Praktyki, przedmioty i afekty jako narzędzia w kreowaniu współczesnego dziedzictwa przez grupy etnokulturowe. Przykład poznańskich Bambrów

Szczepaniak-Kroll, Agnieszka

doi:1429-0618

- ris
- BibTeX
- EndNote
- Csv

Praktyki, przedmioty i afekty jako narzędzia w kreowaniu współczesnego dziedzictwa przez grupy etnokulturowe. Przykład poznańskich Bambrów Szczepaniak-Kroll, Agnieszka

Object structure

Praktyki, przedmioty i afekty jako narzędzia w kreowaniu współczesnego dziedzictwa przez grupy etnokulturowe. Przykład poznańskich Bambrów

Szczepaniak-Kroll, Agnieszka

Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk

heritage ; places of memory ; Bambers ; ethnocultural group ; use of history

The Bambers (Polish : Bambrzy), descendants of immigrants from Upper Franconia, have been co-cre-ating the cultural landscape of Poznań for three hundred years. They pass down their rich heritage from generation to generation, emphasising various elements that influence the group’s identity. Since the 1990s, they have been experiencing a cultural renaissance, part of the process known as ethnisation. This article analyses, according to Sharon Macdonald’s concept, the actions, objects and affects employed by the Bambers since the systemic transition in Poland to keep up a connection with the past necessary to maintain their heritage. These efforts demonstrate that the Bambers do not merely strive to reconstruct the past, but interpret it to ensure the continuity of their shared identity. Their activities align with contemporary understandings of heritage, which focus on utilising the past for contemporary purposes. The text is based on the author’s own qualitative research.

