Object structure

Title:

Militaria jako element wyposażenia wczesnośredniowiecznych pochówków dziecięcych — próba interpretacji na przykładzie znalezisk z ziem polskich

Subtitle:

Archeologia Polski T. 54 Z. 2 (2009)

Creator:

Kurasiński, Tomasz

Publisher:

Instytut Archeolgoii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk

Place of publishing:

Warszawa

Date issued/created:

2009

Description:

ill. ; 25 cm

Subject and Keywords:

Early Middle Ages ; burial rites ; child burials ; militaria ; symbolism

References:

Antowska‑Gorączniak O., 2003, O rozrywkach poznaniaków wieków średnich. Zabawki i przedmioty do gier z Ostrowa Tumskiego, [w:] W kręgu katedry, J. Wiesiołowski red., Kronika Miasta Poznania, t. 1, Poznań, s. 72–85 ; Ariès P., 1995, Historia dzieciństwa. Dziecko i rodzina w dawnych czasach, Gdańsk ; Arnold K., 1986, Die Einstellung zum Kind im Mittelalter, [w:] Mensch und Umwelt im Mittelalter, B. Herrmann red., Stuttgart, s. 53–64 ; Arnold K., 1991, K sociálnim dějinám dětství ve středověku, „Historická demografie”, t. 15, s. 123–140 ; Arrhenius B., 1961, Vikingatida miniatyrer, „Tor”, t. 7, s. 139–164 ; Banaszkiewicz J., 1988, Włócznia i chorągiew. O rycie otwierania bitwy w związku z cudem kampanii nakielskiej Bolesława Krzywoustego (Kadłubek, III, 14), „Kwartalnik Historyczny”, R. 94, nr 4, s. 3–24 ; Banaszkiewicz J., 1999, Młodzieńcze gesta Bolesława Krzywoustego czyli jak zostaje się prawdziwym rycerzem i władcą, [w:] Theatrum ceremoniale na dworze książąt i królów polskich.Materiały konferencji naukowej zorganizowanej przez Zamek Królewski na Wawelu i Instytut Historii Uniwersytetu Jagiellońskiego w dniach 23–25 marca 1998, M. Markiewicz, R. Skowron red., Kraków, s. 11–29 ; Banaszkiewicz J., 2002, Czym była i jak została zniszczona chorągiew Świętowita (Saxonis Gesta Danorum, t. 1, J. Olrik, H. Rader red., Haunia 1931, Gesta Danorum, XIV, 39, 14–28), [w:] Heraldyka i okolice, A. Biernat red., Warszawa, s. 57–70 ; Banek K., 2004, Symbolika włosów. Aspekt dyferencjacji na zewnątrz i do wewnątrz, „Nomos”, nr 45–46, s. 105–120 ; Bąbel J., 1980, Kult topora w neolicie ziem polskich, „Wiadomości Archeologiczne”, Warszawa, t. 45, z. 1, s. 3–44 ; Bąbel J., 2000, Rytualne znaczenie niektórych północnoeuropejskich brzytew z epoki brązu. Próba interpretacji, [w:] Kultura symboliczna kręgu pól popielnicowych epoki brązu i wczesnej epoki żelaza w Europie środkowej, B. Gediga, D. Piotrowska red., Warszawa–Wrocław–Biskupin, s. 157–182 ; Biegeleisen H., 1927 Matka i dziecko w obrzędach, wierzeniach i zwyczajach ludu polskiego, Lwów ; Blaževičius P., 2008, Vaikų žaislai ir žaidimai XIII–XVII a. Lietuvoje (remiantis archeologijos duomenimis), „Lietuvos archeologija”, t. 33, s. 71–122 ; Bonowska M., 2004, Przemijanie. Śmierć, pogrzeb i życie pozagrobowe w wyobrażeniach mieszkańców Pomorza zachodniego na przełomie XIX i XX wieku, Poznań ; Borkowski T., 1995, Gry i zabawy w średniowiecznym mieście na Śląsku. Ślady materialne, [w:] Kultura średniowiecznego Śląska i Czech. Miasto, K. Wachowski red., Wrocław, s. 99–105 ; Borkowski T., 1999, Rozrywka — zabawki i drobna plastyka figuralna, [w:] Ze studiów nad życiem codziennym w średniowiecznym mieście. Parcele przy ulicy Więziennej 10–11 we Wrocławiu, C. Buśko, J. Piekalski red., Wratislavia Antiqua, t. 1, Wrocław, s. 187–201 ; Brencz A., 1987, Polska obrzędowość pogrzebowa jako obrzęd przejścia, „Lud”, t. 71, s. 215–229 ; Brodala A., 2000, Powrót zmarłych do świata żywych w wierzeniach ludu śląskiego, „Annales Silesiae”, t. 30, s. 59–74 ; Bronicka‑Rauhut J., 1998, Cmentarzysko wczesnośredniowieczne w Czersku, Warszawa ; Bukowska‑Gedigowa J., Gediga B., 1986, Wczesnośredniowieczny gród na Ostrówku w Opolu, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź ; Buliński T., 1997, Enkulturacja w średniowiecznym społeczeństwie, „Lud”, t. 81, s. 77–91 ; Buliński T., 1998, Średniowieczny obraz dziecka, „Studia Edukacyjne”, nr 4, s. 87–109 ; Buliński T., 2002, Człowiek do zrobienia. Jak kultura tworzy człowieka: Studium antropologiczne, Poznańskie Studia Etnologiczne, nr 4, Poznań ; Bystroń J. S., 1916, Słowiańskie obrzędy rodzinne. Obrzędy związane z narodzeniem dziecka, Kraków ; Caillois R., 1997, Gry i ludzie, Warszawa ; Capelle T., 1999, Die Bedeutung der goldenen Miniaturenkette von Szilágysomlyó, [w:] Barbarenschmuck und Römergold. Der Schatz von Szilágysomlyó, W. Seipel red., Wien, s. 55–61 ; Charvát P., 2000, „Dejte mému synáčkovi loveckou trubku mou a kopí”: co vlastně odkazál umíraiící Břetislav II. svému dědici?, „Acta Historica et Museologica Universitatis Silesianae Opaviensis”, t. 5, s. 167–169 ; Chorvátová H., 1998, K významu priveskov‑amuletov z včasnostredovekých pohrebísk, „Hieron”, t. 3, s. 106–112 ; Chudziak W., Stawska V., Weinkauf J., Kozłowski T., 2006, Katalog. Część II. Badania Instytutu Archeologii i Etnologii UMK w Toruniu w latach 1997–1999, [w:] Wczesnośredniowieczne cmentarzysko szkieletowe w Kałdusie (stanowisko 1), W. Chudziak red., Mons Sancti Laurentii, t. 3, Toruń, s. 345–388 ; Coussens A., Anson T., Norris R. M., Henneberg M., 2002, Sexual dimorphism in the robusticity of long bones of infants and young children, „Przegląd Antropologiczny”, t. 65, s. 3–16 ; Crawford S., 2000, Children, grave goods and social status in early Anglo‑Saxon England, [w:] Children and material culture, J. Sofaer‑Derevinski red., London–New York, s. 169–179 ; Czerwińska‑Burszta H., 1986, Teoria rytów przejścia Arnolda van Gennepa i jej recepcja na gruncie strukturalistycznym, „Lud”, t. 70, s. 51–65 ; Dalewski Z., 1997, Pasowanie na rycerza książąt polskich we wcześniejszym średniowieczu: znaczenie ideowe i polityczne, „Kwartalnik Historyczny”, R. 104, z. 4, s. 15–35 ; Darkevič V. P., 1961, Topor kak simvol Peruna v drevnerusskom âzyčestve, „Sovetskaâ Archeologiâ”, nr 4, s. 91–102 ; Dąbrowska E., 1974–1979, La contribution des éléments paÏens et chrétiens á la formation du rite funéraire des Slaves occidentaux dans le Haut Moyen Âge, „Annuario de estudios medievales”, t. 9, s. 343–352 ; Dąmbski J., [1950] 1952, Szczątki kostne ludzkie z cmentarzyska w Końskich z XI wieku, „Materiały Wczesnośredniowieczne”, t. 2, s. 177–200 ; Delimata M., 2004, Dziecko w Polsce średniowiecznej, Poznań ; Delimata M., 2004, Rytuał pogrzebowy dzieci w Polsce średniowiecznej i nowożytnej, [w:] Dusza maluczka, a strata ogromna, Funeralia... Spotkanie 6, s. 99–102 ; Dollhopf K. ‑D., 2001, Kindergräber im frühen Mittelalter. Versuch einer archäologischen Definition, „Archäologisches Korrespondenzblatt”, Mainz, t. 31, z. 1, s. 133–140 ; Doppelfeld O., 1964, Das fränkische Knabengrab unter dem Chor des Kölner Dom, „Germania”, t. 64, s. 156–188 ; Dostál B., 1966, Slovanské pohřebiště ze střední doby hradištní na Moravě, Praha ; Drozd A., 2008, Ozdoby kobiece we wczesnośredniowiecznych grobach z bronią — wyposażenie czy dar?, [w:] Nie tylko broń. Niemilitarne wyposażenie wojowników w starożytności i średniowieczu, W. Świętosławski red., Acta Archaeologica Lodziensia, nr 54, Łódź, s. 51–60 ; Dübner‑Manthey B., 1990 Zum Amulettbrauchtum in frühmittelalterlichen Frauen‑ und Kindergräbern, [w:] Frauen in Spätantike und Frühmittelalter. Lebensbedingungen — Lebensnormen— Lebensformen, W. Affeldt red., Sigmaringen, s. 65–87 ; Eisner J ., 1966, Rukovět’ slovanske archeologie. Počatky slovanů a jejich kultury, Praha ; Eliade M., 1968, Notes on the symbolism of the arrow, [w:] Religions in antiquity. Essays in memory of Erwin Ramsdell Goodenough, J. Neusner red., Leiden, s. 463–475 ; Eliade M., 1993, Traktat o historii religii, Łódź ; Fetisov A. A., 2004, Funkcii strel v pogrebal’nom inventare „družinnych kurganov”, „Rossijskaâ archeologiâ”, nr 3, s. 89–98 ; Fischer A., 1921, Zwyczaje pogrzebowe ludu polskiego, Lwów ; Gansiniec R., 1952, Postrzyżyny słowiańskie, „Przegląd Zachodni”, R. 8, nr 11–12, s. 353–369 ; Gąssowski J., [1950] 1952, Cmentarzysko w Końskich na tle zagadnienia południowej granicy Mazowsza we wczesnym średniowieczu, „Materiały Wczesnośredniowieczne”, t. 2, s. 71–175 ; Gennep van A., 2006, Obrzędy przejścia. Systematyczne studium ceremonii, Warszawa ; Gieysztor A., 1976, Sprawca piorunów w mitologii słowiańskiej, [w:] Ars historica. Prace z dziejów powszechnych i Polski, M. Biskup, B. Kürbis, H. Łowmiański, C. Madajczyk, B. Miśkiewicz, J. Strzelczyk, J. Topolski red., Poznań, s. 155–161 ; Głosek M., 1996, Poźnośredniowieczna broń obuchowa w zbiorach polskich, Warszawa–Łódź ; Gräslund A. -S., 1972–1973, Barn i Birka, „Tor”, t. 15, s. 161–179 ; Gräslund A. ‑S., 1998 A princely child in Birka, [w:] Studien zur Archäologie des Ostseeraumes. Von der Eisenzeit zum Mittelalter. Festschrift für Michael Müller‑Wille, A. Wesse red., Neumünster, s. 281–289 ; Gronowska A., 2004, Enfances Guillaume, Enfances Vivien, Enfances Renier... Młodzieńcze dokonania wielkich bohaterów starofrancuskiej epiki rycerskiej, „Studia Źródłoznawcze”, t. 42, s. 37–64 ; Hanuliak M., 1990, Aussagefähigkeiten archäologischer Quellen aus Flachgräberfeldern des 9.–12. Jahrhunderts, „Slovenská archeológia”, Bratislava, R. 38, z. 1, s. 147–192 ; Hanuliak M., 1998, Realne faktory a ich účast’ pri vystrojovaní hrobov v 9. až 12. storočí, „ Slovenská archeológia”, Bratislava, R. 46, z. 1, s. 55–69 ; Hanuliak M., 2006, Detskí jedinci vo vel’komoravskom prostredí na základe pohrebiskových prameňov z územia Slovenska, „ Slovenská archeológia”, Bratislava, R. 54, z. 2, s. 259–284 ; Härke H., 1992, Angelsächsische Waffengräber des 5.–7. Jahrhunderts, Cologne–Bonn ; Heindel I ., 1992, Äxte des 8. bis 14. Jahrhunderts im westslawischen Siedlungsgebiet zwischenElbe/Saale und Oder/Neiβse, „Zeitschrift für Archäologie”, t. 26, z. 1, s. 17–56 ; Hoffmann E ., 1991, Amazonen — Mythos oder Wirklichkeit?, [w:] Bestattungswesen und Totenkult in ur‑ und frühgeschichtlicher Zeit. Beiträge zu Grabbrauch, Bestattungssitten, Beigabenausstattung und Totenkult, F. Horst, H. Keiling red., Berlin, s. 317–343 ; Högberg A., 2008, Playing with flint: tracing a child’s imitation of adult work in a lithic assemblage, „Journal of Archaeological Method and Theory”, t. 15, s. 112–131 ; Hrubý V., 1955, Staré Město. Velkomoravské pohřebiště „Na valách”, Praha ; Illi M., 1995, Begräbnis, Verdammung und Erlösung. Das Fegefeuer im Spiegel von Bestattungsriten, [w:] Himmel, Hölle, Fegefeuer. Das Jenseits im Mittelalter, P. Jezler red., Zürich, s. 59–68 ; Kalousek F., 1971, Břeclav Pohansko, t. 1, Velkomoravské pohřebiště u kostela, Brno ; Kamp K.A., 2001, Where have all the children gone? The archaeology the childhood, „Journal of Archaeological Method and Theory”, t. 8, s. 1–34 ; Karger M.K., 1958, Drevnij Kiev. Očerki po istorii material’noj kul’tury drevnerusskogo goroda, t. 1, Moskva–Leningrad ; Kirpičnikov A.N., 1966, Drevnerusskoe oružie, t. 2, Kop’â, sulicy, boevye topory, bulavy, kisteni IX–XIII vv., Moskva ; Koch U., 1997, Eine verzweigte Familie: Die Merowinger, [w:] Die Franken — Wegbereiter Europas 5. bis 8. Jahrhundert n. Chr., t. 2, A. Wieczorek, P. Périn, K. von Welck, W. Menghin red., Mainz, s. 931–933 ; Koktvedgaard Zeitzen M., 1997, Amulets and amulet use in Viking Age Denmark, „Acta Archaeologica”, t. 68, s. 1–74 ; Kon I. S., 1988, Rebenok i obščestvo (istoriko‑ètnografičeskaâ perspektiva), Moskva ; Kościeleck i P., 2000, Topografia wyposażenia grobów męskich na staromazowieckich cmentarzyskach z grobami w obudowach kamiennych z XI–XIII wieku, „Studia i Materiały Archeologiczne”, t. 10, s. 55–88 ; Kotlârevskij A., 1868, O pogrebal’nych obyčaâch a âzyčeskich slavân, Moskva ; Kotowicz N. A. , Świątek M., 2006, Mittelalterliche Streitäxte aus den Sammlungen des Regionalmuseums in Jasło. Ein Beitrag zur Kenntnis der Bewaffnung in den polnischen Karpaten, „Acta Archaeologica Carpathica”, t. 41, s. 115–145 ; Kotowicz P. N., 2008, Zabawka czy oręż ćwiczebny? Przyczynek do badań nad problematyką drewnianych naśladownictw średniowiecznych mieczy, [w:] Nie tylko broń. Niemilitarne wyposażenie wojowników w starożytności i średniowieczu, W. Świętosławski red., Acta Archaeologica Lodziensia, nr 54, Łódź, s. 89–98 ; Kowalczyk E., 2003, Dzieje granicy mazowiecko‑krzyżackiej (między Drwęcą a Pisą), Warszawa ; Kowalczyk E., 2004, Chrześcijańskie miłosierdzie. Rzecz o pochowkach dzieci nie ochrzczonych (na przykładzie północnego Mazowsza), [w:] Dusza maluczka, a strata ogromna, Funeralia... Spotkanie 6, s. 103–114 ; Kowalewski J., 2003, Materialne wyznaczniki płci na wczesnośredniowiecznych cmentarzyskach szkieletowych z ziem polskich. Rzecz o aksjomatach naoczności archeologicznej, [w:] Kobieta — Śmierć — Mężczyzna, Funeralia... Spotkanie 5, Poznań, s. 227–235 ; Kowalski P., 1996, Dziecko. Rajska niewinność, wróżby, magia. Wstęp do lektury postaci, „Literatura Ludowa”, t. 40, nr 4–5, s. 19–30 ; Kowalski P., 1998, Leksykon znaki świata. Omen, przesąd, znaczenie, Warszawa–Wrocław ; Kozłowski T., Drozd A., 2006, Ludzkie szczątki kostne, [w:] Wczesnośredniowieczne cmentarzysko szkieletowe w Kałdusie (stanowisko 1), W. Chudziak red., Mons Sancti Laurentii, t. 3, Toruń, s. 39–48 ; Krumphanzlová Z., 1961, K otázce vampirysmu na slovanských pohřebištích, „Památky archeologické”, R. 52, z. 2, s. 544–549 ; Krumphanzlová Z., 1981, Některé problemy rozvrstvení společnosti podle archeologie, „Acta Interdisciplinaria Archaeologica”, t. 1, s. 29–38 ; Krumphanzlová Z., 1992, Amulety ve formě miniaturních zbraní ve slovanském hrobě na pohřebišti v Želenicích, „Sbornik Západočeského muzea v Plzni. Historie”, t. 8, s. 156–161 ; Krzyszowski A., 1992, Wstępne wyniki badań archeologicznych na wczesnośredniowiecznym cmentarzysku szkieletowym z X/XI–XI wieku w miejscowości Sowinki, gm. Mosina, woj. poznańskie, stanowisko 23A, „Wielkopolskie Sprawozdania Archeologiczne”, Poznań, t. 1, s. 83–102 ; Krzyszowski A., 1995, Ein reiches Gräberfeld aus dem 10./11. Jh. in Sowinki bei Poznań, „Slavia Antiqua”, Warszawa–Poznań (od 1993 r. Poznań), t. 36, s. 49–71 ; Kulakov V. I., 1991–1992, Kul’tovoe oružie baltov i slavân X–XII vv., „Slavia Antiqua”, Warszawa–Poznań (od 1993 r. Poznań), t. 33, s. 115–130 ; Kunicka‑Okuliczowa Ł., 1959, Wczesnośredniowieczne zabawki i gry z Gdańska, [w:] Gdańsk wczesnośredniowieczny, t. 1, J. Kamińska red., Gdańsk, s. 107–143 ; Kurasiński T., 2004, Dziecko i strzała. Z problematyki wyposażania grobów w militaria na terenie Polski wczesnopiastowskiej (XI–XII w.), [w:] Starość — wiek spełnienia, Funeralia... Spotkanie 8, s. 131–141 ; Kurasiński T., 2005, Waffen im Zeichenkreis. Über die in den Gräbern auf den Gebieten des frühmittelalterlichen Polen vorgefundenen Flügellanzenspitzen, „Sprawozdania Archeologiczne”, t. 57, s. 165–213 ; Kurasiński T., 2007, Przyczyna śmierci czy wyposażenie grobowe? Z badań nad obecnością grotów strzał w pochowkach z wczesnego średniowiecza, [w:] Środowisko pośmiertne człowieka, Funeralia... Spotkanie 9, s. 371–387 ; Kurasiński T., Skóra K., w druku, Elementy „ruskie” w wyposażeniu pochowków z wczesnośredniowiecznego cmentarzyska (XI–XII w.) w Lubieniu, pow. piotrkowski, [w:] In silvis, campis... et urbe. Średniowieczny obrządek pogrzebowy na pograniczu polsko‑ruskim, Sanok ; Kvetánová I., 2008, Deti stredodunajských Germánov. Analýza hrobov detí a mladistvých, „Slovenská archeológia”, Bratislava, t. 56, z. 1, s. 21–60 ; Labudda A.,1983, Liturgia pogrzebu w Polsce do wydania Rytuału Piotrkowskiego (1631). Studium historyczno‑liturgiczne, Warszawa ; Leciejewicz L., 1997, Wyznacznik pozycji społecznej w rytuale pogrzebowym wcześniejszego średniowiecza, [w:] Człowiek w społeczeństwie średniowiecznym, R. Michałowski red., Warszawa, s. 45–55 ; Lehr U., 2003, Magia czasu narodzin, [w:] Czas zmiany, czas trwania. Studia etnologiczne, J. Kowalska, S. Szynkiewicz, R. Tomicki red., Warszawa, s. 151–164 ; Lehr U., 2006, „Niekochani zmarli”, „Etnografia Polska”, t. 50, z. 1–2, s. 243–265 ; Lewicka‑Rajewska U., 2004, Arabskie opisanie Słowian. Źródła do dziejów średniowiecznej kultury, Wrocław ; Lewicki T., 1951–1952, Ze studiów nad źródłami arabskimi, „Slavia Antiqua”, Warszawa–Poznań (od 1993 r. Poznań), t. 3, s. 136–178 ; Lillehammer G., 1989, A child is born. The child’s world in an archaeological perspective, „Norwegian Archaeological Review”, t. 22, z. 2, s. 89–105 ; Lohrke B., 2004, Kinder in der Merowingerzeit. Gräber von Mädchen und Jungen in der Alemannia, Rahden/Westf.‑Leidorf ; Lurker M., 1986, Słownik obrazów i symboli biblijnych, Poznań ; Ławrynowicz O., 2005, Treści ideowe broni rycerskiej w Polsce wieków średnich, Acta Archaeologica Lodziensia, nr 51, Łódź ; Machoŭskâ I. S., 2000, Novanaradžanae dzicâ ŭ belaruskích tradycyjach i abradach (kanec XIX–pačatak XX st.), „Vescí Nacyjanal’naj Akademíí Navuk Belarusi”, nr 2, s. 92–96 ; Makarov N.A., 1988, Drevnerusskie amulety‑toporiki, [w:] Archeologia i istoriâ Pskova i Pskovskoj zemli. Tezisi dokladov k predstoâščej naučnoj konferencii po teme: „Drevnerusskoe âzyčestvo i ego tradicii”, Pskov, s. 30–32 ; Makarov N.A., 1992, Drevnerusskie amulety‑toporiki, „Rossijskaâ archeologiâ”, nr 2, s. 41–56 ; Malinowski A., Bożiłow W., 1997, Podstawy antropometrii. Metody, techniki, normy, Warszawa–Łódź ; Martynowicz T., 1977, Dziecko w tradycyjnej rodzinie afgańskiej, „Etnografia Polska”, t. 21, z. 2, s. 155–174 ; Meier T., 2002, Die Archäologie des mittelalterlichen Königsgrabes im christlichen Europa, Stuttgart ; Miechowicz Ł., 2007, Poźnośredniowieczne i nowożytne pochowki dzieci w naczyniach glinianych na przykładzie znaleziska z Wyszatyc, gm. Żurawica, pow. Przemyśl, [w:] Poźne średniowiecze w Karpatach polskich, J. Gancarski red., Krosno, s. 517–535 ; Moszyński K., 1967, Kultura ludowa Słowian, t. 2, Kultura duchowa, cz. 1, Warszawa ; Nadolski A., 1951–1952 Miniaturowy toporek z grodziska w Tumie pod Łęczycą, „Przegląd Archeologiczny”, t. 9, z. 2–3, s. 389–390 ; Nadolski A., 1954, Studia nad uzbrojeniem polskim w X, XI i XII wieku, Acta Archaeologica Universitatis Lodziensis, nr 3, Łódź ; Nadolski A., 1963, Zabytki uzbrojenia jako źródło do dziejów polskiego średniowiecza, „Studia Źródłoznawcze”, t. 8, s. 112–115 ; Navrátilová A., 2007, Dětský pohřeb v kontextu ritualizace smrti (z etnologických pramenů 19. a 20. století), Študijné Zvesti Archeologického Ústavu Slovenskej Akadémie Vied, Nitra, t. 42, nr 1, s. 127–140 ; Nekvasil J., 1954, Výzkum v Rebešovicích na Moravě, „Archeologické rozhledy”, R. 6, z. 4, s. 433–437 ; Nodl M., 1996, Dětství v předmoderní době, „Souvislosti”, t. 4, s. 7–29 ; Nowina‑Sroczyńska E., 1997, Przezroczyste ramiona ojca. Studium etnologiczne o magicznych dzieciach, Łódź ; Olszewski M., 2002, Świat zabobonów w średniowieczu. Studium kazania O zabobonach Stanisława ze Skarbimierza, Warszawa ; Ottinger I., 1974, Waffenbeigabe in Knabengräbern. Ein Beitrag zur Beigabensitte der jüngeren Kaiserzeit und der Merowingerzeit, [w:] Studien zur vor‑ und frühgeschichtlichen Archäologie. Festschrift für Joachim Werner zum 65. Geburstag, t. II Frühmittelalter, G. Kossack, G. Ulbert red., München, s. 387–410 ; Pacocha K., 2008, Określanie wieku i płci dzieci na podstawie materiałów szkieletowych, [w:] Non omnis moriars — rozważania nad egzystencją człowieka w aspekcie badań antropologiczno‑archeologicznych. Materiały konferencyjne, Kraków 23–25 marca 2007, Kraków, s. 125–137 ; Panasiewicz W., Wołoszyn M., 2002, Staroruskie miniaturowe toporki z Grodka, pow. Hrubieszów, „Archeologia Polski”, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź (od 1990 r. Warszawa), t. 47, z. 1–2, s. 245–286 ; Pawleta M., 2003, Zapomniany etap życia. Archeologia dzieciństwa, [w:] Wiara, pamięć i archeologia, Ł. Olędzki red., Poznań, s. 65–86 ; Pawleta M., 2004, Re‑konstruowanie dzieciństwa w archeologii, [w:] Dusza maluczka, a strata ogromna, Funeralia... Spotkanie 6, s. 87–97 ; Piotrowski R., 2003, Uwagi na temat chronologii i interpretacji wczesnośredniowiecznych cmentarzysk mazowieckich, „Archeologia Polski”, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź (od 1990 r. Warszawa), t. 48, z. 1–2, s. 165–200 ; Piwowarczyk D., 2002, Funkcje i ceremoniał rycerskiego pasowania na ziemiach polskich (XI–XVIII wiek), [w:] Od narodzin do wieku dojrzałego. Dzieci i młodzież w Polsce, cz. 1 Od średniowiecza do wieku XVIII, M. Dąbrowska, A. Klonder red., Warszawa, s. 192–217 ; Potkański K., 1895, Postrzyżyny u Słowian i Germanów, „Rozprawy Akademii Umiejętności Wydział Historyczno‑Filozoficzny”, t. 32, s. 330–422 ; Poulík J., 1975, Mikulčice. Sídlo a pevnost knížat velkomoravských, Praha ; Profantová N., 2001, K průniku prvků franského životního stylu do Čech 9. století (na základě poznatků archeologie), [w:] Velká Morava mezi východem a západem. Sborník příspěvků z mezinárodni vědecké konference — Uherské Hradiště, Staré Město 28.9.–1.10.1999, L. Galuška, P. Kouřil, Z. Měřínský red., Brno, s. 327–338 ; Profantová N., 2005 Die Elite im Spiegel der Kindergräber aus dem 9. und 10. Jahrhundert in Böhmen, [w:] Die frühmittelalterliche Elite bei den Völkern des östlichen Mitteleuropas (mit einem speziellen Blick auf die grosmährischen Problematik). Materialien der internationalen Fachkonferenz, Mikulčice 25.–26. 5. 2004, P. Kouřil red., Brno, s. 313–334 ; Radiņš A., 2001, Pogrebal’nyj obrâd i inventar’ latgal’skich zachoronenij 10–13 vekov, „Archaeologia Lituana”, t. 2, s. 65–118 ; Rauhut L., Długopolska L., 1971, Wczesnośredniowieczne cmentarzysko szkieletowe w obudowie kamiennej w Pokrzywnicy Wielkiej, pow. Nidzica, „Wiadomości Archeologiczne”, Warszawa, t. 36, z. 3, s. 292–353 ; Rauhut L., Długopolska L., 1973, Wczesnośredniowieczne cmentarzysko szkieletowe w obudowie kamiennej w Tańsku‑Przedborach, pow. Przasnysz, „Wiadomości Archeologiczne”, Warszawa, t. 38, z. 3–4, s. 383–441 ; Roczek M., 2003, Wczesnośredniowieczne cmentarzysko szkieletowe z Opola‑Nowej Wsi Królewskiej, maszynopis pracy magisterskiej przechowywany w Instytucie Archeologii Uniwersytetu Wrocławskiego ; Rozenfel’dt R. L., 1997, Igry detej, [w:] Drevnââ Rus’. Byt i kul’tura, B.A. Kolčin, T.I. Makarova red., Moskva, s. 114–119, 326–327 ; Rulewicz M., 1958, Wczesnośredniowieczne zabawki i przedmioty do gier z Pomorza zachodniego (Z badań archeologicznych prowadzonych w latach 1947–1958), „Materiały Zachodniopomorskie”, t. 4, s. 303–354 ; Rulewicz M., 1962, Zabawki dziecięce na Pomorzu w okresie wczesnego średniowiecza, „Z otchłani wieków”, R. 28, z. 4, s. 302–309 ; Rybakov B.A., 2001, Jazyčestvo drevnej Rusi, Moskva ; Samsonowicz A., 2000, Łowy — praca, zabawa, obyczaj, [w:] Człowiek i przyroda w średniowieczu i we wczesnym okresie nowożytnym, W. Iwańczak, K. Bracha red., Warszawa, s. 141–152 ; Savic’kij V., Ochrimenko G., 2007, Minìatjurnì sokirki‑amuleti — džerelo dlâ rekonstrukcìï dochristiâns’kich vìruvan’ davnìch slov’ân, „Starij Luc’k”, t. 3, s. 130–138 ; Schienerl P.W., 1980, Eisen als Kampfmittel gegen Dämonen. Manifestationen des Glaubens an seine magische Kraft im islamischen Amulettwesen, „Anthropos”, t. 75, z. 3–4, s. 486–522 ; Schienerl P.W., 1984, Zur Amulettwertigkeit merowingerzeitlicher Waffennachbildungen, „Archäologisches Korrespondenzblatt”, Mainz, t. 14, z. 3, s. 337–341 ; Schwab H., 1982, Bemerkenswert ausgestattete Kindergraber der Merowingerzeit, „Archäologisches Korrespondenzblatt”, Mainz, t. 12, z. 2, s. 251–262 ; Sedov V.V., 1982, Vostočnye slâvane v VI–XIII vv., Moskva ; Seweryn T., 1957, Zabawki ludowe jako odbicie zwyczajow, obrzędow, magii i legend, „Polska Sztuka Ludowa”, R. 11, nr 1, s. 3–20 ; Shetelig H., 1911, En miniatyrøks av bronse fra vikingetiden, „Bergens Museums Årbok”, nr 13, s. 1–18 ; Skrzyńska K., 2005, Causa funerandi na przykładzie wybranych cmentarzysk wczesnośredniowiecznych, [w:] Causa creandi. O pragmatyce źródła historycznego, S. Rosik, P. Wiszewski red., Wrocław, s. 589–604 ; Slivka M., 1997, Diet’a na prvej i poslednej