Metadata language
Kalisz-Stare Miasto – najstarsza znana wczesnośredniowieczna huta szkła w Polsce?
Creator:Wyczółkowski, Dariusz ; Kędzierski, Adam
Publisher:Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk
Place of publishing: Date issued/created: Description: Type of object: Subject and Keywords:Early Medieval ; Poland ; Kalisz ; glass production ; glassworks ; furnaces ; crucibles ; beads
Abstract:
This article presents the results of archaeological research conducted at the Kalisz-Stare Miasto (Old Town) 13 site. This site was an early medieval craft and trade settlement located near the Kalisz-Zawodzie stronghold. The study aimed to trace the spatial layout of the settlement, establish its chronology, and identify the purpose of its 80-plus archaeological features. This article discusses the remains of three of these features (nos. 8, 63, and 75) identified as glass workshops, covering also the finds related to this activity. More than 1,000 fragments of ceramic crucibles with body walls covered with multicolored glass drippings have been unearthed in these features and in the associated cultural layers. The remains of furnaces and hearths have also been found, along with several hundred glass products and waste, including beads, rings, and wedding rings, as well as semi-finished products such as rods, threads, and glass lumps. Feature no. 75 has been interpreted as a highly specialized glassworks containing three furnaces and yielding numerous artifacts. The glass finds could suggest production related to sacred architecture. Analysis of the coins and pottery from these features suggests a date extending from the end of the 11th century through to the end of the 12th. The authors emphasize the need for further specialized analyses (including technological and raw material analyses) to enable a more complete understanding of the nature of production and possible glass melting at this site.
Baranowski T. 2016. Badania, postaci i odkrycia. 60 lat placówki archeologicznej PAN w Kaliszu, [w:] A. Kędzierski (red.), Wokół początków Kalisza. 60 lat Stacji Archeologicznej Instytutu Archeologii i Etnologii PAN w Kaliszu, Warszawa–Kalisz, s. 11–23.
Baranowski T., Cyngot D., Kędzierski A., Miłek S., Wyczółkowski D., Ziąbka L. 2005. Badania wykopaliskowe na terenie Starego Miasta w Kaliszu w latach 2001–2004, „Rocznik Kaliski”, 30, s. 39–92.
Dąbrowska I., Rauhutowa J., Uzdowska T. 1960. Materiały wczesnośredniowieczne z Kalisza i Piwonic, „Materiały wczesnośredniowieczne”, 5, s. 7–34.
Dekówna M. 1988. Uwagi na temat definicji i interpretacji dawnej starożytnej i wczesnośredniowiecznej produkcji szklarskiej, [w:] G. Labuda, S. Tabaczyński (red.), Studia nad etnogenezą Słowian i kulturą Europy wczesnośredniowiecznej, 2, Wrocław–Warszawa, s. 5–20.
Gumowski M. 1939. Corpus Nummorum Poloniae, Kraków.
Kędzierski A. 2016. Znaleziska wczesnośredniowiecznych monet Piastów ze Starego Miasta w Kaliszu, [w:] A. Kędzierski (red.), Wokół początków Kalisza. 60 lat Stacji Archeologicznej Instytutu Archeologii i Etnologii PAN w Kaliszu, Warszawa–Kalisz, s. 107–117.
Kędzierski A. 2021. Skarb Słuszków I. Denary krzyżowe z przełomu XI i XII wieku, Warszawa, https://doi.org/10.23858/Waw/k/002
Kędzierski A. 2023. Ceramika z grodziska na Zawodziu. Wstępna charakterystyka na przykładzie zabytków z „budynku z beczką” i wykopu 9C na majdanie, [w:] T. Baranowski, D. Cyngot (red.), Gród Kalisz-Zawodzie we wczesnym średniowieczu, Origines Polonorum, 17, Warszawa, s. 201–233.
Kędzierski A., Wyczółkowski D. 2014. Toporki miniaturowe ze Starego Miasta w Kaliszu, „Wielkopolskie Sprawozdania Archeologiczne”, 15, s. 99–106.
Kędzierski A., Wyczółkowski D. 2016. Stare Miasto Kalisz. 60 lat badań Instytutu Archeologii i Etnologii PAN, [w:] A. Kędzierski (red.), Wokół początków Kalisza. 60 lat Stacji Archeologicznej Instytutu Archeologii i Etnologii PAN w Kaliszu, Warszawa–Kalisz, s. 81–103.