Assmann J. 2015. Pamięć kulturowa. Pismo, zapamiętaywanie i polityczna tożsamość w cywilizacjach starożytnych. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego.
Bakuła B. 2011. Kanon, antykanon, postkanon w dyskursie o tożsamości kultur w Europie środkowej i wschodniej (1991–2011). Porównania 9, 13-43.
Bär M. 1881. Die Bamberger bei Posen. Posen: Joseph Jolowicz.
Bauman Z. 2008. Wspólnota. W poszukiwaniu bezpieczeństwa w niepewnym świecie. Kraków: Wydawnictwo Literackie.
Benton T. 2010. Understanding Heritage and Memory. Manchester: Manchester University Press.
Connerton P. 2012. Jak społeczeństwa pamiętają. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego. Giddens A. 1990. The Consequences of Modernity. Oxford: Polity Press.
Graham B. 2002. Heritage as knowledge: capital or culture? Urban Studies 39, 1003-1017. Graham B., Ashworth G. J. i Tunbridge J. E. 2000. A Geography of Heritage: Power, Culture and Economy. London: Arnold.
Hann C.M. (ed.) 2004. Postsocialism: Ideologies, and Practices in Eurasia. London-New York: Taylor & Francis e-Library.
Hobsbawm E. i Ranger T. 2009. Tradycja wynaleziona. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Kirshenblatt-Gimblett B. 2011. Od etnologii do dziedzictwa. Rola muzeum. Etnografia Nowa 3, 125-136.
Jemielniak D. 2012. Badania jakościowe. Metody i narzędzia. Warszawa: Wydawnictwo PWN.
Konecki K. 1992. W japońskiej fabryce. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
Kołakowski L. 2005. Obecność mitu. Warszawa: Prószyński i S-ka.
Kowalski K. 2013. O istocie dziedzictwa europejskiego – rozważania. Kraków: Międzynarodowe Centrum Kultury.
Kurczewski J. 2009. Ścieżki emancypacji. Osobista teoria transformacji ustrojowej w Polsce. Warszawa: Wydawnictwo Trio.
Littler J. i Naidoo R. 2004. White past, multicultural present: heritage and national stories. [W:] H. Brocklehurst, R. Phillips (red.), History, Nationhood and the Question of Britain. Basingstoke: Palgrave Macmillan, 330-341.
Lowenthal D. 1998. The Heritage Crusade and the Spoils of History. Cambridge: Cambridge University Press.
Lubaś M. 2008. Tradycjonalizacje kultury: o zaletach i ograniczeniach koncepcji „tradycji wymyślonych”. [W:] G. Kubica-Heller, M. Lubaś, Tworzenie i odtwarzanie kultury: tradycja jako wymiar zmian społecznych: studia z dziedziny antropologii społecznej. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 33-69.
Lubaś M. 2016. Idea lokalności we współczesnej antropologii społeczno-kulturowej. [W:] Z. Topolinjska, M. Markovik, A. Pančevska (red,), Relation Village > Town on the Slavic territory today (linguistic - sociological analysis). Skopje: Macedonian Academy of Sciences and Arts Research Center for Areal Linguistics, 55-68.
Macdonald S. 2011. Krainy pamięci. O dziedzictwie i tożsamości we współczesnej Europie. Kraków: Międzynarodowe Centrum Kultury.
Maternicki J. 1989. Mitologizacja i demitologizacja historii. Z rozważań nad charakterem i społeczną funkcją historiografii oraz edukacji historycznej. Przegląd Humanistyczny 33(3), 1-17.
Minksztym J. 2015. Strój bamberski. Atlas Polskich Strojów Ludowych II/6 „Wielkopolska”. Poznań: Polskie Towarzystwo Ludoznawcze.
Murzyn-Kupisz M. 2012. Dziedzictwo kulturowe w kontekście rozwoju lokalnego. [W:] M. Murzyn-Kupisz (red.), Dziedzictwo kulturowe a rozwój lokalny. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, 237-263.
Nora P. 1989. Between Memory and History: Les Lieux de Mémoire. Representations. Special Issue: Memory and Counter-Memory 26, 7-24.
Nowacki M. 2012. Dziedzictwo i turystyka: relacje i ewolucja koncepcji. [W:] B. Włodarczyk i B. Krakowiak (red.), Kultura i turystyka. Wspólne korzenie. Łódź: Regionalna Organizacja Turystyczna Województwa Łódzkiego, 42-43.
Nowak J. 2011. Społeczne reguły pamiętania. Antropologia pamięci zbiorowej. Kraków: Nomos.
Paradowska M. 1993. Bambrzy w Poznaniu wczoraj i dziś. Kronika Miasta Poznania 61, 311-335.
Paradowska M. 1994. Die Bamberger im Posener Land: Geschichte und Kultur einer deutschen Einwanderung (ab 1719) im Wandel der Zeit. Bamberg: Bayerische Verlagsanstalt.
Paradowska M. 1998. Bambrzy. Mieszkańcy dawnych wsi miasta Poznania. Poznań: Media Rodzina of Poznań.
Posern-Zieliński A. 2019. Tożsamość zagrożona i odbudowana. Specyfika małych grup etnokulturowych. [W:] A. W. Brzezińska, A. Szczepaniak-Kroll i A. Szymoszyn (red.), 300 lat Bambrów w Poznaniu. Wkład małych wspólnot migracyjnych w dziedzictwo kulturowe Polski. Poznań-Warszawa: Wydawnictwo Miejskie Posnania, Instytut Archeologii i Etnologii PAN, 15-41.
Pries L. 2001. Transnationale Migration. Bielefeld: Transcript Verlag.
Purchla J. 2012. Naród – dziedzictwo - pamięć. Zagadnienia Sądownictwa Konstytucyjnego 2(4), 59-68.
Rapley T. 2010. Analiza konwersacji, dyskursu i dokumentów. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Ratke-Majewska A. 2019. Mity założycielskie bez granic w kontekście narodów Ameryki Łacińskiej. Politeia 58(1), 283-299.
Skaldawski B. 2017. Działania na rzecz zachowania dziedzictwa jako istotny element polityki kulturalnej państwa. [W:] A. Chabiera, A. Dąbrowski, A. Fortuna-Marek, A. Kozioł, M. Lubaś, P. Nowak, B. Skaldawski i K. Stępnik (red.), Dziedzictwo kulturowe w badaniach. Polacy wobec dziedzictwa. Raport z działań społecznych. Kraków: Narodowy Instytut Dziedzictwa, Instytut Socjologii Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Szczepaniak-Kroll A. 2000. Report from a Scientific Visit to Bamberg. Ethnologia Polona 21, 131-136.
Szczepaniak-Kroll A. 2002. The Problem of Emigration from Bamberg to Poland, Russia, and Hungary in the 18th Century. Ethnologia Polona 23, 85-112.
Szczepaniak-Kroll A. 2004. The Role of the Bambers in the Economic and Cultural Life of Poznań in the 18th Trough the 20th Centuries. Ethnologia Polona 25, 43-65.
Szczepaniak-Kroll A. 2010. Tożsamość poznańskich rodzin pochodzenia niemieckiego. Losy Bajerleinów i Dittrichów (XVIII-XX w.). Poznań: Wydawnictwo Poznańskie.
Szczepaniak-Kroll A. 2023. Muzeum wychodzi z murów, czyli o wyjątkowości Muzeum Bambrów Poznańskich. Poznań: Wydawnictwo Miejskie Posnania, Towarzystwo Bambrów Poznańskich.
Szczepaniak-Kroll A. 2024. Doświadczenia polskich migrantów w Berlinie. [W:] A. Posern-Zieliński, A. Szczepaniak-Kroll, A. Szymoszyn, Ł. Kaczmarek i R. Beszterda, Polacy sukcesu. Doświadczenia migrantów w stolicach Europy Zachodniej. Toruń: Oficyna Wydawnicza Kucharski, 83-174.
Szczepaniak-Kroll A. i Szymoszyn A. 2019. Maria Paradowska – inicjatorka renesansu Bambrów w krajobrazie kulturowym Poznania i propagatorka wiedzy o Bambrach. [W:] A. Brzezińska, A. Szczepaniak-Kroll i A. Szymoszyn (red.), 300 lat Bambrów w Poznaniu. Wkład małych wspólnot migracyjnych w dziedzictwo kulturowe Polski. Poznań: Wydawnictwo Miejskie Poznania, Instytut Archeologii i Etnologii PAN, 208-224.
Szpociński A. 1996. Uniwersum kultury jako kategoria badawcza. Kultura współczesna 3-4 (11-12), 70-80.
Tarkowska E. 2016. Kultura i niepewność. Kultura i społeczeństwo 4, 43-53.
Tarkowska E. 1993. Chaos kulturowy albo o potrzebie antropologii raz jeszcze. [W:] A. Jawłowska, M. Kempny, E. Tarkowska (red.), Kulturowy wymiar przemian społecznych. Warszawa: Instytut Filozofii i Socjologii PAN, 153-161.
Topolski J. 1998. Dzieje Poznania 1/2 2, Warszawa – Poznań: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Urry J. 2009. Socjologia mobilności. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
„Gazeta Wyborcza”: P. Bojarski, 20 lat temu mieliśmy szczyt weimarski w Poznaniu. Przyjechali na sandacza, prosię i piwo od Kulczyka, „Gazeta Wyborcza” 2018, 26 II, http://poznan.wyborcza.pl/poznan/7,109268,23063201,20-lat-temu-mielismy-szczyt-weimarski-w-poznaniu-przyjechali.html (dostęp: 24.01.2019).
Kim są Bambrowie z Poznania? - Podróże (onet.pl) (dostęp: 28.08.2024).
Po fyrtlach Poznania (poznanskiefyrtle.pl) (dostęp: 28.08.2024.)
Spuścizna prof. Paradowskiej Archiwum PAN, Poznań, P. III-151.
Wilkierze 1719. Wilkierze miasta Poznania dla wsi Lubonia, W oryginale: Continuatio actorum spectabilis iudicii dispensatorilis urbis Sacrae Maiestatis Posnaniae, metropolis Maioris Poloniae. Actum feria secunda in crastino festi sancti Lucae Evangelistae, die Sciliet 19na mesnsis octobris anno Domini 1739no. on-line w Archiwum Komisji Prawniczej T11, Wilkierz miasta Poznania dla wsi Lubonia, http://dir.icm.edu.pl/Archiwum_Komisji_Prawniczej/Tom_11/219