Object

Title: Wyroby ze szkła i „szklistego fajansu” odkryte na cmentarzysku kultur łużyckiej i regionalnej grupy kręgu halsztackiego w Domasławiu, pow.wrocławski

Creator:

Purowski, Tomasz

Date issued/created:

2013

Resource Type:

Article

Subtitle:

Archeologia Polski T. 58 Z. 1-2 (2013)

Contributor:

Zych, Iwona. Tł.

Publisher:

Instytut Archeolgoii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk

Place of publishing:

Warszawa

Description:

ill. ; 25 cm

Abstract:

The set of objects of glassy materials under examination counted close to 1300 pieces. Graves from the Bronze Age contained about 20 beads, those from Ha C more than 1250 beads and 2 heads of bronze pins. The older pieces are homogeneous from a formal point of view, that is, they are plain, made of a clearly translucent turquoise glass. The younger objects were manufactured either of weakly translucent blue and/or opaque yellow glass. Physicochemical analyses have demonstrated that the clearly translucent turquoise glasses constituted “true” LMHK glass that was typical of the European Bronze Age. The weakly translucent blue material represented so-called glassy faience (LMMK and LMGGF were identified in it) and objects made of it were spread through the territories of modern Poland in the Ha C (and in the beginning of Ha D). The yellow opaque glass can be assigned to “true” LMG glass, widespread in Europe in the Early Iron Age and later

References:

Abramowiczowie R. i D. 1989. Badania ratownicze na cmentarzysku ciałopalnym kultury łużyckiej w Samborowicach, woj. Katowice w 1982 roku, „Śląskie Prace Prahistoryczne”, t. 1, s. 45–99 ; Anioła M., Nowaczyk K., Nowaczyk L., Zarzycka A. 2012. Cmentarzysko ludności kultury łużyckiej z epoki brązu na stanowiskach Chrzanów 4 oraz Domasław 10–12, gm. Kobierzyce, woj. dolnośląskie, [w:] Raport 2007–2008, s. 445–461 ; Angelini I., Artioli G., Bellintani P., Diella V., Gemmi M.,Polla A., Rossi A. 2004. Chemical analyses of Bronze Age glasses from Frattesina di Rovigo, Northern Italy, „Journal of Archaeological Science”, b.m.w. 31, s. 1175–1184 ; Archeologiczna autostrada. Wykopaliska przy wielkich inwestycjach drogowych pod Krakowem /Archeological motorway. Excavations carried out during great road investment near Kraków, Kraków 2011 ; Arletti R., Maiorano C., Ferrari D., Vezzalini G., Quartieri S. 2010. The first archaeometric data on polychrome Iron Age glass from sites located in northern Italy, „Journal of Archaeological Science”, b.m.w., 37, s. 703–712 ; Behrends R.-H. 1993. Hallstattgraber aus dem Taubertal, „Archaologische Nachrichten aus Baden”, z. 50, s. 94–95 ; Blajer W. 2001. Skarby przedmiotów metalowych z epoki brązu i wczesnej epoki żelaza na ziemiach polskich, Kraków ; Blajer W., Przybyła M. S. 2006. Die Notgrabungen an der Fundstelle 5 in Lipnik, Kr. Przeworsk in den Jahren 1999–2003 (2.–6. Grabungssaison), „Recherches Archeologiques de 1999–2003”, s. 66–79 ; Braun C. 1983. Analysen von Glasern aus der Hallstattzeit mit einem Exkurs uber romische Fensterglaser, [w:] Glasperlen der vorromischen Eisenzeit I, Marburger Studien zur Vor- und Fruhgeschichte, t. 5, Mainz am Rhein, s. 129–178 ; Brill R.H. 1992. Chemical analysis of some glasses from Frattesina, „Journal of Glass Studies”, 34, s. 11–22 ; Brill R.H. 1999. Chemical analyses of early glasses, t. 2, Tables of analyses, New York ; Dąbrowski J. 2004. Altere Bronzezeit in Polen. Starsza epoka brązu w Polsce, Warszawa ; Dekówna M. 1980.Szkło w Europie wczesnośredniowiecznej, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk ; Dekówna M. 1992. Produkcja i obróbka szkła (do XV wieku), [w:] Z dziejów techniki w dawnej Polsce, B. Orłowski red., Warszawa, s. 379–410 ; Dekówna M. 1996. Szkło okienne z fortu rzymskiego w Galligaer w południowej Walii, Acta Universitatis Nicolai Copernici. Archeologia, 26, Archeologia szkła, 7, Toruń, s. 7–68 ; Dekówna M. 2000. Zagadkowe szkło z Cösitz, Kr. Köthen, „Archaeologia Historica Polona”, t. 8, s. 183–204 ; Dekówna M. 2005. Rozwój metod badania znalezisk szkła w Polsce, Acta Universitatis Nicolai Copernici. Archeologia,29, Archeologia szkła, 9, Toruń, s. 3–40 ; Dekówna M. 2007. Wczesnośredniowieczne ozdoby szklane ze zbiorów Państwowego Muzeum Archeologicznego, na tle ogólnej problematyki rozwoju szklarstwa, [w:] Skarby wieków średnich, W. Brzeziński red., Warszawa, s. 52–87 ; Dekówna M. 2011. Frühmittelalterlicher Glasschmuck vor dem Hintergrund der Entwicklung der Glasverarbeitung, [w:] Schätze des Mittelalters. Schmuck aus dem Staatlichen Archäologischen Museum Warschau, Bőnen, s. 40–61 ; Dekówna M., Szymański A. 1971. Badanie technik produkcji wczesnośredniowiecznych paciorków szklanych metodami petrograficznymi, „Slavia Antiqua”, t. 18, s. 283–309 ; Dobrzańska - Szydłowska E., Gedl M. 1962. Cmentarzysko kultury łużyckiej w Łabędach-Przyszowce, pow. Gliwice, Rocznik Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu. Archeologia, z. 1, Bytom ; Domańska J. 1969. Badania ratownicze w Zachowicach, pow. Wrocław, „Silesia Antiqua”, t. 11, s. 131–167 ; Durczewski D., Olczak J. 1966. Uwagi o technologii i pochodzeniu paciorków szklanych z grodziska kultury łużyckiej w Szmuszewie, pow. Wągrowiec, „Fontes Archaeologici Posnanienses”, t. 17, s. 55–64 ; Filarska B. 1952. Szkła starożytne. Katalog naczyń, Warszawa ; Frána J., Maštalka A. 1990. The neutron activation analysis, [w:] Research on glass of the Lusatian and Pomeranian cultures in Poland, T. Malinowski red., Archeologia interregionalis, z. 12, Słupsk, s. 37–85 ; Gediga B. 2007. Problemy obrazu kultury wczesnej epoki żelaza na Śląsku w świetle nowych badań terenowych, „Śląskie Sprawozdania Archeologiczne”, t. 49, s. 123–146 ; Gediga B. 2010. Śląsk – regionalna prowincja kultury halsztackiej, [w:] Rola głównych centrów kulturowych w kształtowaniu oblicza kulturowego Europy środkowej we wczesnych okresach epoki żelaza, B. Gediga, W. Piotrowski red., Biskupin–Wrocław, s. 187–218 ; Gediga B. 2011. Neue Forschungen zu den früheisenzeitlichen Kulturen in Südwestpolen, „Acta Archaeologica Carpathica”, t. 46, s. 83–116 ; Gediga B. 2012. Ratownicze badania wykopaliskowe na stanowiskach 10, 11, 12 w Domasławiu, gm. Kobierzyce na Dolnym Śląsku, w latach 2006–2008, [w:] Raport 2007–2008, t. 1, S. Kadrow red., Warszawa. s. 411–420 ; Gedl M. 1973. Cmentarzysko halsztackie w Kietrzu, pow. Głubczyce, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk ; Gedl M. 1975. Kultura przedłużycka, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk ; Gedl M. 1989. Groby z młodszego okresu epoki brązu na cmentarzysku w Kietrzu, Kraków ; Gedl M. 2002. Wielkie cmentarzysko grupy górnośląsko-małopolskiej w Zbrojewsku, pow. Kłobuck, [w:] Wielkie cmentarzyska z epoki brązu i wczesnej epoki żelaza, M. Gedl red., Warszawa, s. 247–275 ; Gratuze B., Billaud Y. 2003. La circulation des perles en verre dans le Bassin Méditerraneen, de l’Âge du Bronze moyen jusqu’au Hallstatt, [w:] Échanges et commerce du verre dans le monde antique. Actes du colloque de l’Association Française pour l’Archéologie du Verre, Aix-en-Provence et Marseille 7–9 juin 2001, D. Foy, M.-D. Nenna red., Monographies instrumentum, 24, Montagnac, s. 11–15 ; Greiner-Wronowa E. 2004. Korozja szkieł zabytkowych, Prace Komisji Nauk Ceramicznych. Polski Biuletyn Ceramiczny. Ceramika, t. 85, Kraków ; Hartmann G., Kappel I., Grote K., Arndt B. 1997. Chemistry and technology of prehistoric glass from Lower Saxony and Hesse, „Journal of Archaeological Science”, b.m.w. t. 24, nr 6, s. 547–559 ; Henderson J. 1988. Glass production and Bronze Age Europe, „Antiquity”, t. 62, s. 435–451 ; Henderson J. 1989. The scientific analysis of ancient glass and its archaeological interpretation, [w:] Scientific analysis in archaeology and its interpretation, J. Henderson red., Oxford, s. 30–62 ; Henderson J. 2000. The science and archaeology of materials, London–New York ; Henderson J. 2013. Ancient glass: an interdisciplinary exploration, New York ; Hufnagel F. 1941. Die früheisenzeitlichen Gräberfelder von Groβ Strehlitz-Adamowitz und Tschammer-Ellguth im Kreise Groβ Strehlitz, „Altschlesien”, t. 10, s. 54–105 ; Ignatiadou D., Dotsika E., Kouras A., Maniatis Y. 2005. Nitrum chalestricum: the natron of Macedonia, Annales du 16e Congrès de l’Association Internationalepour l’Histoire du Verre, Nottingham, s. 65–67 ; Józefowska A., Łaciak D. 2012. Cmentarzysko ludności kultury łużyckiej z wczesnej epoki żelaza na stanowisku Domasław 10–12, gm. Kobierzyce, [w:] Raport 2007–2008, t. 1, S. Kadrow red., Warszawa. s. 463–482 ; Józefowska A., Nowaczyk L. 2009. Cmentarzysko ludności kultury łużyckiej z wczesnej epoki żelaza na stanowisku Domasław 10/11/12, pow. wrocławski, „Śląskie Sprawozdania Archeologiczne”, t. 51, s. 159–173 ; Koch L. C.2011. Früheisenzeitliches Glas und Glasfunde Mittelitaliens. Eine Übersicht von der Villanovazeit bis zum Orientalizzante und eine Analyse der Glasperlen als Grabbeigabe des Gräberfeldes Quattro Fontanili in Veji, Bochumer Forschungen zur ur- und frühgeschichtlichen Archäologie, Rahden ; Krzyżaniak L. 1963. Cmentarzysko ludności kultury łużyckiej w Biernatkach, pow. Śrem, „Fontes Archaeologici Posnanienses”, t. 14, s. 45–111 ; Lasak I. 2007. Glass beads from the cemetery in Miłosławice in Silesia. Possible interpretations, [w:] Long distance trade in the Bronze Age and Early Iron Age, J. Baron, I. Lasak red., Studia Archeologiczne, 40, Wrocław, s. 141–157 ; Lierke R. 