Kokora K. 2019. Szklarstwo wczesnośredniowiecznego Wolina według Jerzego Olczaka i Elżbiety Jasiewiczowej – 55 lat później. Nowe ustalenia dotyczące przedmiotów szklanych ze stanowiska nr 1 w Wolinie, „Archeologia Polski”, 64, s. 283–338, https://doi.org/10.23858/APOL64.2019.008
Kucypera P., Pranke P., Wadyl S. 2011. Wczesnośredniowieczne toporki miniaturowe, Toruń.
Makarov N.A. 1992. Drevnerusskie amulety-toporiki, „Rossijskaâ Arheologiâ”, 2, s. 41–56.
Pankiewicz A., Miśta-Jakubowska E., Siemianowska S., Czech-Błońska R., Błoński M., Mathur R.,
Karasiński J., Siuda R., Żabiński G., Gójska A. 2025. Origins of medieval lead glass ornaments in Central Europe in the light of lead isotopic analysis of finds from Wrocław and Sypniewo (Poland), „Journal of Archaeological Science”, 176, 106168, https://doi.org/10.1016/j.jas.2025.106168
Pankiewicz A., Siemianowska S. 2018a. Czy na wrocławskim Ostrowie Tumskim istniały w X–XIII wieku pracownie szklarskie?, „Śląskie Sprawozdania Archeologiczne”, 60, s. 141–165, https://www.academia.edu/39685171/CZY_NA_WROC%C5%81AWSKIM_OSTROWIE_TUMSKIM_W_X_XIII_WIEKU_ISTNIA%C5%81Y_PRACOWNIE_SZKLARSKIE
Pankiewicz A., Siemianowska S. 2018b. Problem występowania wczesnośredniowiecznej pracowni szklarskiej w obrębie niemczańskiego kompleksu osadniczego, „Przegląd Archeologiczny”, 66, s. 237–260, https://journals.iaepan.pl/pa/article/view/1875/1697
Sawicka J. 2015. Średniowieczne pracownie szklarskie w Międzyrzeczu, „Slavia Antiqua”, 56, s. 129–170, https://pressto.amu.edu.pl/index.php/sla/article/view/10586
Sawicka J. 2023. Warsztaty szklarskie. Nowe interpretacje, [w:] W. Dzieduszycki, J. Sawicka (red.), Kruszwica wczesnośredniowieczna, Origines Polonorum, 16, Warszawa, s. 387–409.
Siemianowska S., Pankiewicz A., Sadowski K., Pawlicki J.K. 2023. W kwestii techniki wykonania i szkliwienia wczesnośredniowiecznych pisanek-grzechotek ze Śląska, „Przegląd Archeologiczny”, 71, s. 243–270, https://journals.iaepan.pl/pa/article/view/2995
Sowina U., Panecki T. (red.), 2021. Atlas historyczny miast polskich, 6: Wielkopolska, 1: Kalisz, Toruń–Warszawa.
Wyczółkowski D. 2023a. Kalisz-Stare Miasto. Cmentarzysko. Część 1 – Archeologia, Warszawa, https://doi.org/10.23858/WAW/K/008
Wyczółkowski D. 2023b. System obrony stałej grodu Kalisz-Zawodzie, [w:] T. Baranowski, D. Cyngot (red.), Gród Kalisz-Zawodzie we wczesnym średniowieczu, Origines Polonorum, 17, Warszawa, s. 115–141.
0003-8180 ; doi:10.23858/APol70.2025.09
Source:IAiE PAN, call no. P 320 ; IAiE PAN, call no. P 321 ; IAiE PAN, call no. P 319 ; click here to follow the link
Language: Language of abstract: Rights:Creative Commons Attribution BY 4.0 license
Terms of use:Copyright-protected material. [CC BY 4.0] May be used within the scope specified in Creative Commons Attribution BY 4.0 license, full text available at: ; -
Digitizing institution:Institute of Archaeology and Ethnology of the Polish Academy of Sciences
Original in:Library of the Institute of Archaeology and Ethnology of the Polish Academy of Sciences
Access: