIII/XIX-wiecznych pochówkach kryptowych rodu von Glasenapp w kościele filialnym pw. Bł. Marii Teresy Ledóchowskiej w Białowąsie. Manuskrypt pracy licencjackiej. Gdańsk: Uniwersytet Gdański.
Ströbl A. and Vick D. 2007. Die Bestattungen in der Äbtissinnengruft im Kloster Lüne. Mitteilungen der Deutschen Gesellschaft für Archäologie des Mittelalters und der Neuzeit 18, 45-55.
Szafran B. 1961. Mchy (Musci) 2. Warszawa: PWN.
Szcześniak K. 2013. Słownik magicznych zastosowań roślin, których nazwy zostały zapisane w słowniczku botanicznym Zośki Wieras i w fitonimicznych materiałach Elizy Orzeszkowej. In K. Szcześniak (ed.), Świat roślin światem ludzi na pograniczu wschodniej i zachodniej słowiańszczyzny. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.
Tranberg A. 2015. Burial customs in the Northern Ostrobothnian region (Finland) from the Late Medieval Period to the 20th century. Plant remains in graves. In S. Tarlow (ed.), The archaeology of death in post-medieval Europe. Warsaw, Berlin: De Gruyter Open Ltd., 189-203.
Wieserowa A. 1967. Wczesnośredniowieczne szczątki zbóż i chwastów z Przemyśla. Folia Quaternaria 28.
Wiethold J. 2005. …auf Hopfen gebettet. Botanische Analysen zu den Bestattungen in der Äbtissinnengruft unter der Barbarakapelle im Kloster Lüne. Denkmalpflege in Lüneburg, 27-33.
Witkowska A. 2018. Rośliny w nowożytnych wiankach i koronach pogrzebowych. Śląskie Sprawozdania Archeologiczne 60, 285-303.
0081-3834 ; doi:10.23858/SA/77.2025.2.3955
Source:IAiE PAN, sygn. P 244 ; IAiE PAN, sygn. P 245 ; IAiE PAN, sygn. P 243 ; click here to follow the link
Language: Rights:Licencja Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0
Terms of use:Zasób chroniony prawem autorskim. [CC BY 4.0 Międzynarodowe] Korzystanie dozwolone zgodnie z licencją Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0, której pełne postanowienia dostępne są pod adresem: ; -
Digitizing institution:Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk
Original in:Biblioteka Instytutu Archeologii i Etnologii PAN
Access: