Metadata language
„Teraz, Mistrzu, sam sie lécz”. O znaczeniu „Trenu XIX” dla cyklu „Trenów” Jana Kochanowskiego.
Subtitle:Pamiętnik Literacki: Z. 2 (2026)
Creator: Publisher:
Instytut Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk
Place of publishing: Date issued/created: Description:Dofinansowano ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego i Instytutu Książki ; Streszcz. ang. ; Dedykacja zeszytu Profesor Teresie Kostkiewiczowej
Subject and Keywords:Jan Kochanowski ; Urszula Kochanowska ; Marek Tulliusz Cyceron ; Carolus Sigoniu ; Hiob ; tren ; stoicyzm ; teodycea ; antropodycea ; sen
References:
1. K. Algra, Stoic Theology. W zb.: The Cambridge Companion to the Stoics. Ed. B. Inwood. Cambridge 2003.
2. J. Axer, Rola kryptocytatów z literatury łacińskiej w polskojęzycznej twórczości Jana Kochanowskiego. „Pamiętnik Literacki” 1982, z. 1/2, s. 167–177.
3. J. Axer, Smok i słowiczki. Wokół wersów 9–14 „Trenu I” Jana Kochanowskiego. „Pamiętnik Literacki” 1979, z. 1, s. 187–191.
4. T. Banaś-Korniak, Wokół „Trenów” Jana Kochanowskiego. Szkice historycznoliterackie. Katowice 2016.
5. M. Baasten, Pride According to Gregory the Great. A Study of the Moralia. Lewiston, N. Y., 1986.
6. P. L. Berger, Święty baldachim. Elementy socjologicznej teorii religii. Przeł. W. Kurdziel. Kraków 1997.
7. A. Bleich-Schade, Studien zu Ciceros Religionsphilosophie. Bielefeld 1996.
8. A. Borowski, O trwodze, rozpaczy i nadziei w „Trenach” Jana Kochanowskiego. W zb.: Jan Kochanowski. Interpretacje. Red. J. Błoński. Kraków 1989, s. 166-177.
9. W. Borowy, „Nescio quid blandum”. W: Studia i rozprawy. Oprac. T. Mikulski, S. Sandler, J. Ziomek. T. 1. Wrocław 1952.
10. M. Brahmer, Petrarkizm w poezji polskiej 16 wieku. Kraków 1927.
11. Brill’s Companion to Crantor of Soli. Ed. C. Vassallo, P. De Simone, K. Fleischer. Leiden–Boston, Mass., 2024.
12. H. Chadwick, Augustyn. Przeł. T. Szafrański. Warszawa 2000.
13. M. T. Cicero, Pocieszenie. Przeł. W. Kornatowski. W: Pisma filozoficzne. T. 4: O starości. – O przyjaźni. – Topiki. – Fragmenty. Przeł. Z. Cierniakowa, W. Kornatowski. Koment., posł. K. Leśniak. Warszawa 1963, s. 203–211.
14. M. T. Cicero, Rozmowy tuskulańskie. W: Pisma filozoficzne. T. 3: Księgi akademickie. – O najwyższym dobru i złu. – Paradoksy stoików. – Rozmowy tuskulańskie. Przeł. W. Kornatowski, J. Śmigaj. Koment. K. Leśniak. Warszawa 1961, s. 587–635.
15. Ciceronis Tusculanarum disputationum libri V. Mit Benützung von O. Heines Ausgabe erklärt von M. Pohlenz. Stuttgart 1957.
16. S. Cole, Cicero and the Rise of Deification at Rome. Cambridge 2014.
17. M. Cytowska, Nad „Trenami” Jana Kochanowskiego. Od motta do genezy poematu. „Pamiętnik Literacki” 1979, z. 1, s. 181–186.
18. M. Cytowska, Nad „Trenami” Jana Kochanowskiego. Terapia bólu. W kręgu tradycji antycznej i chrześcijańskiej. „Symbolae Philologorum Posnaniensium Graecae et Latinae” t. 7 (1988), s. 143–152.
19. A. Czechowicz, „Prawo powszechne, tor pospolity”. Kilka uwag do interpretacji „Trenu XIX” Jana Kochanowskiego. „Colloquia Litteraria” t. 6 (2009), s. 7-24.
20. I. Dąmbska, Zagadnienie marzeń sennych w greckiej filozofii starożytnej. W zb.: Charisteria. Rozprawy filozoficzne złożone w darze Władysławowi Tatarkiewiczowi w siedemdziesiątą rocznicę urodzin. Red. T. Czeżowski. Warszawa 1960, s. 29-39.
21. J. Delumeau, Grzech i strach. Poczucie winy w kulturze Zachodu XIII–XVIII w. Przeł. A. Szymanowski. Warszawa 1994.
22. E. R. Dodds, Grecy i irracjonalność. Przeł. J. Partyka. Kraków 2002.
23. E. R. Dodds, Pogaństwo i chrześcijaństwo w epoce niepokoju. Niektóre aspekty doświadczenia religijnego od Marka Aureliusza do Konstantyna Wielkiego. Przeł. J. Partyka. Wyd. 2. Kraków 2014.
24. S. Falkowski, P. Stępień, Ciężkie norwidy, czyli Subiektywny przewodnik po literaturze polskiej. Warszawa 2009.
25. R. S. Forsyth, D. I. Holmes, E. K. Tse, Cicero, Sigonio, and Burrows: Investigating the Authenticity of the „Consolatio”. „Literary and Linguist Computing” 1999, nr 3, s. 375–400.
26. A. Führer, Tod, Trauer und Trost in Ciceros Tusculanischen Schriften und Malebranches Schrift „Entretiens sur la Mort”. Eine phänomenologische Untersuchung. Frankfurt am Main 2002.
27. E. Garin, Filozofia odrodzenia we Włoszech. Przeł. K. Żaboklicki. Warszawa 1969.
28. S. Gertz, Dream Divination and the Neoplatonic Search for Salvation. W zb.: On Prophecy, Dreams and Human Imagination. Synesius, „De insomniis”. Introd., text, transl., interpretative essays D. A. Russell [i in.]. Ed. D. A. Russell, H.-G. Nesselrath. Tübingen 2014, s. 111–124.
29. E. J. Głębicka, Łacińska poezja Franciszka Dionizego Kniaźnina. Wrocław 1993.
30. Z. Głombiowska, „Treny” Jana Kochanowskiego wobec konwencji gatunku i literackiej mody. W: W poszukiwaniu znaczeń. O poezji Jana Kochanowskiego. Gdańsk 2001, s. 7–62.
31. D. Gostyńska, Półprawdy i półcienie. Etyka poezji w XVII wieku. W zb.: Literatura polskiego baroku w kręgu idei. Referaty z konferencji zorganizowanej przez Katedrę Literatury Staropolskiej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego w Kazimierzu nad Wisłą, 18–22 X 1993. Red. A. Nowicka-Jeżowa, M. Hanusiewicz, A. Karpiński. Lublin 1995, s. 33–46.
32. S. Graciotti, Religijność poezji Jana Kochanowskiego. W: Od renesansu do oświecenia. T. 1. Przekł. z jęz. wł. W. Jekiel [i in.], z jęz. fr. J. Rogoziński, z jęz. łac. G. Błachowicz. Warszawa 1991.
33. K. Greschat, Die „Moralia in Job” Gregors des Grossen. Ein christologisch-ekklesiologischer Kommentar. Tübingen 2020.
34. J. Gruchała, Z dziejów pewnego fałszerstwa. Uwagi o „Konsolacji” Pseudo-Cycerona z 1583 r. „Rocznik Komisji Historycznoliterackiej” t. 24 (1987), s. 153–163.
35. S. Grzeszczuk, Cycero w „Trenach” Jana Kochanowskiego. W zb.: Jan Kochanowski i epoka renesansu. W 450 rocznicę urodzin poety 1530–1980. Red. T. Michałowska. Warszawa 1984, s. 140–158.
36. S. Grzeszczuk, Kochanowski i inni. Studia, charakterystyki, interpretacje. Wyd. 2, zmien. i uzup. Katowice 1988.
37. P. Hadot, Twierdza wewnętrzna. Wprowadzenie do „Rozmyślań” Marka Aureliusza. Przeł. P. Domańsk. Kęty 2004.
38. R. J. Hankinson, Stoic Epistemology. W zb.: The Cambridge Companion to the Stoics. Ed. B. Inwood. Cambridge 2003.
39. M. Hartleb, Nagrobek Urszulki. Studium o genezie i budowie „Trenów” Jana Kochanowskiego. Kraków 1927.
40. Hiob biblijny. Hiob obecny w kulturze. Red. P. Mitzner, A. M. Szczepan-Wojnarska. Warszawa 2010.
41. https://www.tertullian.org/latin/de_anima.htm (data dostępu: 20 X 2024).
42. M. Janicki, Ku nowej biografii Jana Kochanowskiego – z refleksji i doświadczeń komentatora historycznego „Dzieł Wszystkich” (tzw. wydania sejmowego). W zb.: Jan Kochanowski. Nowe perspektywy badawcze: w szęśćdziesięciolecie istnienia Muzeum w Czarnolesie. Red. Tomasz Błach, Mariusz Kozdrach. Radom-Czarnolas 2022, s. 31-100.
43. J. Kleiner, A. Brückner, Zarys dziejów literatury polskiej i języka polskiego. T. 1. Lwów 1938.
44. A. Kochan, „Słowicze pióra” i „kamienny słup”. Jeszcze o interpretacji „Trenów” Jana Kochanowskiego. W zb.: Wiązanie sobótkowe. Studia o Janie Kochanowskim. Red. E. Lasocińska, W. Pawlak. Warszawa 2015, s. 315–321.
45. J. Kochanowski, Dzieła wszystkie. Wyd. Sejmowe. T. 2: Treny. Oprac. M. R. Mayenowa, L. Woronczakowa, J. Axer, M. Cytowska. Wrocław 1983.
46. J. Kochanowski, Dzieła wszystkie. Wyd. Sejmowe. T. 3: Fraszki. Cz. 1: Fototypia, transkrypcja, indeksy wyrazów i form. Oprac. M. Eder, przy udz. M. Chantry, J. Duskiej, M. Janickiego, T. Szostek. BPP B 25. Warszawa 2025.
47. H. Krämer, Die Spätphase der Älteren Akademie. W zb.: Grundriss der Geschichte der Philosophie. Die Philosophie der Antike. T. 3: Ältere Akademie, Aristoteles, Peripatos. Hrsg. H. Flasha r. Basel 2004, s. 113–129.
48. P. O. Kristeller, Myśl moralna humanizmu. W: Humanizm i filozofia. Cztery studia. Przekł. z ang. G. Błachowicz, M. Szymański. Red., przekł. z wł. L. Szczucki. Warszawa 1985.
49. A. Krokiewicz, Arystoteles, Pirron, Plotyn. Warszawa 1973.
50. J. Krzyżanowski, Poeta czarnoleski. W: J. Kochanowski, Dzieła polskie. Oprac. J. Krzyżanowski. Wyd. 9. Warszawa 1978.
51. J. Krzyżanowski, W wieku Reja i Stańczyka. Szkice z dziejów Odrodzenia w Polsce. Warszawa 1958.
52. K. Kumaniecki, Cyceron i jego współcześni. Warszawa 1989.
53. K. Kumaniecki, Dookoła zaginionej „Consolatio” Cycerona. „Meander” 1967, z. 2/3, s. 86–112.
54. D. Künstler-Langner, Człowiek i cierpienie w poezji polskiego baroku. Toruń 2000.
55. Y. Lefèvre, L’Elucidarium et les Lucidaires. Contribution, par l’histoire d’un texte, à l’histoire des croyances religieuses en France au Moyen Âge. Paris 1954.
56. J. Le Goff, Człowiek średniowiecza. W zb.: Człowiek średniowiecza. Red. J. Le Goff. Przeł. M. Radożycka-Paoletti. Warszawa 1996.
57. C. S. Lewis, Odrzucony obraz. Wprowadzenie do literatury średniowiecznej i renesansowej. Przeł. W. Ostrowski. Kraków 1995.
58. S. Łempicki, Rzecz o „Trenach”. W: Renesans i humanizm w Polsce. Materiały do studiów. Wstęp K. Budzyk. Warszawa 1952, s. 205–219.
59. L. Marinelli, Treny od 19 do 1: niedoskonałość i doskonałość. „Roczniki Humanistyczne” 2020, z. 1, s. 9–30.
60. O. Marquard, Szczęście w nieszczęściu. Rozważania filozoficzne. Przeł. K. Krzemieniowa. Warszawa 2001.
61. H. J. Mette, Zwei Akademiker Heute: Krantor von Soloi und Arkesilaos von Pitane. „Lustrum” t. 26 (1984).
62. N. Minissi, Jeszcze na temat „Trenów”. W: Corona scientiarum. Studia z historii literatury i kultury nowożytnej ofiarowane profesorowi Januszowi Pelcowi. Red. nauk. J. A. Chrościcki. Red. J. Głażewski, M. Prejs, K. Mrowcewicz. Warszawa 2004.
63. K. Mrowcewicz, Czemu wolność mamy? Antynomie wolności w poezji Jana Kochanowskiego i Mikołaja Sępa Szarzyńskiego. Wrocław 1987.
64. A. Nowicka-Jeżowa, Sen życia w „Trenie XIX” Jana Kochanowskiego. „Rocznik Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza” t. 32 (1997), s. 37–61.
65. A. Nowicka-Jeżowa, Słowo wstępne. Jan Kochanowski – poeta europejski i narodowy. W zb.: Jan Kochanowski. Nowe perspektywy badawcze: w szęśćdziesięciolecie istnienia Muzeum w Czarnolesie. Red. Tomasz Błach, Mariusz Kozdrach. Radom-Czarnolas 2022, s. 11-27.
66. A. Nowicka-Jeżowa, „Tren XIX – albo Sen”. Szkic interpretacyjny. W: Spotkania w labiryncie. Szkice o poezji Jana Kochanowskiego. Kraków 2019, s. 91–118.
67. K. Obremski, Czarnoleskie „Treny”: Hiob, grzech poety, rozgrzeszenie Boga. W zb.: Paradygmat pamięci w kulturze. Prace dedykowane Antoniemu Czyżowi. Red. A. Borkowski, M. Pliszka, A. Ziontek. Siedlce 2005, s. 289–293.
68. K. Obremski, „Epitafijum Hannie Kochanowskiej” jako tekstowa podstawa destruktywnej reinterpretacji „Trenów”. „Pamiętnik Literacki” 2022, z. 2, s. 67–75.
69. Orygenes, Przeciw Celsusowi. Przekł., wstęp, objaśn., indeksy S. Kalinkowski. Wyd. 2. Warszawa 1986.
70. B. Otwinowska, Sen w poezji Jana Kochanowskiego. W: Jan Kochanowski. 1584–1984. Epoka, twórczość, recepcja. T. 1. Red. J. Pelc, P. Buchwald-Pelcowa, B. Otwinowska. Warszawa 1989, s. 399–413.
71. J. Pelc, Jan Kochanowski. Szczyt renesansu w literaturze polskiej. Wyd. 3, uzup. i popr. Warszawa 2001.
72. J. Pelc, Jan Kochanowski: „Tren X”. W zb.: Liryka polska. Interpretacje. Wyd. 2. Red. J. Prokop, J. Sławiński. Kraków 1971, s. 16–29.
73. J. Pietrkiewicz, Średniowieczna formuła snu w „Trenach” Kochanowskiego. W: Literatura polska w perspektywie europejskiej. Studia i rozprawy. Przeł. A. Olszewska-Marcinkiewicz, I. Sieradzki. Wybór, oprac., przedm. J. Starnawski. Warszawa 1986.
74. D. P. A. Pirie, Wymiar tragiczny w „Trenach” Jana Kochanowskiego. W zb.: Jan Kochanowski. Interpretacje. Red. J. Błoński. Kraków 1989, s. 178–199.
75. Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu w przekładzie z języków oryginalnych. Oprac. Zespół Biblistów Polskich [...]. Biblia Tysiąclecia. Wyd. 3, popr. Poznań 1990.
76. G. Radbruch, Cicero. Trauer und Trost um Tullia. W: Gestalten und Gedanken. Zehn Studien. Leipzig 1944.
77. R. Rusnak, Apolliński i dionizyjski wymiar twórczości Jana Kochanowskiego. W zb.: Inwencja i inspiracja w kulturze wczesnonowożytnej. Red. B. Niebelska-Rajca, M. Pieczyński. Lublin 2018, s. 105-117.
78. R. Schnell, Historische Emotionsforschung. Eine mediävistische Standortbestimmung. „Frühmittelalterliche Studien” t. 38 (2004).
79. J. H. D. Scourfield, Consoling Heliodorus. A Commentary on Jerome „Letter 60”. Oxford 1993.
80. A. Sheppard, Phantasia in „De insomniis”. W zb.: On Prophecy, Dreams and Human Imagination. Synesius, „De insomniis”. Introd., text, transl., interpretative essays D. A. Russell [i in.]. Ed. D. A. Russell, H.-G. Nesselrath. Tübingen 2014, s. 97–110.
81. T. Sinko, Wzory „Trenów” Kochanowskiego. „Eos” t. 22 (1917), s. 77–136.
82. S. Skwarczyńska, „Treny” Jana Kochanowskiego a cykl funeralny Ronsarda „Sur la mort de Marie”. W: Wokół teatru i literatury. (Studia i szkice). Warszawa 1970, s. 203–225.
83. S. Skwarczyńska, Z dziejów inkarnacji poetyckich toposu „Ubi sunt?” „Prace Polonistyczne” t. 32 (1976), s. 29-51.
84. J. Sokolski, Bogini, pojęcie, demon. Fortuna w dziełach autorów staropolskich. Wrocław 1996.
85. L. Szczerbicka-Ślęk, „Treny” Jana Kochanowskiego w świetle estetyki recepcji i oddziaływania. „Pamiętnik Literacki” 1973, z. 4, s. 3-22.
86. T. Tieleman, Chrysippus’ On Affections. Reconstruction and Interpretation. Leiden 2003.
87. G. Urban-Godziek, „De consolatione somni” – figura Pocieszycielki w renesansowej poezji miłosnej. Jan Kochanowski w nurcie łacińskiej literatury europejskiej (Boecjusz, F. Petrarca, G. Pontano, J. Secundus). „Terminus” 2014, z. 1, s. 9-27.
88. G. Urban-Godziek, Motyw hymen-funus (ślub-pogrzeb) i greckie rytuały żałobne w trenach VI i VII Jana Kochanowskiego. W zb.: Jan Kochanowski. Nowe perspektywy badawcze. W sześćdziesięciolecie istnienia Muzeum w Czarnolesie. Red. T. Błach, M. Kozdrach. Radom–Czarnolas 2022, s. 159–186.
89. G. Urban-Godziek, „Treny” Jana Kochanowskiego wobec włoskiej tradycji funeraliów poświęconych dziewczętom (Giovanni Boccaccio, Giovanni Pontano i inni). „Terminus” 2008, z. 2, s. 79–121.
90. A.-J. Voelke, L’Idée de volonté dans la stoïcisme. Paris 1973.
91. W. Weintraub, Fraszka w tragicznej tonacji. W: Rzecz czarnoleska. Kraków 1977.
92. W. Weintraub, O poezji religijnej Jana Kochanowskiego. W: Nowe studia o Janie Kochanowskim. Posł. T. Ulewicz. Kraków 1991.
93. K. Wierzbicka-Trwoga, Kompozycje cykliczne w poezji Jana Kochanowskiego. W zb.: Wiązanie sobótkowe. Studia o Janie Kochanowskim. Red. E. Lasocińska, W. Pawlak. Warszawa 2015, s. 95–107.
94. P. Wilczek, Dialog masek. „Treny” Jana Kochanowskiego jako poemat polifoniczny. W: Dyskurs. Przekład. Interpretacja. Literatura staropolska i jej trwanie we współczesnej kulturze. Katowice 2001.
95. P. Wilczek, Polonice et Latine. Studia o literaturze staropolskiej. Katowice 2007.
96. S. Windakiewicz, Jan Kochanowski. Kraków 1930.
97. K. Ziemba, Droga duchowa w „Trenach”. W zb.: Jan Kochanowski w czterechsetlecie śmierci. Red. S. Nieznanowski, J. Święch. Lublin 1991, s. 119-141.
98. K. Ziemba, Jan Kochanowski jako poeta egzystencji. Prolegomena do interpretacji „Trenów”. Warszawa 1994.
99. K. Ziemba, Poezja ostatecznych konsekwencji. W zb.: Jan Kochanowski. Interpretacje. Red. J. Błoński. Kraków 1989, s. 146-165.
100. K. Ziemba, Kilka myśli o „Trenach” i ich tradycji interpretacyjnej. W zb.: Wiązanie sobótkowe. Studia o Janie Kochanowskim. Red. E. Lasocińska, W. Pawlak. Warszawa 2015, s. 293–309.
101. J. Ziomek, Renesans. Wyd. 2. Warszawa 1976.
0031-0514 ; 10.18318/pl.2026.2.3
Source:IBL PAN, sygn. P.I.280 ; IBL PAN, sygn. P.I.30 ; click here to follow the link
Language: Rights:Prawa zastrzeżone - dostęp nieograniczony
Terms of use: Digitizing institution:Instytut Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk
Original in:Biblioteka Instytutu Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk
Access: