Publisher:

Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk

Place of publishing:

Warszawa

Description:

23 cm

Type of object:

Journal/Article

Abstract:

The aim of the article is to identify and characterize the methods of obtaining and using fuel among the peasant in the interwar period, with particular emphasis on the years of the Great Depression. The study is based on an analysis of sources such as personal diaries, village monographs, and contemporary journalistic and scholarly literature. This allowed us to outline a whole range of practices adopted in response to winter conditions: from the most desirable, such as heating homes with wood and peat, through less desirable but acceptable solutions, including the use of various substitute fuels (pine needles, cones, dried stems, etc.) to those considered a last resort, such as dismantling one’s own fence. Special attention is given to the issue of wood theft, with a focus on its cultural and social determinants.

References:

Andrzejewski Adam. 1977. Sytuacja mieszkaniowa w Polsce w latach 1918–1974, Warszawa.
Banfield Edward Christie. 1958. The moral basis of a backward society, Chicago.
Bittner-Szewczykowa Halina. 1984. Dziecko wiejskie, „Rocznik Muzeum Etnograficznego w Krakowie”, 9.
Borkowski Jan. 1970. Postawa polityczna chłopów polskich w latach 1930–35, Warszawa.
Broda Józef. 2000. Historia leśnictwa w Polsce, Poznań.
Brodowska-Kubicz Helena. 1994. Z chłopskiej łąki: wspomnienia, Łódź.
Bronikowski Wiktor. 1934. Drogi postępu chłopa polskiego, Warszawa.
Burek Wincenty. 1976. Droga przez wieś, Warszawa.
Burszta Józef. 1980. Kultura wsi okresu międzywojennego, [w:] Historia chłopów polskich, 3: Okres II Rzeczypospolitej i okupacji hitlerowskiej, red. S. Inglot, Warszawa, s. 441–497.
Chętnik Adam. 1935. Jak ginie dawna Kurpiowszczyzna, Nowogród pod Łomżą.
Chętnik Adam. 1936. Pożywienie Kurpiów: jadło i napoje zwykłe, obrzędowe i głodowe, Kraków.
Cichoracki Piotr, Dufrat Joanna, Mierzwa Janusz. 2019. Oblicza buntu społecznego w II Rzeczypospolitej doby wielkiego kryzysu (1930–1935): uwarunkowania, skala, konsekwencje, Kraków.
Cwojdzińska Izabela. 1935. Wole endemiczne we wsi Przysietnicy pow. Nowosądeckiego, b.m.
Czarnecki Józef. 1937. Mieszkania rodzin wiejskich, „Życie Dziecka”, 6, s. 169–178.
Czerwiński Tomasz. 2009. Wyposażenie domu wiejskiego w Polsce, Warszawa.
Dobrowolski Kazimierz. 1966. Tradycyjna rodzina chłopska w południowej Polsce na przełomie XIX i XX w., [w:] Dobrowolski K., Studia nad życiem społecznym i kulturą, Wrocław, s. 196–247.
Dubiel Ludwik. 1939. Wola Filipowska w powiecie chrzanowskim: materiały do kultury wsi małopolskiej, Kraków.
Działacze. 1937a. Wiejscy działacze społeczni, 1: Życiorysy włościan (Lp. 9, Syn gospodarski przy rodzicach na 11 mg. z pow. brzeskiego (MP.)), Warszawa, s. 143–169.
Działacze. 1937b. Wiejscy działacze społeczni, 1: Życiorysy włościan (Lp. 11, Gospodarz na 3 1/2 mg. + 2 1/2 dzierżawy z pow. krośnieńskiego), Warszawa, s. 183–202.
Działacze. 1937c. Wiejscy działacze społeczni, 1: Życiorysy włościan (Lp. 14, Gospodarz małorolny, b. poseł z pow. łańcuckiego), Warszawa, s. 239–306.
Fierich Jerzy. 1933. Broniszów: wieś powiatu ropczyckiego, Warszawa.
Furdyna Józef. 2014. Wiejski dom mieszkalny w widłach Wisły i Sanu: forma i funkcja (1850–1965), Mielec.
Gapiński Bartłomiej. 2021. Ciocia i dziadek w rodzinie tradycyjnej. Niezamężne i ludzie starzy na tle społeczności chłopskiej, [w:] Rodzina, ekonomia i migracja: ujęcie prawne i socjologiczno-ekonomiczne, red. M. Butrymowicz, P. Kroczek, Kraków, s. 7–28.
Gastoł Błażej. 1938. Higiena wsi podkrakowskiej (przyczynek do higieny wsi), Kraków.
Goździkiewicz Teodor. 1934. Dziecko łowickie, [w:] Dziecko wsi polskiej: próba charakterystyki, red. M. Librachowa, Warszawa, s. 146–165.
Jaros Jerzy. 1974. Kryzys gospodarczy w polskim przemyśle węglowym (1930–1933), [w:] Wielki kryzys gospodarczy 1929–1933 na Śląsku i w Zagłębiu Dąbrowskim oraz jego społeczne konsekwencje: materiały z konferencji naukowej odbytej 16–17 maja 1972 r. w Śląskim Instytucie Naukowym w Katowicach, red. J. Chlebowczyk, Katowice.
Jaworczak Aleksander. 1936. Wieś Dąbrówki: powiat Łańcut: monografja etnograficzna, Lwów.
Jezierski Andrzej, Leszczyńska Cecylia. 1997. Historia gospodarcza Polski, Warszawa.
Kacprzak Marcin. 1937. Wieś płocka: warunki bytowania, Warszawa.
Kacprzak Marcin. 1938a. Gruźlica na wsi, Warszawa.
Kacprzak Marcin. 1938b. Zdrowie w chacie wiejskiej, Warszawa.
Kalniuk Tomasz. 2014. Mityczni obcy. Dzieci i starcy w polskiej kulturze ludowej przełomu XIX i XX wieku, Toruń.
Kolberg Oskar. 1871. Dzieła wszystkie, 5: Lud: jego zwyczaje, sposób życia, mowa, podania, przysłowia, obrzędy, gusła, zabawy, pieśni, muzyka i tańce, Krakowskie, cz. 1, Kraków.
Kosiński Stanisław. 1983. Społeczno-kulturowe i strukturalne przemiany warunków zdrowotnych polskiej wsi (1864–1980), Lublin.
Kubiak Irena, Kubiak Krzysztof. 1981. Chleb w tradycji ludowej, Warszawa.
Kutrzeba-Pojnarowa Anna. 1968. Tradycyjna społeczność wiejska w procesie przemian współczesnych: studium wsi Mników powiatu krakowskiego, Wrocław.
Kutrzeba-Pojnarowa Anna. 1988. Trześniów: tradycyjna kultura chłopska i kierunki przemian (refleksje etnografa), Brzozów.
Kwaśniewicz Władysław. 1970. Wiejska społeczność rzemieślnicza w procesie zmian: studium socjologiczne wsi Świątniki Górne pow. krakowskiego (1850–1960), Wrocław.
Kwaśniewicz Władysław. 1979. Rozwój wnętrza domu chłopskiego w ziemi krakowskiej w latach 1880–1956, „Etnografia Polska”, 2, s. 310–328.
Kwaśniewski Krzysztof. 1963. Paleniska i piece w polskim budownictwie ludowym: studium na podstawie materiałów etnograficznych z drugiej połowy XIX oraz XX wieku, Wrocław.
Landau Zbigniew, Tomaszewski Jerzy. 1999. Zarys historii gospodarczej Polski 1918–1939, Warszawa.
Lech Józef. 1979. Tradycyjny dom chłopski i jego użytkowanie na obszarze Polski środkowej, [w:] Kultura wsi Polski środkowej w procesie zmian, 2, Warszawa–Łódź, s. 5–170.
Lew Stefan. 2003. Budownictwo ludowe dorzecza Sanu w XIX i XX wieku, Rzeszów.
Leżeński Jur. 1938. Wieś o sobie: dziś i jutro wsi polskiej w pryzmacie ankiet KSMŻ i KSMM, Poznań.
Majewski Jan. 1970. Wieś polska w latach I wojny światowej, [w:] Zarys historii gospodarstwa wiejskiego w Polsce, 3, red. J. Leskiewiczowa, Warszawa, s. 123–149.
Matus Irena. 2000. Lud nadnarwiański, cz. 1, Białystok.
Mencel Tadeusz. 1988. Wieś pańszczyźniana w Królestwie Polskim w połowie XIX wieku, Lublin.
Michałowski Jerzy. 1935. Wieś nie ma pracy: wywiad społeczny w powiecie rzeszowskim, Warszawa.
Mieszczankowski Mieczysław. 1983. Rolnictwo II Rzeczypospolitej, Warszawa.
Müller Franciszek. 1938. Urządzenie zagrody z punktu widzenia potrzeb rolnika, [w:] Zabudowa wsi i budownictwo wiejskie: (materiały dotyczące 1-ej Ogólnopolskiej Konferencji w sprawie Budownictwa Wiejskiego z dn. 26 lutego 1938 r.), red. F. Piaścik, Warszawa, s. 25–29.
Nienałtowski Stanisław. 2007. Wsi spokojna… Życie codzienne wsi Białe i okolicznych oraz tamtejsze zwyczaje i obyczaje w okresie międzywojennym, Ciechanowiec.
Nowarski Czesław. 2006. Chłopi polscy w podręcznikach historii 1945–1980, Kraków.
Olędzki Jacek. 2016. Murzynowo: znaki istnienia i tożsamości kulturalnej mieszkańców wioski nadwiślańskiej XVIII–XX w., oprac. Ł. Smyrski, Warszawa.
Orkan Władysław. 1927. Listy ze wsi, 2, Warszawa.
Orzeł Tobiasz. 2014. Chłopskie budownictwo zagrodowe Raby Wyżnej i Bielanki w drugiej połowie XIX wieku i pierwszej połowie XX wieku, Kraków.
Ossowski Stanisław. 1967. Lubenia, [w:] Z zagadnień psychologii społecznej, Warszawa, s. 301–333.
Pamiętniki. 1935a. Pamiętnik nr 4 (Gospodarz dwudziestomorgowy w pow. ciechanowskim), [w:] Pamiętniki chłopów, seria I, Warszawa, s. 43–48.
Pamiętniki. 1935b. Pamiętnik nr 6 (Gospodarz dwumorgowy w pow. skierniewickim), [w:] Pamiętniki chłopów, seria I, Warszawa, s. 55–61.
Pamiętniki. 1935c. Pamiętnik nr 10 (Gospodarz na niepodzielonej schedzie szesnastomorgowej w pow. łęczyckim), [w:] Pamiętniki chłopów, seria I, Warszawa, s. 109–130.
Pamiętniki. 1935d. Pamiętnik nr 16 (Bezrolny, niegdyś sklepikarz, obecnie zarobkujący różnemi zajęciami w pow. łódzkim), [w:] Pamiętniki chłopów, seria I, Warszawa, s. 203–227.
Pamiętniki. 1935e. Pamiętnik nr 18 (Gospodarz na kupionem z zarobku gospodarstwie dziesięciomorgowem w pow. opatowskim), [w:] Pamiętniki chłopów, seria I, Warszawa, s. 247–263.
Pamiętniki. 1935f. Pamiętnik nr 20 (Gospodarz na osadzie pięciomorgowej w pow. iłżeckim), [w:] Pamiętniki chłopów, seria I, Warszawa, s. 270–281.
Pamiętniki. 1935g. Pamiętnik nr 32 (Gospodarz małorolny w pow. wołkowyskim), [w:] Pamiętniki chłopów, seria I, Warszawa, s. 434–452.
Pamiętniki. 1935h. Pamiętnik nr 40 (Gospodarz dwudziestopięciomorgowy w pow. bydgoskim, [w:] Pamiętniki chłopów, seria I, Warszawa, s. 555–565.
Piaścik Franciszek. 1938. Budownictwo mieszkaniowe na wsi, [w:] Zabudowa wsi i budownictwo wiejskie: (materiały dotyczące I-ej Ogólnopolskiej Konferencji w sprawie Budownictwa Wiejskiego z dn. 26 lutego 1938 r.), red. F. Piaścik, Warszawa, s. 30–38.
Piekarski Czesław. 1937. Opieka lekarska nad matką i dzieckiem na wsi, [w:] W walce o zdrowie wsi polskiej: referaty wygłoszone na konferencji, poświęconej opiece lekarskiej na wsi, zwołanej przez Instytut Spraw Społecznych w Warszawie w dniach 31.I–1. i 2. II. 1937, red. M. Kacprzak, Warszawa, s. 136–142.
