Ekskluzywizm korporacji rzemieślniczych w świetle źródeł do historii krakowskiej organizacji cechowej w XIV–XVI wieku

Król, Mateusz

doi:0023-5881

- ris
- BibTeX
- EndNote
- Csv

Ekskluzywizm korporacji rzemieślniczych w świetle źródeł do historii krakowskiej organizacji cechowej w XIV–XVI wieku Król, Mateusz

Object structure

Ekskluzywizm korporacji rzemieślniczych w świetle źródeł do historii krakowskiej organizacji cechowej w XIV–XVI wieku

Król, Mateusz

Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk

barriers ; craft guilds ; exclusivism ; corporatism ; Cracow ; city ; craft

In the studies on the history of Kraków craft guilds published at the turn of the twentieth century, the phenomenon of exclusivism was noted, but not comprehensively discussed. Based on the analysis of normative sources, the author clarifies its nature, concluding that the obligation of guild membership and the tendency towards the closure of craft corporations were fundamental to their functioning and constituted a key means of defending their economic interests. When extra-guild production generated competition, efforts were made to suppress it by enforcing the requirement of guild membership. Since admission to a guild lay within the competence of the masters, they imposed various barriers upon candidates, admitting only as many as were needed to satisfy consumer demand, while preserving for themselves a guaranteed market.

