Civitates et oppida. Sieć miejska województwa rawskiego w świetle rejestrów poborowych z 1563 i 1579 r.

Słomski, Michał

doi:0023-5881

- ris
- BibTeX
- EndNote
- Csv

Civitates et oppida. Sieć miejska województwa rawskiego w świetle rejestrów poborowych z 1563 i 1579 r. Słomski, Michał

Object structure

Civitates et oppida. Sieć miejska województwa rawskiego w świetle rejestrów poborowych z 1563 i 1579 r.

Słomski, Michał

Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk

towns ; small towns ; urban network ; Rawa Voivodeship ; tax registers ; sixteenth century

The aim of this article is to examine the urban network of the Rawa Voivodeship and its in-ternal differentiation based on the sums contributed by individual towns through the royal tax levy. The analysis draws on the tax registers of the Rawa Voivodeship from 1563 and 1579. As these records were compiled either in the year of the tax assessment or shortly thereafter, they were considered suitable for this purpose. By the 1580s, the voivodeship’s urban net-work comprised twenty towns. It was markedly differentiated, consisting of two principal centres — Łowicz and Rawa — which contributed the largest sums to the royal treasury, one approaching them in potential (Sochaczew), five medium-sized towns, six local centres, and six settlements that only just were able to retain their urban status.

Archiwum. 1897. Archiwum książąt Sanguszków w Sławucie, wyd. B. Gorczak, 5, Lwów.
Baranowski Bohdan. 1975. Powiat rawski w XVI–XVIII w., [w:] Powiat rawski. Zarys dziejów do końca 1973 r., red. S.M. Zajączkowski, Łódź, s. 135–197.
Bartoszewicz Agnieszka. 1997. Mogielnica. Z dziejów małego miasta mazowieckiego w późnym średniowieczu, „Mazowieckie Studia Humanistyczne”, 3, 1, s. 211–223.
Boroda Krzysztof. 2016a. Geografia gospodarcza Królestwa Polskiego w XVI wieku, Białystok.
Boroda Krzysztof. 2016b. Wpływy z czopowego jako wskaźnik lokalnego zróżnicowania poziomu produkcji piwa pełnego w miastach Królestwa Polskiego w latach 60. XVI w., „Studia Geohistorica”, 4, s. 66–80.
Choińska-Mika Jolanta. 1989. Dzieje Grodziska Mazowieckiego od XIII do XVIII wieku, [w:] Dzieje Grodziska Mazowieckiego, red. J. Kazimierski, Warszawa, s. 119–133.
Ćwikła Łukasz. 2023. Z dziejów miast i wsi na terenie dawnego powiatu orłowskiego do schyłku epoki jagiellońskiej — wybrane przykłady, [w:] Miasto i wieś na przestrzeni dziejów w Europie Środkowej ze szczególnym uwzględnieniem Górnego Śląska, red. A. Barciak, Katowice–Zabrze, s. 96–106.
Dunin-Wąsowiczowa Anna. 1973. Podziały administracyjne, [w:] Atlas historyczny Polski. Mapy szczegółowe XVI wieku, 7: Mazowsze w drugiej połowie XVI wieku, 2: Komentarz. Indeksy, red. W. Pałucki, Warszawa, s. 35–63.
Fijałkowski Paweł. 1999. Żydzi w województwach łęczyckim i rawskim w XV–XVIII w., Warszawa.
Filipczak Witold. 2016. Bolimów jako miejsce obrad sejmików województwa rawskiego w XVII–XVIII wieku, „Rocznik Łódzki”, 65, s. 11–35.
Gieysztorowa Irena. 1958. Mazowieckie akta skarbowe XV–XVII w. Próba odtworzenia układu, [w:] Księga pamiątkowa 150-lecia Archiwum Głównego Akt Dawnych, Warszawa, s. 209–217.
Gieysztorowa Irena. 1962. Źródła i szacunki w badaniach osadnictwa i demografii Polski XVI i XVII w., „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej”, 10, 3–4, s. 575–593.
Gieysztorowa Irena. 1973. Charakter i wielkość osad, [w:] Atlas historyczny Polski. Mapy szczegółowe XVI wieku, 7: Mazowsze w drugiej połowie XVI wieku, 2: Komentarz. Indeksy, red. W. Pałucki, Warszawa, s. 77–87.
Gochna Michał, Związek Tomasz. 2019. Spatio-temporal aspects of the extraordinary tax collecting system in Greater Poland (1492–1613), „Roczniki Dziejów Społecznych i Gospodarczych”, 80, s. 65–111.
Górny Rafał. 2022. Dekrety Referendarii Koronnej dotyczące Budziszewic, Goszczyna, Mławy, Wyszogrodu i Warki z lat 1607–1612, „Miscellanea Historico-Archivistica”, 29, s. 133–170.
Górska Krystyna. 1957. Przyczynek do krytyki rejestrów poborowych z XVI wieku, „Studia Źródłoznawcze”, 1, s. 185–189.
Guldon Zenon. 1966. Uwagi w sprawie przydatności badawczej rejestrów poborowych z XVI w., „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej”, 31, 1, s. 73–79.
Horbacz Tadeusz J., Lechowicz Zbigniew. 1982. Przyczynek do problematyki osadnictwa późnośredniowiecznego i nowożytnego w rejonie Dmosina, województwo skierniewickie, „Rocznik Łódzki”, 32, s. 275–303.
Józefecki Jan. 1996. Iłów — dzieje miasta 1506–1870 r., „Żyrardowski Rocznik Muzealny”, 4, 5, s. 7–13.
Józefecki Jan. 2000. Mszczonów. Dzieje miasta 1245–1989, b.m.w.
Józefecki Jan. 2006. Życie codzienne ludności województwa rawskiego w latach 1476–1655, „Rocznik Mazowiecki”, 18, s. 81–103.
Karpiński Andrzej. 2020. Pożary w miastach Rzeczypospolitej w XVI–XVIII wieku i ich następstwa ekonomiczne, społeczne i kulturowe. Katalog, współoprac. E. Kalinowski, E. Nowosielska, Warszawa.
Księga. 2016. Księga wpisów podkanclerzego Jana Tarnowskiego MK 139 z Archiwum Głównego Akt Dawnych w Warszawie, 1595, opr. K. Chłapowski, Warszawa–Bellerive-sur-Allier.
Lalik Tadeusz. 1973. Piaseczno w dawnej Polsce — XV–XVIII w. Przemiany struktury społeczno--gospodarczej, [w:] Studia i materiały do dziejów Piaseczna i powiatu piaseczyńskiego, red. J. Antoniewicz, Warszawa, s. 9–170.
Lustracje. 1959. Lustracje województwa rawskiego 1564 i 1570, wyd. Z. Kędzierska, Warszawa.
Lustracje. 1965. Lustracje województwa rawskiego XVII wieku, wyd. Z. Kędzierska, Wrocław--Warszawa-Kraków.
Łukaszewicz Józef. 1863. Krótki opis historyczny kościołów parochialnych, kościółków, kaplic, klasztorów, szkółek parochialnych, szpitali i innych zakładów dobroczynnych w dawnej dyecezyi poznańskiej, 3, Poznań.
Matricularum. 1908. Matricularum Regni Poloniae summaria, wyd. T. Wierzbowski, 3, Warszawa.
Matricularum. 1912. Matricularum Regni Poloniae summaria, wyd. T. Wierzbowski, 4, 2, Warszawa.
Matricularum. 1961. Matricularum Regni Poloniae summaria, opr. J. Płocha, A. Rybarski, I. Sułkowa, red. J. Sawicki, 5, 2, Warszawa.
Nowak Tadeusz. 2010. Dzieje Głowna do końca XVI wieku, [w:] Głowno. Dzieje miasta, red. M. Nartonowicz-Kot, Łódź, s. 15–58.
Nowak Tadeusz. 2011. Kutno i Łąkoszyn do schyłku XVI wieku, [w:] Kutno poprzez wieki, 1, red. J. Szymczak, Kutno-Łódź, s. 131–175.
Pacuski Kazimierz. 2005. Puszcza Kampinoska w średniowieczu i na początku czasów nowożytnych (do 1526 r.), [w:] Kampinoski Park Narodowy, 3: Dzieje Puszczy Kampinoskiej i okolic, 1, red. P. Matusak, Izabelin, s. 173–224.
Pacuski Kazimierz. 2009. Możnowładztwo i rycerstwo ziemi gostynińskiej w XIV i XV wieku. Studium z dziejów osadnictwa i elity władzy na Mazowszu średniowiecznym, Warszawa.
Pałucki Władysław. 1965. Reformy skarbowe sejmu egzekucyjnego 1562/63 r., [w:] Studia historyczne. Księga jubileuszowa z okazji 70. rocznicy urodzin prof. dra Stanisława Arnolda, Warszawa, s. 301–313.
Pałucki Władysław. 1973. Wstęp, [w:] Atlas historyczny Polski. Mapy szczegółowe XVI wieku, 7: Mazowsze w drugiej połowie XVI wieku, 2: Komentarz. Indeksy, red. W. Pałucki, Warszawa, s. 7–13.
Pałucki Władysław. 1977. Dzieje Wiskitek do schyłku XVIII w., [w:] Wiskitki, red. W. Pałucki, Warszawa, s. 13–64.
Pawiński Adolf. 1892. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym, 5: Mazowsze, Warszawa 1892.
Pazyra Stanisław. 1959. Geneza i rozwój miast mazowieckich, Warszawa
Rosin Ryszard. 1984. Kutno i okoliczne miejscowości do 2. połowy XVI w., [w:] Kutno. Dzieje miasta, red. R. Rosin, Warszawa-Łódź, s. 19–48.
Rutkowski Henryk. 1970. Rozwój przestrzenny Sochaczewa od XIII do XVIII wieku, [w:] Dzieje Sochaczewa i ziemi sochaczewskiej. Studia i materiały, red. S. Russocki, Warszawa, s. 27–48.
Rutkowski Henryk. 1973. Drogi, [w:] Atlas historyczny Polski. Mapy szczegółowe XVI wieku, 7: Mazowsze w drugiej połowie XVI wieku, 2: Komentarz. Indeksy, red. W. Pałucki, Warszawa, s. 112–120.
Rutkowski Henryk, Główka Dariusz, Majewski Wiesław. 2005. Puszcza Kampinoska w XVI–XVIII wieku, [w:] Kampinoski Park Narodowy, 3: Dzieje Puszczy Kampinoskiej i okolic, 1, red. P. Matusak, Izabelin, s. 225–291.
Słomski Michał. 2016. Zamki arcybiskupów gnieźnieńskich w Łowiczu, Uniejowie i Opatówku w świetle opisów inwentarzowych z lat 1591–1592, „Rocznik Łódzki”, 65, s. 139–156.
Słoń Marek. 2025. Miasta za blisko siebie, [w:] Urbs et societas. Studia ofiarowane Profesorowi Mateuszowi Golińskiemu w sześćdziesiątą piątą rocznicę urodzin, red. D. Adamska, W. Mrozowicz, S. Rosik, Wrocław, s. 407–419.
Suproniuk Jarosław. 2021. Lokalizacja miejscowości, [w:] Atlas historyczny Polski. Mapy szczegółowe XVI wieku, 8: Województwo podlaskie w drugiej połowie XVI wieku, 2: Komentarz. Indeksy, red. M. Gochna, B. Szady, Warszawa, s. 108–145.
Swieżawski Aleksander. 1970. Biała Rawska w średniowieczu, „Rocznik Łódzki”, 14 (17), s. 373–382.
Swieżawski Aleksander. 1975. Rawskie Księstwo Piastów Mazowieckich 1313–1462. Dzieje polityczne, Łódź 1975.
Szafran Przemysław. 1966. Inwentarze czy rejestry poborowe?, „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej”, 31, 1, s. 53–71.
Szczygieł Ryszard. 1989. Lokacje miast w Polsce XVI wieku, Lublin.
Szulc Tadeusz. 1988. Organizacja poboru podatków pokoszyckich do połowy XVI wieku, „Czasopismo Prawno-Historyczne”, 40, 2, s. 63–83.
Szulist Władysław. 1976. Ważniejsze szlaki handlowo-komunikacyjne województwa mazowieckiego w XVI — XVIII w., „Rocznik Mazowiecki”, 6, s. 325–358.
Volumina. 2005. Volumina constitutionum, 2, 1, wyd. S. Grodziski, I. Dwornicka, W. Uruszczak, Warszawa.
Wolff Adam. 1957. Akta partykularne przedrozbiorowe Archiwum Głównego 1381–1835, [w:] Straty archiwów i bibliotek warszawskich w zakresie rękopiśmiennych źródeł historycznych, 1, Warszawa, s. 175–221.
Zajączkowski Stanisław. 1976. O przejściach przez Błota Łęczyckie w średniowieczu, [w:] Ziemia i ludzie dawnej Polski. Studia z geografii historycznej, red. A. Galos, J. Janczak, Wrocław, s. 83–125.
Zientara Wiesława. 2011. Ziemia iłowska dawniej i dziś, Płock.
Związek Tomasz. 2022. Mechanizmy poboru podatków nadzwyczajnych na początku XVI wieku na przykładzie kaliskich rejestrów poborowych, „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej”, 70, 1, s. 3–33.