Pigoń Stanisław. 1939. Wieś po wojnie, [w:] Na drogach i manowcach kultury ludowej: szkice, Lwów, s. 295–320.
Płatek Jan. 1931. Wieś jako środowisko wychowawcze, [w:] Mysłakowski Zygmunt, Rodzina wiejska jako środowisko wychowawcze, Lwów, s. 35–100.
Pokropek Marian. 1976. Budownictwo ludowe w Polsce, Warszawa.
Posłuszna Małgorzata. 2007. Zdrowie społeczeństwa polskiego w środowisku wiejskim w II Rzeczypospolitej, [w:] Zdrowie i edukacja prozdrowotna społeczeństwa polskiego na przestrzeni XIX i XX wieku: wybrane aspekty, red. M. Posłuszna, Poznań, s. 78–113.
Reinfuss Roman. 1990. Śladami Łemków, Warszawa.
Sikoń Stanisław. 1975. Ciernista droga: wspomnienia, Warszawa.
Słomka Jan. 1929. Pamiętniki włościanina: od pańszczyzny do dni dzisiejszych, Kraków.
Solarz Ignacy. 1930. Wzajemne wpływy cywilizacyjne i kulturalne wsi i miasta, [w:] Kultura wsi: biuletyn XIII konferencji oświatowej poświęconej zagadnieniu kultury wiejskiej w Polsce (Łowicz, 10, 11, 12 stycznia 1930 r.), Warszawa 1930, s. 125–136.
Sondel Jan. 1934. Braki gospodarcze i kulturalne wsi jako punkt zaczepny dla pracy społecznej, Lwów.
Styk Józef. 1993. Chłopski świat wartości, Włocławek.
Styk Józef. 1999. Chłopi i wieś polska w perspektywie socjologicznej i historycznej, Lublin.
Styś Wincenty. 1947. Drogi postępu gospodarczego wsi: studium szczegółowe na przykładzie zbiorowości próbnej wsi Husowa, Wrocław.
Szafrański Szymon. 1935. Wieś Polska: uwagi i spostrzeżenia, Warszawa.
Szpak Ewelina. 2013. Mentalność ludności wiejskiej w PRL. Studium zmian, Warszawa.
Szuterówna Joanna. 1939. Pogadanki w kołach gospodyń wiejskich, Kraków.
Wołek-Wacławski Jan. 1937. Będziemyśl i Klęczany: rys historyczno-etnograficzny, Jaworów.
Wrzos Konrad. 1985. Oko w oko z kryzysem: reportaż z podróży po Polsce, Warszawa.
Zaremba Paweł. 1981. Historia dwudziestolecia (1918–1939), 2, Paryż.
Zawistowicz-Adamska Kazimiera. 1951. Pomoc wzajemna i współdziałanie w kulturach ludowych, Łódź–Lublin.
Zawistowicz-Adamska Kazimiera. 1958. Społeczność wiejska: wspomnienia i materiały z badań terenowych, Zaborów 1937–1938, Warszawa.
Żarnowski Janusz. 1973. Społeczeństwo Drugiej Rzeczypospolitej 1918–1939, Warszawa.
Żarnowski Janusz. 1999. Polska 1918–1939: praca, technika, społeczeństwo, Warszawa.

Relation:

Kwartalnik Historii Kultury Materialnej

Volume:

74

Issue:

1

Start page:

61

End page:

83

Detailed Resource Type:

Article

Format:

application/octet-stream

Resource Identifier:

oai:rcin.org.pl:263074 ; 0023-5881 ; e-ISSN 2719-6496 ; doi:10.23858/KHKM74.2026.1.003

Source:

IAiE PAN, call no. P 329 ; IAiE PAN, call no. P 331 ; IAiE PAN, call no. P 330 ; click here to follow the link

Language:

pol

Rights:

Creative Commons Attribution BY 4.0 license

Terms of use:

Copyright-protected material. [CC BY 4.0] May be used within the scope specified in Creative Commons Attribution BY 4.0 license, full text available at: ; -

Digitizing institution:

Institute of Archaeology and Ethnology of the Polish Academy of Sciences

Original in:

Library of the Institute of Archaeology and Ethnology of the Polish Academy of Sciences

Access:

Open