Bukowski Z. 1959–1960. Łużyckie osiedle obronne w Sobiejuchach, pow. Żnin, „Wiadomości Archeologiczne”, 26(3/4), s. 194–224.
Schramm Z. 1974. Zwierzęce szczątki kostne z osady kultury łużyckiej w Kotlinie, pow. Jarocin, „Fontes Archaeologici Posnanienses”, 24, s. 132–140.
animal husbandry
okres halsztacki
Urban J. 2019. Gospodarka rolna społeczności tzw. kultury łużyckiej, Warszawa.
Lubicz-Niezabitowski E. 1948. Hodowla zwierząt, łowiectwo i rybactwo u mieszkańców Polski zachodniej w okresie halsztackim (r. 700-400 przed Chr.) i wczesnohistorycznym (r. 600–1100 po Chr.), „Wiadomości Archeologiczne”, 16, s. 162–169.
Przybyła M.M. 2006. Materiały z osady obronnej kultury łużyckiej na Górze Świętej Doroty w Będzinie-Grodźcu, [w:] W. Blajer (red.), Z badań nad osadnictwem epoki brązu i wczesnej epoki żelaza w Europie Środkowej, Kraków, s. 181–203.
Sobociński M. 1972a. Szczątki kostne z osady w Wąsoszu, pow. Góra. Aneks, „Silesia Antiqua”, 14, s. 170–174.
Osypińska M. 2013b. Szczątki zwierzęce z badań wykopaliskowych na stanowisku nr 1 w Grodzisku, [w:] G. Szczurek, A. Różański (red.), Grodzisko z wczesnej epoki żelaza i wczesnego średniowiecza w Grodzisku, gm. Pleszew, woj. wielkopolskie, Poznań, s. 85–101.
Henneberg M., Ostoja-Zagórski J. 1977. Próba modelowej rekonstrukcji gospodarki mieszkańców halsztackich grodów typu biskupińskiego, „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej”, 25(3), s. 319–340.
Hallstatt period
Gackowski J. 2012. Przestrzeń osadnicza Pojezierza Chełmińskiego i przyległych dolin Wisły, Drwęcy i Osy w młodszej epoce brązu i na początku epoki żelaza, Toruń.
Makowiecki D. 1998b. Ekspertyza archeozoologiczna zwierzęcych szczątków kostnych, [w:] R. Mazurowski (red.), Ziemia Lubuska, Archeologiczne badania ratownicze wzdłuż trasy gazociągu tranzytowego, 1, Poznań, s. 31.
Marciniak J. 1965. Sprawozdanie z badań archeologicznych w Witowie, pow. Kazimierza Wielka, w 1963 r., „Sprawozdania Archeologiczne”, 17, s. 119–124.
Klichowska M. 1984. Struktury uprawne w epoce brązu i we wczesnej epoce żelaza na ziemiach polskich w świetle badań archeobotanicznych, „Archeologia Polski”, 29(1), s. 69–108.
Hildt-Węgrzynowicz T. 1961. Osadnictwo kultury łużyckiej we wsi Kamionka Nadbużna, pow. Ostrów Mazowiecka, „Materiały Starożytne”, 7, s. 165–200.
Kubasiewicz M. 1964b. Szczątki zwierzęce z osiedla obronnego kultury łużyckiej w Sobiejuchach, pow. Żnin, „Materiały Starożytne”, 10, s. 145–168.
Wolsan M., Nadachowski A. 1992. Szczątki zwierzęce z osady grupy tarnobrzeskiej kultury łużyckiej w Białobrzegach (okres halsztacki i lateński), „Materiały i Sprawozdania Rzeszowskiego Ośrodka Archeologicznego za rok 1985–1990”, 13, s. 185–188.
Kubasiewicz M. 1962. Szczątki zwierzęce z badań ratowniczych na stanowisku przy ul. Grodzkiej w Szczecinie, „Materiały Zachodnio Pomorskie”, 8, s. 207–220.
Moldenhawer K. 1958. Wyniki badań materiałów botanicznych 1955 r. na grodzisku i osadzie kultury łużyckiej w Słupcy, „Fontes Archaeologici Posnanienses”, 8–9, s. 146–149.
Lityńska-Zając M., Tomczyńska Z. 2003. Archeobotaniczne badania na stanowiskach w Krakowie-Bieżanowie (stan. 27) i Krakowie-Rżące (stan. 1), [w:] S. Kadrow (red.), Kraków-Bieżanów, stanowisko 27 i Kraków-Rżąka, stanowisko 1. Osada kultury łużyckiej, Via Archaeologica. Źródła z badań wykopaliskowych na trasie autostrady A4 w Małopolsce, 3, Kraków, s. 253–268.
Makowicz-Poliszot D. 2016. Analiza kości zwierzęcych z epok metali ze stanowiska 2 w Zagórzu, gm. Niepołomice, woj. małopolskie, „Raport”, 11, s. 23–56.
Iwaszkiewicz M. 1979a. Pozostałości ichtiologiczne z grodziska wklęsłego w Bninie, pow. śremski, [w:] J. Żak (red.), Materiały do studiów nad osadnictwem bnińskim. Grodzisko wklęsłe, Poznań, s. 199–200.
Domańska J., Lasak I. 1997. Zespół osadniczy ludności kultury łużyckiej w Niesułowicach, woj. wrocławskie, Monografie archeologiczne, 3, Wrocław.
Sobociński M. 1972b. Zwierzęcy materiał kostny z wykopalisk w Gzinie, pow. Chełmno, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu M. Kopernika. Archeologia”, 3, s. 27–41.
Text
Dzięczkowski A., Ostoja-Zagórski J. 1976. Próba zastosowania analizy malakologicznej do rekonstrukcji środowiska przyrodniczego na przykładzie grodziska halsztackiego w Jankowie, „Archeologia Polski”, 21(2), s. 319–351.
Lasota-Moskalewska A. 2014. Szczątki zwierzęce z cmentarzyska i osady kultury łużyckiej w Maciejowicach, [w:] J. Dąbrowski, M. Mogielnicka-Urban, Zespół osadniczy kultury łużyckiej w Maciejowicach, pow. garwoliński, woj. mazowieckie, Archeologia Mazowsza i Podlasia. Studia i materiały, 5, Warszawa, s. 390–399 na CD.
fishing
chów zwierząt
Makowiecki D., Makowiecka M. 2004a. Gospodarka zwierzętami, [w:] J. Bednarczyk, L. Czerniak, A. Kośko (red.), Kujawy, 5, Osadnictwo społeczeństw kultur cyklu łużyckiego, Archeologiczne badania ratownicze wzdłuż trasy gazociągu tranzytowego, 3, Poznań, s. 401–431.
Moldenhawer K. 1950. Szczątki roślinne z wczesnego okresu żelaznego w Biskupinie, [w:] J. Kostrzewski (red.), III sprawozdanie z prac wykopaliskowych w grodzie kultury łużyckiej w Biskupinie w powiecie żnińskim za lata 1938–1939 i 1946–1948, Poznań, s. 79–87.
Andrzejowska M. 2008. Stanowisko ze schyłku epoki brązu i wczesnej epoki żelaza w Dziecinowie, pow. otwocki, „Wiadomości Archeologiczne”, 60, s. 225–320, https://doi.org/10.36154/wa.60.2010.09
Lityńska-Zając M. 1997. Roślinność i gospodarka rolna w okresie rzymskim. Studium archeobotaniczne, Kraków.
Iwaszkiewicz M. 1988. Wyniki ekspertyzy ichtiologicznej niektórych zabytków z cmentarzyska kultury łużyckiej w Laskach, [w:] T. Malinowski, Laski. Materiały z cmentarzyska kultury łużyckiej, 1, Słupsk, s. 71.
Lasota-Moskalewska A. 1997. Podstawy archeozoologii. Szczątki ssaków, Warszawa.
Krupska A., Chrószcz A. 2010. Szczątki kostne zwierząt z obiektów stanowiska Wojkowice 15 datowanych na okres kultury łużyckiej, [w:] B. Gediga (red.), Badania na autostradzie A4, Archeologiczne Zeszyty Autostradowe Instytutu Archeologii i Etnologii PAN, 10(8), Wrocław, s. 260–281.
Kaszewski Z. 1979. Materiały starożytne z Kałdusa, woj. toruńskie, „Pomorania Antiqua”, 8, s. 155–227.
uprawa ziemi
wczesna epoka żelaza
Makowiecki D. 2006. Wykaz pozostałości kostnych z badań wykopaliskowych na stan. 78 w Międzyrzeczu, [w:] S. Groblica, A. Jaszewska (red.), Współczesnymi drogami w przeszłość, IV polsko-niemieckie spotkania archeologiczne, Dychów 15–18 listopada 2005, Biblioteka Archeologii Środkowego Nadodrza, 3(2), Zielona Góra, s. 96.
Ralska-Jasiewiczowa M., Latałowa M., Wasylikowa K., Tobolski K., Madeyska E., Wright H.E. jr., Turner Ch. (red.), 2004. Late Glacial and Holocene history of vegetation in Poland based on isopollen maps, Kraków.
Jasnosz S. 1964. Starożytne osadnictwo na terenie Objezierza, pow. Oborniki, „Fontes Archaeologici Posnanienses”, 15, s. 165–189.
Sobociński M. 1989. Zwierzęce szczątki kostne z osady obronnej kultury łużyckiej w Izdebnie, „Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu. Archeozoologia”, 13, s. 109–125.
Amerongen van Y. 2016. Expect the unexpected: the vital need for wild plants in a Bronze Age farmer’s diet, „Open Journal of Archaeometry”, 3(6284), s. 1–6, https://doi.org/10.4081/arc.2016.6284
Bogucki Z., Ożgo M., Kolmetz A. 2007. Wstępna analiza składu gatunkowego i wielkości muszli małży słodkowodnych ze stanowiska archeologicznego w Nowym Łowiczu (powiat Drawsko Pomorskie), [w:] M. Fudziński, H. Paner (red.), Aktualne problemy kultury łużyckiej na Pomorzu, Gdańsk, s. 93–100.
Chrószcz A., Janeczek M., Gralak T. 2014. Zwierzęce szczątki kostne z wielokulturowego stanowiska archeologicznego w miejscowości Górzec, stan. 13, pow. strzeliński, woj. dolnośląskie, Polska, „Przegląd Archeologiczny”, 62, s. 71–124.
Łuczaj Ł. 2004. Dzikie rośliny jadalne. Przewodnik survivalowy, Krosno.
Sobociński M. 1979a. Zwierzęce szczątki kostne z podgrodzia w Bninie, [w:] J. Żak (red.), Materiały do studiów nad osadnictwem bnińskim. Podgrodzie, Warszawa–Poznań, s. 265–304.
Sobociński M. 1981a. Szczątki kostne ssaków domowych z grodziska halsztackiego w Jankowie nad Jeziorem Pakoskim, „Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu. Archeozoologia”, 7, s. 19–40.
Michalski J. 1991. Gospodarcze aspekty rozwoju plemion małopolskich od III okresu epoki brązu do początków okresu lateńskiego, „Światowit”, 38, s. 19–62.
Lasota-Moskalewska A. 1991. Hodowla i łowiectwo w Biskupinie na tle innych osiedli obronnych kultury łużyckiej, [w:] J. Jaskanis (red.), Prahistoryczny gród w Biskupinie. Problematyka osiedli obronnych na początku epoki żelaza, Warszawa, s. 185–196.
Kałużna-Czaplińska J., Muzolf B., Rosiak A. 2021. Analiza pozostałości organicznych zachowanych w ściankach naczyń ceramicznych pochodzących ze stanowiska 1 w Dzierzgówku, [w:] B. Muzolf, P. Muzolf, P. Papiernik, J. Licha, D.K. Płaza, Wielokulturowy kompleks osadniczy na stanowisku 1 w miejscowości Dzierzgówek, gm. Nieborów, pow. Łowicz, Łódź, s. 495–507.
Uzarowiczowa A. 1965. Osada kultury łużyckiej w Podgajczu, pow. Opatów, „Wiadomości Archeologiczne”, 31(2–3), s. 226–236.
Kubasiewicz M. 1964a. Szczątki zwierzęce z osady kultury łużyckiej w Słupcy, „Fontes Archaeologici Posnanienses”, 15, s. 158–159.
Chełkowski Z. 1966. Szczątki ryb z warstw osadnictwa wczesnośredniowiecznego oraz warstw kultury łużyckiej (materiały z badań ratunkowych przy ul. Grodzkiej w Szczecinie), „Materiały Zachodnio-Pomorskie”, 12, s. 121–143.
Sobociński M. 1976. Materiał kostny zwierzęcy z osady halsztacko-lateńskiej w Kobylnikach, „Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu. Archeozoologia”, 2, s. 49–58.
Sobociński M. 1973a. Materiał kostny zwierzęcy z osady kultury pucharów lejkowatych i kultury łużyckiej oraz domniemanego grobu kultury unietyckiej, [w:] J. Romanow, K. Wachowski, B. Miszkiewicz, Tomice, pow. Dzierżoniów: wielokulturowe stanowisko archeologiczne, Wrocław, s. 297–312.
Kurzawska A. 2012. Analiza malakologiczna, [w:] I. Sobkowiak-Tabaka (red.), Osadnictwo pradziejowe, średniowieczne i nowożytne w Lutolu Mokrym, Ratownicze Badania Archeologiczne Instytutu Archeologii i Etnologii PAN, Ośrodek Studiów Pradziejowych i Średniowiecznych, 4, Poznań, s. 369–379.
Archeologia Polski
Piątkowska-Małecka J., Anc K., Choromańska A., Gągała M., Kaczyńska J., Kur A. 2011. Gospodarowanie zwierzętami w osadzie ludności kultury łużyckiej w Grzybianach koło Legnicy, stan. 1 (woj. dolnośląskie), „Światowit”, 8(49), B, s. 49–67.
Bielińska G., Kosiński M., Wieczorek-Szmal M. 2013. Wyniki badań wykopaliskowych na terenie grodziska „Gąszczyk” w Mstowie Podlesiu, „Rocznik Muzeum Częstochowskiego”, 12, s. 13–67.
Gocman U. 2015. Wykaz zwierzęcych szczątków kostnych z obiektów kultury łużyckiej, [w:] K. Dzięgielewski, M. Dzięgielewska, A. Szyber (red.), Modlnica, stan. 5. Od późnej epoki brązu po czasy średniowiecza, Via Archaeologica. Źródła z badań wykopaliskowych na trasie autostrady A4 w Małopolsce, 5, Kraków, s. 261.
Jędrzejewski R. 2004. Osada ludności kultury łużyckiej w Kałdusie, gm. Chełmno, [w:] M.J. Hoffmann, J. Sobieraj (red.), Człowiek i środowisko w epoce brązu i wczesnej epoce żelaza u południowo-wschodnich pobrzeży Bałtyku, Pruthenia Antiqua. Studia do pradziejów i wczesnej historii ziem pruskich, 1, s. 315–328.
Makowiecki D. 2003a. Historia ryb i rybołówstwa w holocenie na niżu polskim w świetle badań archeoichtiologicznych, Poznań.
Gralak T. 2004. Osada ludności kultury łużyckiej z okresu halsztackiego oraz osada średniowieczna z XIII w. ze stan. 4 w Nowym Śleszowie, gm. Żurawina, pow. Wrocław, [w:] B. Gediga (red.), Badania na autostradzie A4, 2, Archeologiczne Zeszyty Autostradowe Instytutu Archeologii i Etnologii PAN, 3, Wrocław, s. 67–174.
Gediga B. 1957. Osada kultury łużyckiej w miejscowości Morawiany, pow. Pińczów, „Wiadomości Archeologiczne”, 24(1/2), s. 141–142.
IAiE PAN, sygn. P 319
Ostoja-Zagórski J. 1978. Gród halsztacki w Jankowie nad jeziorem Pakoskim, Wrocław.
IAiE PAN, sygn. P 321
Jones G., Halstead P. 1995. Maslins, mixtures and monocrops: on the interpretation of archaeobotanical crop samples of heterogeneous composition, „Journal of Archaeological Science”, 22(1), s. 103–114.
Krąpiec M., Makowiecki D., Michczyński A., Nowaczyk B., Pazdur A., Pazdur M.F., Polcynowie I. i M., Stępniak T., Suchorska-Rola M., Rola J. 1996. Drugi sezon interdyscyplinarnych badań na stan. 1 w Żuławce Małej, gm. Wyrzysk, woj., pilskie, „Wielkopolskie Sprawozdania Archeologiczne”, 4, s. 23–58.
Noryśkiewicz B., Ralska-Jasiewiczowa M. 1989. Type region P-w: Dobrzyń-Olsztyn Lake districts, [w:] M. Ralska-Jasiewiczowa (red.), Environmental changes recorded in lakes and mires of Poland during the last 13000 years, „Acta Palaeobotanica”, 29(2), s. 85–93.
Sobociński M., Makowiecki D. 1992. Szczątki kostne zwierząt z osady wielokulturowej w Tądowie Górnym (woj. sieradzkie), „Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu. Archeozoologia”, 17, s. 197–207.
Stefaniak K., Piskorska T., Socha P. 2015. Szczątki kostne zwierząt ze stanowiska 1, 2 w Zgórzu, gm. Strzelce, woj. łódzkie, [w:] B. Muzolf, M. Frączak, P. Muzolf, D.K. Płaza, Ratownicze badania archeologiczne na stanowisku 1, 2 w Zgórzu, pow. Kutno, woj. łódzkie (trasa autostrady A-1), Via Archaeologica Lodziensis, 5, Łódź, s. 267–270.
Malinowski T. 1958. Osadnictwo kultury łużyckiej wczesnej epoki żelaznej w Słupcy, „Fontes Archaeologici Posnanienses”, 8–9, s. 1–97.
Kurzawska A. 2008. Śmietniska muszlowe na terenie Polski, [w:] D. Makowiecki, R. Abłamowicz, D. Abłamowicz, K. Smiarowski, M. Makohonienko (red.), Badania archeozoologiczne w Polsce i Europie środkowo-wschodniej. Materiały – metody – interpretacje. III sympozjum archeologii środowiskowej, Stowarzyszenie Archeologii Środowiskowej: Środowisko i kultura, 5, Poznań, s. 59–63.
Wojdal P., Wilczyński J. 2007. Analiza zooarcheologiczna szczątków ssaków ze stanowiska 22 w Grodzisku Dolnym, „Materiały i Sprawozdania Rzeszowskiego Ośrodka Archeologicznego”, 28, s. 85–90.
Dobrakowski M., Domańska J., Noworyta E., Romanow K. 2003. Sprawozdanie z badań ratowniczych w latach 1999–2000 na stanowiskach Polwica 5 oraz Skrzypnik 8, gm. Domaniów, woj. dolnośląskie przy budowie autostrady A-4, [w:] Z. Bukowski (red.), Raport 2000. Wstępne wyniki konserwatorskich badań archeologicznych w strefie budowy autostrad w Polsce za rok 2000, Zeszyty Ośrodka Ochrony Dziedzictwa Archeologicznego (d. Zeszyty ORBA). Seria B: Materiały Archeologiczne, Warszawa, s. 250–263.
