The Kryspinów Type Staters

Bochnak, Tomasz; Bul, Łukasz; Klisińska-Kopacz, Anna

doi:0081-3834

Skip to main menu
Skip to search engine
Skip to content
Skip to footer

Download

Title: The Kryspinów Type Staters

Abstract:

This article examines the type of Celtic coins known as Kryspinów type staters, represented by five known specimens. It provides an archaeological context, highlighting a complex cultural landscape of communities coexisting in the milieu of the La Tène tradition. The Kryspinów type is identified as a local issue, attributed to the Tyniec Group, yet primarily circulating among the population associated with the Przeworsk culture. The paper also presents the results of XRF analysis conducted on two specimens. The iconography of the type, which combines motifs borrowed from shell staters of the Boii and Republican denarii, is discussed, with three classes distinguished based on variations in the reverse design.

References:

Andrałojć M. and Andrałojć M. 2012. Mennictwo celtyckie na Kujawach/Celtic coinage in the Kujawy region. Poznań: Refugium.
Andrałojć M. and Andrałojć M. 2014. Nieznane oblicze Związku Lugijskiego – o mennictwie celtyckim na ziemiach polskich / The unknown face of the Lugian Federation – Celtic coinage in the Polish lands. Inowrocław, Poznań: Refugium.
Blanchet A. 1905. Traité des monnaies gauloises 2. Paris: Ernest Leroux.
Blet-Lemarquand M., Nieto-Pelletier S. and Gratuze B. 2020. Depth profile LA-ICP-MS analysis of ancient gold coins. In K. A. Sheedy and G. Davis (eds), Mines, metals, and money: Ancient world studies in science, archaeology and history (= Metallurgy in Numismatics 6, RNS Special Publication 56). London: Spink, 195-206.
Bochnak T. 2014. Importy celtyckie w kulturze przeworskiej i oksywskiej na ziemiach polskich w młodszym okresie przedrzymskim. Zróżnicowanie – drogi napływu – kontekst kulturowy. Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego.
Bochnak T. 2020. A Celtic stater of the Kraków type from the Opatów area (Opatów County, Świętokrzyskie Voivodeship). Notae Numismaticae / Zapiski Numizmatyczne 15, 37-47.
Bochnak T. and Dzięgielewski K. 2020. Od Wyciąża do Podłęża, czyli stan badań nad osadnictwem celtyckim w rejonie podkrakowskim w siedemdziesięciolecie archeologii nowohuckiej. Materiały Archeologiczne Nowej Huty 26, 97-119.
Bochnak T., Kaczanowski P. and Margos U. 2004. Eine Siedlung der Przeworsk-Kultur in Kryspinów, FSt. 3, Gde. Liszki, Woiw. Małopolskie. Recherches archéologiques de 1993-1998, 98-102.
Bratko K. 2023. Analiza materiału archeologicznego z osady w Charbinowicach. Badania z 2004 i 2006 roku. Master thesis, archives of Institute of Archaeology, Jagiellonian University, Kraków.
Bul Ł. 2022. The development of Krakow type Staters. Notae Numismaticae / Zapiski Numizmatyczne 17, 43-74.
Bul Ł. Forthcoming. The fusion of Celtic and Roman influences – A shell stater with classical themes.
Byrska-Fudali M., Przybyła, M. M. and Rudnicki, M. 2009. Celtic coins found at site 2 in Modlniczka, dist. Cracow. Sprawozdania Archeologiczne 61, 273-295.
Castelin K. 1970. Le statère BN 8744, une frappe «ménapienne»? Revue Belge de Numismatique et de Sigillographie 116, 91-96, pls 4-5.
Castelin K. 1976. Keltenmünzen in Schlesien. Arbeits- und Forschungsberichte zur sächsischen Bodendenkmalpflege 20-21, 221-277.
Collis J. 2009. Redefining the Celts. In S. Zimmer (ed.), Kelten am Rhein. Akten des dreizehnten Internationalen Keltologiekongresses, Teil 2: Philologie, Sprachen und Literaturen (= Beihefte der Bonner Jahrbücher, LVR-Landesmuseum Bonn und Verein von Altertumsfreunden im Rheinlande 58). Mainz: Philipp von Zabern, 33-43.
Constantinides I., Adriaens A. and Adams F. 2002. Surface characterization of artificial corrosion layers on copper alloy reference materials. Applied Surface Science 189, 90-101
Crawford M. H. 1974. Roman Republican coinage. London: Cambridge University Press.
Dąbrowska T. 1988. Wczesne fazy kultury przeworskiej. Chronologia – zasięg – powiązania. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Dąbrowska T. 1997. Kamieńczyk. Ein Gräberfeld der Przeworsk-Kultur in Ostmasowien (= Monumenta Archaeologia Barbarica 3). Kraków: Secesja.
Duval P.-M. 1949. Monnaies au navire de l’Europe occidentale. Hommages à Joseph Bidez et à Franz Cumont, Collection Latomus II. Bruxelles: Latomus, 91-96.
Dymowski A. 2015. The use of Celtic and Roman coins in the territory of Poland at the turn of the era – in tandem or separately? New finds, new evidence. Notae Numismaticae / Zapiski Numizmatyczne 10, 85-100.
Dymowski A. 2016. Nummi serrati, bigati et alii. Coins of the Roman Republic in East-Central Europe north of the Sudetes and the Carpathians. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.
Garbacz K. 2000. Kultura przeworska we wschodniej części Niecki Nidziańskiej. Sprawozdania Archeologiczne 52, 329-356.
Godłowski K. 1977. Das Gräberfeld in Kryspinów bei Kraków und seine Bedeutung für den Übergang zwischen der Latène – und der römischen Kaiserzeit in Kleinpolen. In B. Chropovský (ed.), Symposium Ausklang der Latène-Zivilisation und Anfänge der germanischen Besiedlung im mittleren Donaugebiet. Bratislava: Slovenská akadémia vied. Archeologický ústav, 59-80.
Godłowski K. 1995a. Die ältere Kaiserzeit in der Umgebung von Kraków. In J. Tejral, K. Pieta and J. Rajtár (eds), Kelten, Germanen, Römer im Mitteldonaugebiet vom Ausklang der Latène-Zivilisation bis zum 2. Jahrhundert (= Spisy Archeologického Ústavu AV ČR Brno 3). Brno, Nitra: Archäologisches Institut der Akademie der Wissenschaften der Tschechischen Republik Brno, Archäologisches Institut der Slowakischen Akademie der Wissenschaften Nitra, 83-102.
Godłowski K. 1995b. Okres lateński i rzymski. In Pradzieje i średniowiecze (= Natura i kultura w krajobrazie Jury 4). Kraków: Zarząd Zespołu Jurajskich Parków Krajobrazowych w Krakowie, 113-136.
Göbl R. 1994. Die Hexadrachmenprägung der Groß-Boier: Ablauf, Chronologie und historische Relevanz für Noricum und Nachbargebiete. Wien: Fassbänder.
Grygiel M. 2017. Die Besiedlung der Tyniec-Gruppe in Zagórzyce, Landkreis Kazimierza Wielka/Osadnictwo ludności grupy tynieckiej w Zagórzycach, pow. Kazimierza Wielka. In M. Meyer, P. Łuczkiewicz and B. Rauchfuß (eds), Eisenzeitliche Siedlungskeramik der Przeworsk-Kultur – Ceramika osadowa kultury przeworskiej z młodszego okresu przedrzymskiego (= Berlin Studies of the Ancient World 50). Berlin: Topoi, 199-231.
Grygiel, M. 2022. Osadnictwo celtyckie w zachodniej Małopolsce. Ze studiów nad grupą tyniecką. Kraków: Wydawnictwo Polskiej Akademii Umiejętności.
Grygiel M. and Kędzierski A. 2023. A gold coin from Jastrzębniki, Kalisz district (PL). On the late Celtic coinage in north-central Europe. Praehistorische Zeitschrift 98/2, 729-749.
Grygiel M., Pikulski J. and Trojan M. 2009. The research on the multicultural site no. 1 in Zagórzyce, com. and distr. Kazimierza Wielka, voiv. Świętokrzyskie during the years 2003 to 2004. Recherches archéologiques SN 1, 199-275.
Hachulska-Ledwos R. 1976. Celtyckie formy do odlewania krążków menniczych z I w. p.n.e. znalezione w Polsce. Wiadomości Numizmatyczne 20/3, 180-183.
Hachulska-Ledwos R. and Woźniak Z. 1976. Formy do wyrobu krążków menniczych z I w. p.n.e. z Krakowa-Nowej Huty (Mogiła, stan. 1). Materiały Archeologiczne Nowej Huty 5, 202-206.
del Hoyo-Melendez J. M., Świt P., Matosz M., Woźniak M., Klisińska-Kopacz A. and Bratasz Ł. 2015. Micro-XRF analysis of silver coins from medieval Poland. Nuclear Instruments and Methods in Physics Research B 349, 6-16.
Kaczanowski P. 1996. Złota moneta celtycka z osady kultury przeworskiej w Kryspinowie, woj. Kraków. Sprawozdania Archeologiczne 48, 119-133.
Kaczanowski P. 1997. Antike Münze aus Kryspinów. Notae Numismaticae / Zapiski Numizmatyczne 2, 84-101.
Kaczanowski P. and Poleski J. 1985. Dotychczasowe wyniki badań na birytualnym cmentarzysku kultury przeworskiej w Kawczycach, gm. Busko Zdrój. Sprawozdania Archeologiczne 37, 111-137.
Kellner H.-J. 1990. Die Münzfunde von Manching und die keltischen Fundmünzen aus Südbayern (= Die Ausgrabungen in Manching 12). Stuttgart: Steiner.
Klisińska-Kopacz A. 2024. X-ray fluorescence spectroscopy. In O. Akira, J. Seiko, M. Manasa and T. Sabu (eds), Non-Destructive Characterization Methods. Amsterdam, Oxford, Cambridge: Elsevier, 487-523.
Kontny B. and Rudnicki M. 2002. Ostrogi z Pełczysk, pow. pińczowski. Nowe oblicze stanowiska z okresu lateńskiego i okresu wpływów rzymskich. Światowit 44, Fasc. B, 91-119.
Kostur L. and Gášpár G. 2018. Katalog keltských mincí na území Čech, Moravy, horního Rakouska, Slovenska a severního Maďarska. Praha: Argo Numismatika.
Kubicha J. 1997. Okres lateński i młodszy okres przedrzymski. In K. Tunia (ed.), Z archeologii Małopolski. Historia i stan badań zachodniomałopolskiej wyżyny lessowej. Kraków: Instytut Archeologii i Etnologii PAN – Odział w Krakowie, 287-328.
de La Tour H. 1892. Atlas de monnaies gauloises. Paris: Librairie Plon.
Militký J. and Torbágyi M. 2021. The hoard of Celtic coins from Deutsch Jahrndorf (Austria, 1855). Památky archeologické 112, 237-299.
Muret E. and Chabouillet A. 1889. Catalogue des monnaies gauloises de la Bibliothèque Nationale. Paris: Librairie Plon.
Musilová M., Kolníková E. and Hložek M. 2015. ‘Rímska stavba I’ na akropole bratislavského keltského oppida – svedectvo mincí. Slovenská archeológia 63/2, 239-308.
Mycielska R. 1968. Sprawozdanie z badań wykopaliskowych w Wymysłowie, pow. Starachowice, w 1966. Materiały Archeologiczne 9, 331-333.
Mycielska R. and Woźniak Z. 1988. Cmentarzysko wielokulturowe w Błoniu, część I. Materiały Archeologiczne 24, 5-327.
Naglik R. and Wichman T. 1997. Kraków – Pychowice, st. 2, AZP 103-56/2. Informator Archeologiczny Badania: Rok 1992 26, 52-53.
Naglik R. 1996. Die kaiserzeitliche Siedlung der Púchov-Kultur in Kraków-Pychowice, FSt. 2. In Z. Woźniak (ed.), Kontakte längs der Bernsteinstraße (zwischen Caput Adriae und den Ostseegebieten) in der Zeit um Christi Geburt. Materialien des Symposiums – Kraków 26.-29 April 1995. Kraków: Oficyna Cracovia, 199-209.
Nord A. G. and Tronner K. 2020. Analysis of Swedish silver coins: Silver surface enrichment, dirt, corrosion, polishing, and origins. Studies in Conservation 66, 211-219.
Nosek S. 1947. Nowe materiały do poznania kultury wenedzkiej. Światowit 18 (1939/1945), 111-164. Ondrouch V. 1958. Keltské mince typu Biatec z Bratislavy (= Archaeologica et historica Bratislaviensia. Monographiae 1). Bratislava: Slovenská akadémia vied.
Orzechowski S. 2007. Zaplecze osadnicze i podstawy surowcowe starożytnego hutnictwa świętokrzyskiego. Kielce: Kieleckie Towarzystwo Naukowe.
Paulsen R. 1933. Die Münzprägungen der Boier. Leipzig, Wien: Verlag Heinrich Keller and Anton Schroll & Co.
Pink K. 1939. Die Münzprägung der Ostkelten und ihrer Nachbarn. Budapest-Leipzig: Institut für Münzkunde und Archäologie der P. Pázmány-Universität.
Poleska P. 2006. Celtycki mikroregion osadniczy w rejonie podkrakowskim (= Biblioteka Muzeum Archeologicznego w Krakowie 2). Kraków: Muzeum Archeologiczne.
Robert P. C. 1868. Essai de rapprochement entre les monnaies celtiques du Danube et quelques monnaies anépigraphes de la Gaule cis-Rhénane. Académie des Inscriptions et Belles- Lettres, Comptes rendus des séances de l’année 1868. Paris, 424-427 (with a commentary of F. de Saulcy, 427-431).
Roymans N. and Van der Sanden W. 1980. Celtic coins from the Netherlands and their archaeological context. Berichten van de Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek 30, 173-254.
Röttger C. 2015. Überlegungen zur Zeitstellung der Münzen der Biatec-Reihe. Zborník Slovenského národného muzea 109, 195-209.
Rudnicki M. 1996. The Celtic settlement at Pełczyska near Złota. In Z. Woźniak (ed.), Kontakte längs der Bernsteinstraße (zwischen Caput Adriae und den Ostseegebieten) in der Zeit um Christi Geburt. Materialien des Symposiums – Kraków 26.-29 April 1995. Kraków: Oficyna Cracovia, 243-256.
Rudnicki M. 2003. Celtic coin finds from a settlement of the La Tène period at Pełczyska. Wiadomości Numizmatyczne 47/1, 1-24.
Rudnicki M. 2004. Starożytności pełczyckie. Zaskakujące wyniki badań archeologicznych w Pełczyskach, gm. Złota. In Z. Leks and P. Kamiński (eds), Miejsca szczególne w archeologii zachodniomałopolskich wyżyn lessowych. Działoszyce: Wydawnictwo Urzędu Miasta i Gminy Działoszyce, 25-49.
Rudnicki M. 2005a. A late La Tène inhumation grave from Pełczyska: Comments on the cultural situation in the upland area of Little Poland, (with an analysis of the anatomical remains by Karol Piasecki). In H. Dobrzańska, V. Megaw and P. Poleska (eds), Celts on the margin. Studies in European cultural interaction 7th century BC – 1st century AD dedicated to Zenon Woźniak. Kraków: Institute of Archaeology and Ethnology of the Polish Academy of Sciences, 195-205.
Rudnicki M. 2005b. Złota moneta celtycka z osady w Pełczyskach, woj. świętokrzyskie. In C. von Carnap-Bornheim, J. Ilkjćr and A. Kokowski (eds), Ćwierć wieku archeologii w Masłomęczu (= Monumenta Studia Gothica 4). Lublin: Wydawnictwo UMCS, 391-404.
Rudnicki M. 2009. Besiedlungs- und Kulturveränderungen in Kleinpolen während der späten LaTènezeit und zu Beginn der älteren Römischen Kaiserzeit. In V. Salač and J. Bemmann (eds), Mitteleuropa zur Zeit Marbods. Tagung Roztoky u Křivoklatu 4.-8.12.2006. Anlässlich des 2000 jährigen Jubiläums des römischen Feldzuges gegen Marbod. Praha, Bonn: Archeologický ústav Akademie věd České republiky, Vor- und Frühgeschichtliche Archäologie der Rheinischen Friedrich-Wilhelms-Universität, 289-330.
Rudnicki M. 2012a. Nummi Lugiorum – statery typu krakowskiego. Wiadomości Numizmatyczne 56/1, 1-96.
Rudnicki M. 2012b. Stater celtycki znaleziony w Masłowie. Wiadomości Numizmatyczne 56/2, 163-192.
Rudnicki M. 2014. Nowa Cerekwia. A Celtic centre for craft and commerce of interregional importance north of the Carpathians. In S. Berecki (ed.), Iron Age Crafts and Craftsmen in the Carpathian Basin, Proceedings of the International Colloquium from Târgu Mureş, 10-13 October 2013 (= Bibliotheca Musei Marisiensis 7). Târgu Mureş: Mega, 33-70.
Rudnicki M. and Włodarczak P. 2007. Graves of the Corded Ware culture at the multicultural Site 6 in Pełczyska, district of Pińczów. Sprawozdania Archeologiczne 59, 219-266.
Scott D. A. 1983. The deterioration of gold alloys and some aspects of their conservation. Studies in Conservation 28, 194-203.
Sills J. 2003. Gaulish and early British gold coinage. Aylsham: Chris Rudd.
Sills J. 2017. Divided kingdoms: The Iron Age gold coinage of southern England. Aylsham: Chris Rudd.
Streber F. 1862 Über die sogenannten Regenbogen-Schüsselchen II. München: Akademie der Wissenschaften.
Woźniak Z. 1967. Monety celtyckie z ziem polskich. Wiadomości Numizmatyczne 11/4, 201-231.
Woźniak Z. 1970. Osadnictwo celtyckie w Polsce. Wrocław, Warszawa, Kraków: Ossolineum.
Woźniak Z. 1978. Celtycki warsztat menniczy z okolic Krakowa. Acta Archaeologica Carpathica 18, 101-112.
Woźniak Z. 1981. Młodsza faza kultury lateńskiej i grupa tyniecka. In J. Wielowiejski (ed.), Okres lateński i rzymski (= Prahistoria ziem polskich 5). Wrocław, Warszawa, Kraków, Gdańsk: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 248-263.
Woźniak Z. 1984. Keltische Münzen und Münzprägung in Polen. In. G. Grasmann, W. Janssen and M. Brandt (eds), Keltische Numismatik und Archäologie (= BAR International Series 200). Oxford: BAR Publishing, 478-483.
Woźniak Z. 1990. Osada grupy tynieckiej w Podłężu, woj. krakowskie. Wrocław, Warszawa, Kraków: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Woźniak Z. 1994. Wczesna faza kultury przeworskiej na Wyżynie Sandomierskiej. In. J. Gurba and A. Kokowski (eds), Kultura przeworska I. Materiały z międzynarodowej konferencji w Lublinie, 21-23 września 1992 r. Lublin: Wydawnictwo UMCS, 127-145.
Wroniecki P. and Barton K. 2018. Is it only finds in the landscape? Assessing the suitability of aerial and ground archaeological prospection techniques in Rzemienowice, Poland. In C. Wohlfarth and C. Keller (eds), Funde in der Landschaft. Neue Perspektiven und Ergebnisse archäologischer Prospektion (= Materialien zur Bodendekmalpflege im Rheinland 26). Bonn: LVR-Amtes für Bodendenkmalpflege im Rheinland, 55-65.