Bardel Franciszek. 1901. Cech piekarzy krakowskich w czasach Rzeczypospolitej polskiej. Na podstawie ksiąg i dokumentów tego cechu, Kraków.
Bąkowski Klemens. 1903. Dawne cechy krakowskie, Kraków.
Bieniarzówna Janina, Małecki Jan M. 1984. Kraków w wiekach XVI–XVIII, Dzieje Krakowa, 2, red. J. Bieniarzówna, J. M. Małecki, J. Mitkowski, Kraków.
Bocheński Zbigniew. 1937. Krakowski cech mieczników, Biblioteka Krakowska, 92, Kraków.
Bogucka Maria. 1976. Kryzys monetarny XVII w. Konsekwencje społeczne i psychologiczne w Polsce, „Rocznik Dziejów Społecznych i Gospodarczych”, 37, s. 87–102.
Brückner Aleksander. 1927. Słownik etymologiczny języka polskiego, Kraków.
Chmiel Adam. 1907. Garncarze krakowscy, Kraków.
Chmiel Adam. 1930. Rzeźnicy krakowscy, Kraków.
Chotkowski Władysław. 1891. Rzemiosła i cechy krakowskie w XV wieku, Kraków.
Dryja Sławomir. 2017. Podatki i opłaty pobierane od piwowarów krakowskich w XVI i pierwszej połowie XVII wieku. Reforma czopowego z czasów panowania Stefana Batorego i jej wpływ na piwowarstwo krakowskie, „Roczniki Dziejów Społecznych i Gospodarczych”, 78, s. 67–94. DOI: https://doi.org/10.12775/RDSG.2017.03
Dryja Sławomir. 2018. Słownik biograficzny słodowników, piwowarów i karczmarzy krakowskich 1501–1655, Historia Hereditas Ecclesia 3, Kraków.
Dryja Sławomir, Sławiński Stanisław. 2018. Mała encyklopedia piwowarska Krakowa i Kazimierza w wieku XVI i pierwszej połowie wieku XVII, Historia Hereditas Ecclesia, 2, Kraków.
Eberstadt Rudolf. 1897. Magisterium und Fraternitas. Eine verwaltungsgeschichtliche Darstellung der Entstehung des Zunftwesens, Leipzig.
Follprecht Kamila, Krawczuk Wojciech. 2022. Die Rolle der Frauen in den Krakauer Zünften der Neuzei, [w:] Krakau — Nürnberg — Prag: Stadt und Handwerk in der vorindustriellen Zeit, red. O. Fejtová, A. Landois, Z. Noga, Praha, s. 433–441.
Gach Piotr P. 2000. Krakowskie prawodawstwo cechowe w XV, XVI i na początku XVII wieku, „Roczniki Humanistyczne”, 48, 2, s. 145–164.
Gadocha Marcin. 2008. Cech piwowarów, karczmarzy i słodowników krakowskich w XVI i XVII wieku, [w:] Miasta polskie w średniowieczu i czasach nowożytnych, red. P. Gołdyn, Kraków, s. 253–279.
Gadocha Marcin. 2012. Cech piekarzy i handel chlebem w Krakowie w okresie nowożytnym, Kraków.
Gadomski Jerzy. 1988. Gotyckie malarstwo tablicowe Małopolski 1460–1500, Warszawa.
Gadomski Jerzy. 2009. O prawach i obyczajach w krakowskim cechu malarzy u schyłku średniowiecza, [w:] Świat, Europa, mała ojczyzna. Studia ofiarowane Profesorowi Stanisławowi Grodziskiemu w 80-lecie urodzin, red. M. Małecki, Bielsko-Biała, s. 89–94.
Hentschel Gerd. 2010. Das Wörterbuch der deutschen Lehnwörter in der polnischen Schrift- und Standardsprache, Göttingen–Oldenburg.
Kiryk Feliks. 1970. Z dziejów wędrówek czeladników krakowskiego rzemiosła metalowego, „Rocznik Dydaktyczno-Naukowy WSP Kraków”, Prace Historyczne, 5, s. 47–63.
Kiryk Feliks. 1972. Cechowe rzemiosło metalowe. Zarys dziejów do 1939 r., Kraków.
Kiryk Feliks. 2007. Porządek cechowy w lokacyjnym Krakowie, [w:] Kraków. Studia z dziejów miasta, red. J. Rajman, Kraków, s. 76–86.
KDMK. 1879. Kodeks dyplomatyczny miasta Krakowa, 1, wyd. F. Piekosiński, Wydawnictwa Komisji Historycznej Akademii Umiejętności w Krakowie, 13, Kraków.
KDMK. 1882. Kodeks dyplomatyczny miasta Krakowa, 2, wyd. F. Piekosiński, Wydawnictwa Komisji Historycznej Akademii Umiejętności w Krakowie, 22, Kraków.
Król Mateusz. 2015. Cech malarzy krakowskich w świetle statutu z 1490 roku, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego”, Prace Historyczne, 142, s. 79–98.
Król Mateusz. 2023. Cechy krakowskie w XIV–XVI wieku, Kraków. DOI: https://doi.org/10.12797/9788381389747
Król Mateusz, Schmidt Michał. 2015. Krakowskie libri iuris civilis z lat 1392–1800 na tle zachowanych rejestrów przyjęć do prawa miejskiego w Polsce i wybranych ośrodkach europejskich, „Krakowski Rocznik Archiwalny”, t. 21, s. 19–52. DOI: https://doi.org/10.4467/12332135KRA.15.002.15903
Księga. 1979. Księga przyjęć do prawa miejskiego w Bochni 1531–1656, wyd. F. Kiryk, Wrocław.
Kuliszer Józef M. 1923. Dzieje gospodarcze Europy Zachodniej, 1: Wieki średnie, Bibljoteka Wyższej Szkoły Handlowej, Warszawa i in.
Lachs Jan. 1936. Krakowski cech chirurgów r. 1477–1874, Lwów.
Lepszy Leonard. 1896. Cech malarski w Polsce: od wieków średnich do XVIII wieku. Przyczynek do historyi sztuki, „Wiadomości Numizmatyczno-Archeologiczne”, 2, s. 1–48.
Lepszy Leonard. 1898. Cech złotniczy w Krakowie, „Rocznik Krakowski”, 1, s. 135–268.
Mark Bernard. 1954. Rzemieślnicy żydowscy w Polsce feudalnej, „Biuletyn Żydowskiego Instytutu Historycznego”, 9–10, s. 5–83
Mikuła Maciej. 2020. Jagiellonowie a prawo cechowe w miastach małopolskich, [w:] Miasto i państwo na przestrzeni dziejów. Studium historyczno-prawne. Księga jubileuszowa z okazji czterdziestopięciolecia pracy naukowej oraz 70. urodzin Profesora Tadeusza Maciejewskiego, Warszawa, s. 65–76.
Mikuła Maciej. 2022. Das Krakauer Zunftrecht im 16. Jahrhundert — auf der Suche nach einem universellen Regulierungsmuster, [w:] Krakau — Nürnberg — Prag: Stadt und Handwerk in der vorindustriellen Zeit, red. O. Fejtová, A. Landois, Z. Noga, Praha, s. 15–39.
NKRK. 1878. Najstarsze księgi i rachunki miasta Krakowa od r. 1300 do 1400, 1 (Liber actorum, resignationum nec non ordinationum Civitatis Cracoviae 1300–1375), wyd. F. Piekosiński, Kraków.
Niziołek Paweł. 2015. Geneza kryzysu monetarnego w Rzeczypospolitej w drugiej połowie XVII w. w opinii szlachty województwa krakowskiego, „Rocznik Dziejów Społecznych i Gospodarczych”, 75, s. 239–262. DOI: https://doi.org/10.12775/RDSG.2015.06
Noga Zdzisław. 2022. Der Krakauer Rat und Zünfte im 15. bis 18. Jahrhunder, [w:] Krakau — Nürnberg — Prag: Stadt und Handwerk in der vorindustriellen Zeit, red. O. Fejtová, A. Landois, Z. Noga, Praha, s. 257–269.
Orzelska-Konarska Barbara. 1968. Mistrzowie i czeladnicy. Pozycja społeczna czeladzi w cechach krakowskich w XV–XVII w., Warszawa.
Pazdro Zbigniew. 1900. Uczniowie i towarzysze cechów krakowskich od drugiej połowy wieku XIV do połowy wieku XVII, Studya nad Historyą Prawa Polskiego, 1, 4, Lwów.
Pietrusiński Jerzy. 2000. Złotnicy krakowscy XIV–XVI wieku i ich cech, [w:] Złotnicy krakowscy XIV–XVI wieku i ich księga cechowa, red. J. Pietrusiński, 1, Warszawa.
PPSMK. 1885. Prawa, przywileje i statuta miasta Krakowa, 1, 1–2, wyd. F. Piekosiński, S. Krzyżanowski, Kraków.
PPSMK. 1892. Prawa, przywileje i statuta miasta Krakowa, 2, 2, wyd. F. Piekosiński, S. Krzyżanowski, Kraków.
Rocznik. 1872. Rocznik Traski, [w:] Monumenta Poloniae Historica, 2, wyd. A. Bielowski, Lwów.
Sadowski Zdzisław. 1964. Pieniądz a początki upadku Rzeczypospolitej w XVII w., Warszawa.
Schmidt Michał. 2015. Sądownictwo cechów krakowskich w średniowieczu w świetle ksiąg cechowych, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego”, Prace Historyczne, 142, s. 61–77.
Sękowski Kazimierz. 1984. Statuty krakowskiego cechu konwisarzy i ludwisarzy z roku 1412 i 1512 jako źródło do historii techniki, „Kwartalnik Historii Nauki i Techniki”, 29, s. 399–429.
Sombart Werner. 1902. Der moderne Kapitalismus. 1: Die Genesis des Kapitalismus, Leipzig.
Sośnica-Wild Edward. 1977. W sprawie kryzysu monetarnego w czasach Zygmunta III, „Wiadomości Numizmatyczne”, 21, s. 24–33.
Starzyński Marcin. 2017. Najstarszy dokument hebrajski na ziemiach polskich (1485) i jego tłumaczenia, „Roczniki Historyczne”, R. 83, s. 187–202. DOI: https://doi.org/10.12775/RH.2017.07
Starzyński Marcin. 2022. „Mistrzowie koziobrodzi” — krawcy i ich cech w Krakowie XIV–XV wieku, „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej”, 70, 2, s. 151–164. DOI: https://doi.org/10.23858/KHKM70.2022.2.002
Stesłowicz Władysław. 1892. Cechy krakowskie w okresie powstania i wzrostu, „Kwartalnik Historyczny”, 6, s. 277–333.
Szelągowski Adam. 1902. Pieniądz i przewrót cen w XVI i XVII wieku w Polsce, Lwów.
Tobiasz Mieczysław. 1962. Cech rybaków krakowskich, Olsztyn.
Tollet Daniel. 1999. Historia Żydów w Polsce od XVI wieku do rozbiorów, Warszawa.
Wyrozumska Bożena. 2019. Czy Jan Olbracht wygnał Żydów z Krakowa?, [w:] Fontes. Prace wybrane z dziejów średniowiecza i nauk pomocniczych historii, oprac. M. Starzyński, Kraków, s. 163–176.
Wyrozumski Jerzy. 1977. Związki czeladnicze w Polsce średniowiecznej, „Przegląd Historyczny”, 68, s. 1–15.
Wyrozumski Jerzy. 1992. Kraków do schyłku wieków średnich, Dzieje Krakowa, 1, red. J. Bieniarzówna, Jan M. Małecki, Kraków 1992.
Wyrozumski Jerzy. 2010. Korporacje zawodowe i religijne w średniowiecznym Krakowie, [w:] J. Wyrozumski, Cracovia mediaevalis, Mistrzowie Historiografii, Kraków, s. 213–221.
Zaremska Hanna. 1974. Żywi wobec zmarłych. Brackie i cechowe pogrzeby w Krakowie w XIV–pierwszej połowie XVI wieku, „Kwartalnik Historyczny”, 81, s. 733–749.
Zaremska Hanna. 2011. Żydzi w średniowiecznej Polsce. Gmina krakowska, Warszawa.
Żabiński Zbigniew. 1976. Kryzys monetarny w czasach Zygmunta III, „Wiadomości Numizmatyczne”, 20, s. 1–13.