ceste. Pochovávanie detí v nádobách, „Hieron”, t. 2, s. 71–86 ; Slivka M., 2002, Symbolika výzbroje a výstroja, „Archaeologia Historica”, t. 27, s. 589–605 ; Słupecki L. P., 2003 Mitologia skandynawska w epoce wikingów, Kraków ; Smetánka Z., 1993, Archeologie dětství, „Historický obzor”, R. 4, nr 4, s. 78–82 ; Smetánka Z., Hrdlička L., Blajerová M., 1974, Výzkum slovanského pohřebiště za Jízdárnou Pražského hradu v roce 1973. Předběžna zpráva, „Archeologické rozhledy”, R. 26, z. 4, s. 386–405, 433–438 ; Stanaszek Ł. M., 1998, Praktyki antywampiryczne w XI wieku stosowane na terenie cmentarzyska szkieletowego na Wzgórzu Świętojakubskim w Sandomierzu, „Biuletyn Antropologiczny”, t. 2, s. 18–31 ; Strzyż P., 2006, Uzbrojenie we wczesnośredniowiecznej Małopolsce, Acta Archaeologica Lodziensia, nr 52, Łódź ; Szőke B.M., 1979, Zur Problematik des Bestattungsritus mit verstummelten Rinderschädel des Typs von Sopronkőhida, „Acta Archaeologica Academiae Scientiarum Hungaricae“, t. 31, z. 1–2, s. 51–103 ; Szőke B., Nemeskéri J ., 1954, Archeologické a antropologické poznatky z výskumu v Bešeňove pri Šuranoch, „Slovenská archeológia”, Bratislava, R. 2, s. 105–135 ; Świderska U., 2001, Kultura rycerska w średniowiecznej Polsce, Zielona Góra ; Šolle M., 1966, Stará Kouřim a projevy velkomoravské hmotné kultury v Čechách, Praha ; Štakel’berg Û. I., 1969, Igrušečnoe oružie iz Staroj Ladogi, „Sovetskaâ Archeologiâ”, nr 2, s. 252–254 ; Targońska A., 1998, Symbolika włosów i manipulowanie włosami w kulturze ludowej, „Lud”, t. 82, s. 157–176 ; Točik A., 1992, Materiály k dejinám južného Slovenska v 7.–14. storočí, Študijne Zvesti Archeologického Ústavu Slovenskej Akadémie Vied, Nitra, t. 28, s. 5–251 ; Trębaczkiewicz T., 1963, Cmentarzysko wczesnośredniowieczne we wsi Psary, pow. Piotrków Trybunalski, „Prace i Materiały Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi. Seria archeologiczna”, Łódź, nr 9, s. 131–166 ; Třeštík D., 1992, Václav a Berengar. Politické pozadí postřižin sv. Václava roku 915, „Český časopis historický”, t. 89, nr 5–6, s. 641–661 ; Ungerman Š., 2007, Amulety v dětských hrobech na raně středověkém pohřebišti v Dolnich Věstonicích‑Na pískách, Študijne Zvesti Archeologického Ústavu Slovénskej Akadémie Vied, Nitra, t. 42, nr 1, s. 221–237 ; Uspenskaâ A.V., 1967, Nagrudnye i poâsnye priveski, [w:] Očerki po istorii russkoj derevni X–XIII vv., B.A. Rybakov red., Trudy Gosudarstvennogo Istoričeskogo Muzeâ, t. 43, Moskva, s. 88–132 ; Vallet F., 1997, Die Austattung der Kindergräber, [w:] Die Franken — Wegbereiter Europas 5. bis 8. Jahrhundert n. Chr., t. 2, A. Wieczorek, P. Périn, K. von Welck, W. Menghin red., Mainz, s. 712–715 ; Vencl S., 1984, Otázky poznání vojenství v archeologii, Praha ; Veselovskij N., 1917–1920, Rol’ strely v obrjadach i eâ simvoličeskoe značenie, „Zapiski Vostočnogo otdelenija Russkogo archeologičeskogo obščestva”, t. 25, s. 273–292 ; Wachowski K., 1975, Cmentarzyska doby wczesnopiastowskiej na Śląsku, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk ; Wachowski K., 1982, Średniowieczna broń miotająca na Śląsku w świetle znalezisk z Ostrówka w Opolu, „Archeologia Polski”, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź (od 1990 r. Warszawa), t. 27, z. 1, s. 167–202 ; Weinkauf J., 2006, Uzbrojenie, [w:] Wczesnośredniowieczne cmentarzysko szkieletowe w Kałdusie (stanowisko 1), W. Chudziak red., Mons Sancti Laurentii, t. 3, Toruń, s. 104–105 ; Werner J., 1964, Frankish royal tombs in the cathedral of Cologne and Saint‑Denis, „Antiquity”, t. 38, s. 201–216 ; Wielgosz‑Skorupka E., 2006, Archeologia a antropologia: problem tzw. wyznaczników płci (na wybranych przykładach), [w:] Mundus hominis — cywilizacja, kultura, natura. Wokół interdyscyplinarności badań historycznych, S. Rosik, P. Wiszewski red., Wrocław, s. 377–385 ; Wiński G., Szafrański A. A., 1998, Obrzędy pogrzebowe jako rytuały przejścia, „Roczniki Nauk Społecznych”, t. 26, z. 1, s. 87–96 ; Wołoszyn M., 2004, Zabytki pochodzenia wschodniego we wczesnośredniowiecznej Polsce — wędrówka ludzi, rzeczy, czy idei?, [w:] Wędrówki rzeczy i idei w średniowieczu, S. Moździoch red., Spotkania Bytomskie, t. 5, Wrocław, s. 241–259 ; Wołoszyn M., 2006, Ze studiów nad obecnością ruską i skandynawską na ziemiach polskich w X–XII wieku, [w:] Świat Słowian wczesnego średniowiecza, M. Dworaczyk, A.B. Kowalska, S. Moździoch, M. Rębkowski red., Szczecin–Wrocław, s. 595–613 ; Wójcikowie E. i A., 1973, Cmentarzysko wczesnośredniowieczne w Lubieniu, pow. Piotrków Trybunalski (Sprawozdanie z badań prowadzonych w 1971 r.), „Prace i Materiały Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi. Seria archeologiczna”, Łódź, nr 20, s. 163–201 ; Wrzesińscy A. i J., 1993, Wczesnośredniowieczne cmentarzysko szkieletowe w Dziekanowicach, gm. Łubowo, woj. poznańskie, stan. 22 — sezon badawczy 1992, „Wielkopolskie Sprawozdania Archeologiczne”, Poznań, t. 2, s. 157–184 ; Wrzesińska A., Wrzesiński J., 1996, Grób z miniaturowym toporkiem z Dziekanowic, gm. Łubowo, woj. poznańskie, stan. 22, „Wielkopolskie Sprawozdania Archeologiczne”, Poznań, t. 4, s. 197–204 ; Wrzesińska A., Wrzesiński J., 2000 Pochowki dzieci we wczesnym średniowieczu na przykładzie cmentarzyska w Dziekanowicach, „Studia Lednickie”, t. 6, s. 141–160 ; Wrzesińska A., Wrzesiński J., 2002, Pochowki dzieci najmłodszych infans I na wczesnośredniowiecznym cmentarzysku w Dziekanowicach, [w:] Od narodzin do wieku dojrzałego. Dzieci i młodzież w Polsce, cz. 1, Od średniowiecza do wieku XVIII, M. Dąbrowska, A. Klonder red., Warszawa, s. 269–284 ; Wrzesiński J., 1997–1998, Groby z mieczami na terenie Polski wczesnopiastowskiej (X–XII wiek), „Prace i Materiały Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi. Seria archeologiczna”, Łódź, nr 40, s. 7–46 ; Wrzesiński J., 2000, Theutonici fundas cum lapidibus rotabant — proca broń zapoznana, „Studia Lednickie”, t. 6, s. 125–139 ; Wrzesiński J., Wrzesińska A., 2007 Groby z uzbrojeniem na wczesnośredniowiecznym cmentarzysku w Dziekanowicach w Wielkopolsce, [w:] Studia z dziejów wojskowości, budownictwa, kultury, J. Olczak red., Archaeologica Historica Polona, t. 17, Toruń, s. 75–93 ; Zawadzka‑Antosik B., 1973, Pochowki dzieci w naczyniach glinianych, „Wiadomości Archeologiczne”, Warszawa, t. 38, z. 2, s. 365–371 ; Zawadzka ‑Antosik B., 1982, Z problematyki pochowków dziecięcych odkrytych na cmentarzysku w Czekanowie, woj. siedleckie, „Wiadomości Archeologiczne”, Warszawa, t. 47, z. 1, s. 25–57 ; Zemītis G., 1998, Christliche und heidnische Symbole aus Burgen des 9.–12. Jahrhunderts in Zentrallettland (Daugmale, Talsi, Mežotne), [w:] Rom und Byzanz im Norden. Mission und Glaubenswechsel im Ostseeraum während des 8.–14. Jahrhunderts, t. 2, M. Muller‑Wille red., Mainz–Stuttgart, s. 97–113 ; Zíbrt Č., 1995, Seznam pověr a zvyklostí pohanských z VIII. věku, Praha ; Żołądź‑Strzelczyk D., 2000, Pielęgnacja i karmienie niemowląt w Polsce średniowiecznej, [w:] Nihil superfluum esse. Prace z dziejów średniowiecza ofiarowane Profesor Jadwidze Krzyżaniakowej, J. Strzelczyk, J. Dobosz red., Poznań, s. 349–366 ; Żołądź‑Strzelczyk D., 2002, Dziecko w dawnej Polsce, Poznań ; Żygulski Z., jun., 1975, Broń w dawnej Polsce na tle uzbrojenia Europy i Bliskiego Wschodu, Warszawa

Relation:

Archeologia Polski

Volume:

54

Issue:

2

Start page:

209

End page:

248

Resource Type:

Article

Format:

application/pdf

Resource Identifier:

0003-8180

Source:

IAiE PAN, call no. P 320 ; IAiE PAN, call no. P 321 ; IAiE PAN, call no. P 319 ; click here to follow the link

Language:

pol

Language of abstract:

eng

Rights:

Rights Reserved - Free Access

Terms of use:

Copyright-protected material. May be used within the limits of statutory user freedoms

Digitizing institution:

Institute of Archaeology and Ethnology of the Polish Academy of Sciences

Original in:

Library of the Institute of Archaeology and Ethnology of the Polish Academy of Sciences