2009. Die nicht-geblasenen antiken Glasgefässe. Ihre Herstellung von den Anfängen bis zu den Luxusgläsern der Römer / The non-blown ancient glass vessels. Their manufacturing from the beginning to the luxury glasses of the Romans, Offenbach ; Matthäus H. 1983. Perlen mit Zickzackzier, [w:] Glasperlen der vorrömischen Eisenzeit I, Marburger Studien zur Vor- und Frühgeschichte, t. 5, Mainz am Rhein, s. 1–127 ; Michnik M. 2007. Imported objects at the cementery in Świbie, district of Gliwice, [w:] Long distance trade in the Bronze Age and Early Iron Age, J. Baron, I. Lasak red., Studia Archeologiczne, 40, Wrocław, s. 159–177 ; Neuninger H., Pittioni R. 1959. Woher stammen die blauen Glasperlen der Urnenfelderkultur?, „Archaeologia Austriaca”, t. 26, s. 52–66 ; Neumann B. 1925. Antike Gläser, ihre Zusammensetzung und Färbung, „Zeitschrift für angewandte Chemie”, R. 38, s. 776–780 ; Nikita K., Henderson J. 2006. Glass analyses from Mycenaean Thebes and Elateia: compositional evidence for a Mycenaean glass industry, „Journal of Glass Studies”, t. 48, s. 71–120 ; Nowak A., Wagner B., Bulska E., Purowski T. 2010. Szkło jako obiekt zainteresowania chemików analityków, cz. 3. Zastosowanie LA ICP MS w bezpośredniej analizie szklanych obiektów archeologicznych, „Analityka”, nr 1, rok 2010, s. 49–54 ; Nowotny W. 1959. Podstawy technologii szkła, część I, Warszawa ; Nowotny W. 1969. Szkła barwne, wyd. II, Warszawa ; Ostoja - Zagórski J., Strzałko J. 1982. Cmentarzysko halsztackie w Sobiejuchach, stan 2, woj. bydgoskie. Wstępne wyniki badań archeologiczno- antropologicznych, „Komunikaty Archeologiczne”, t. 3, s. 127–163 ; Pawliński M. 1986. Krzanowice, woj. Katowice, „Silesia Antiqua”, t. 28, s. 199–200 ; Principes de description des verres anciens depuis les temps les plus reculés jusqu’au XIIIe siècle de n.è., M. Dekówna, J. Olczak red., Warszawa–Toruń. 2002 ; Purowski T. 2007. Evidence of winding technique on glass beads discovered at the Lusatian Culture stronghold in Wicina, site 1, „Archaeologia Polona”, t. 45, s. 27–34 ; Purowski T. 2007. Przedmioty szklane odkryte na grodzie ludności kultury łużyckiej w Wicinie, stan. 1, Archeologia Środkowego Nadodrza, t. 5, Zielona Góra, s. 75–172 ; Purowski T. 2008. Badania techniki wyrobu paciorków szklanych okresu halsztackiego metodami petrograficznymi, „Archeologia Polski”, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź (od 1990 r. Warszawa).t. 53, z. 1, s. 7–24 ; Purowski T. 2010. Paciorki szklane zdobione linią zygzakowatą odkryte w międzyrzeczu Odry i Wisły na stanowiskach z wczesnej epoki żelaza, „Archeologia Polski”, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź (od 1990 r. Warszawa).t. 55, z. 1–2, s. 23–88 ; Purowski T. 2011. Bursztynowy rozdzielacz i szklane paciorki odkryte w obiektach kultury łużyckiej w Targowisku, woj. małopolskie, Warszawa, maszynopis w posiadaniu Krakowskiego Zespołu do Badań Autostrad ; Purowski T. 2012. Paciorki szklane i bursztynowe z cmentarzyska kultury łużyckiej w Krakowie Bieżanowie, stan. 30, Warszawa, maszynopis w posiadaniu Krakowskiego Zespołu do Badań Autostrad ; Purowski T. 2012. Technologia wyrobu przedmiotów szklanych z wczesnej epoki żelaza odkrytych w międzyrzeczu Odry i Wisły, Warszawa, maszynopis przechowywany w Archiwum i Pracowni Digitalizacji Danych Instytutu Archeologii i Etnologii PAN w Warszawie ; Purowski T. 2012. Wyroby szklane w kulturze łużyckiej w międzyrzeczu Noteci i środkowej Odry. Studium archeologiczno- technologiczne, Warszawa ; Purowski T., Dzierżanowski P., Bulska E., Wagner B., Nowak A. 2012. A study of glass beads from the Hallstatt C-D from southwestern Poland: Implications for glass technology and provenance, „Archaeometry”, 54, 1, s. 144–166 ; Robinson C., Baczyńska B., Polańska M. 2004. The origins of faience in Poland, „ Sprawozdania Archeologiczne”, t. 56, s. 79–154 ; Shortland A. J. 2002. The use and origin of antimonate colorants in early Egyptian glass, „Archaeometry”, 44, 4, s. 517–530 ; Stawiarska T. 1974. Paciorki szklane z okresu wpływów rzymskich występujące w kulturze zachodniobałtyjskiej, „Archeologia Polski”, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź (od 1990 r. Warszawa), t. 19, z. 1, s. 177–233 ; Stawiarska T. 1984. Szkła z okresu wpływów rzymskich z północnej Polski. Studium technologiczne, Bibliotheca Antiqua, t. 19, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź ; Stawiarska T. 1985. Paciorki szklane z obszaru Polski północnej w okresie wpływów rzymskich, Wrocław–Warszawa– Kraków–Gdańsk–Łódź ; Stawiarska T. 2007, Paciorki „fajansowe” okresu rzymskiego z terenu Polski. Wstępne badania technologiczne, „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej”, R. 55, nr 3–4, s. 261–275 ; Stolpiak B. 1993. Prehistoric beads in North-West Poland, Annales du 12e Congrès de l’Association Internationale pour l’Histoire du Verre, Amsterdam, s. 11–20 ; Ščapova J. L. (Szczapowa J. L.) 1973. Zasady interpretacji analiz składu szkła zabytkowego, „Archeologia Polski”, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź (od 1990 r. Warszawa), t. 18, z. 1, s. 15–72 ; Ščapova J. L. (Szczapowa J. L.) 1983. Očerki istorii drevnego steklodeliâ, Moskva ; Ščapova J. L. (Szczapowa J. L.) 1990. Comments on chemical technology, [w:] Research on glass of the Lusatian and Pomeranian cultures in Poland, T. Malinowski red., Archeologia interregionalis, z. 12, Słupsk, s. 87–106 ; Towle A. C. 2002. A scientific and archaeological investigation of prehistoric glasses from Italy, http://etheses.nottingham. ac.uk/1741/1/269710_Andy_Towle.pdf ; Towle A., Henderson J. 2007. The glass bead game: Archaeometric evidence for the existence of an Etruscan glass industry, „Etruscan Studies. Journal of the Etruscan Foundation”, t. 10, nr 1, s. 47–66 ; Towle A., Henderson J., Bellintani P., Gambacurta G. 2001. Frattesina and Adria: report of scientific analyses of early glass from the Veneto, „Padusa”, 37 (n.s.), s. 7–68 ; Turner W. E. S. 1956. Studies of ancient glass and glassmaking processes, cz. IV, The chemical composition of ancient glasses, „Journal of the Society of Glass Technology”, 40, s. 162T–186T ; Turner W. E. S. 1956. Studies of ancient glass and glassmaking processes, cz. V, Raw materials and melting processes, „Journal of the Society of Glass Technology”, 40, s. 277T–300T ; Venclova N. 1990. Glass of the Late Bronze to Early La Tene periods in Central Europe: archaeological and chemical evidence, [w:] Research on glass of the Lusatian and Pomeranian cultures in Poland, T. Malinowski red., Archeologia interregionalis, z. 12, Słupsk, s. 107–141 ; Venclova N. 1990. Prehistoric glass in Bohemia, Praha ; Venclova N., Hulínský V., Henderson J., Chenery S., Šulová L., Hložek J. 2011. Late Bronze Age mixed-alkali glasses from Bohemia, „Archeologické rozhledy”, 53, s. 559–585 ; Wiklak H. 1959. Patrzyków, pow. Pajęczno, „Z otchłani wieków”, R. 25, z. 2, s. 139–140 ; Wiklak H. 1963. Początki kultury łużyckiej w Polsce środkowej, Łódź ; Żurowski J. 1922. Skarb bronzowy z Żydowa, „Wiadomości Archeologiczne”, t. 7, s. 78–91

Relation:

Archeologia Polski

Volume:

58

Issue:

1-2

Start page:

23

End page:

87

Format:

application/pdf

Resource Identifier:

oai:rcin.org.pl:55372 ; oai:rcin.org.pl:55372 ; 0003-8180

Source:

IAiE PAN, call no. P 320 ; IAiE PAN, call no. P 321 ; IAiE PAN, call no. P 319 ; click here to follow the link

Language:

pol

Language of abstract:

eng

Rights:

Rights Reserved - Free Access

Terms of use:

Copyright-protected material. May be used within the limits of statutory user freedoms

Digitizing institution:

Institute of Archaeology and Ethnology of the Polish Academy of Sciences

Original in:

Library of the Institute of Archaeology and Ethnology of the Polish Academy of Sciences

Projects co-financed by:

Programme Innovative Economy, 2010-2014, Priority Axis 2. R&D infrastructure ; European Union. European Regional Development Fund

×

Citation

Citation style:

This page uses 'cookies'. More information