Malinowski T. 1955. Grodziska kultury łużyckiej w Wielkopolsce, „Fontes Archaeologici Posnanienses”, 5, s. 1–48.
Sobociński M. 1978b, Szczątki kostne zwierzęce z osady okresu halsztackiego w Kruszwicy (stanowisko 4), „Rocznik Akademii Rolniczej w Poznaniu. Archeozoologia”, 4, s. 119–123.
application/octet-stream
Hoffmann M.J. 2007. Osada z młodszej epoki brązu w Olsztynie-Hermenau w świetle źródeł archiwalnych z Prussia Museum w Królewcu, [w:] M. Fudziński, H. Paner (red.), Aktualne problemy kultury łużyckiej na Pomorzu, Gdańsk, s. 173–190.
Ostoja-Zagórski J. 1982. Przemiany osadnicze, demograficzne i gospodarcze w okresie halsztackim na Pomorzu, Wrocław.
Sobociński M. 1978c. Zwierzęcy materiał kostny z osady otwartej kultury łużyckiej w miejscowości Węgry, „Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu. Archeozoologia”, 4, s. 73–81.
Makowiecki D., Makowiecka M. 2016. Wyniki badań archeozoologicznych, [w:] A. Krzyszowski, P. Pawlak (red.), Osadnictwo wielokulturowe w Napachaniu, stan. 59, gm. Rokietnica, pow. poznański, woj. wielkopolskie. Wyniki badań archeologicznych, Biblioteka Fontes Archaeologici Posnanienses, 18, Poznań, s. 295–297.
Behre K.-E. 1981. The interpretation of anthropogenic indicators in pollen diagrams, „Polen et Spores”, 23, s. 225–245.
Osypińska M. 2013a. Szczątki zwierząt z grodziska w Wicinie – analiza archeozoologiczna materiałów kostnych z badań w latach 2008–2012, [w:] A. Jaszewska, S. Kałagate (red.), Wicina. Badania archeologiczne w latach 2008–2012 oraz skarb przedmiotów pochodzących z Wiciny, Biblioteka Archeologii Środkowego Nadodrza, 7, Zielona Góra, s. 281–301.
Urban J. 2020. „Zajęcia pozarolnicze (zbieractwo, łowiectwo i rybołówstwo) w odniesieniu do strategii żywieniowych społeczności tzw. kultury łużyckiej”, Warszawa, maszynopis w Archiwum Instytutu Archeologii i Etnologii PAN w Warszawie.
Makowiecki D. 2010. Wyniki badań zwierzęcych szczątków kostnych z archeologicznych badań ratowniczych na trasie autostrady A2 – województwo wielkopolskie, [w:] J. Bednarczyk, J. Kabaciński, A. Kośko (red.), Osadnictwo Kotliny Kolskiej, Archeologiczne badania ratownicze na trasie autostrady A2, Via Archaeologica Posnaniensis, 1, Poznań, s. 669–670.
Godynicki S., Sobociński M. 1979. Zwierzęce szczątki kostne z grodziska kultury łużyckiej w Smuszewie, woj. pilskie, „Fontes Archaeologici Posnanienses”, 28, s. 3–35.
Sobociński M. 1978a. Szczątki kostne zwierząt z osady kultury łużyckiej w Gniechowicach, „Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu. Archeozoologia”, 4, s. 83–88.
Makowiecki D., Makowiecka M., Zabilska-Kunek M. 2015. Badania archeozoologiczne szczątków kostnych z miejscowości Zamiechów, stan. 18, pow. jarosławski, [w:] S. Czopek, J. Bronowicki, J. Podgórska-Czopek, Zamiechów, stan 18 – wielokulturowe stanowisko na Przedgórzu Rzeszowskim, Via Archaeologica Ressoviensia, 8, Rzeszów, s. 249–258.
Iwaszkiewicz M. 1964. Szczątki ryb z grodziska (stan. 1) w Objezierzu, pow. Oborniki, „Fontes Archaeologici Posnanienses”, 15, s. 190.
Dąbrowski J. 1997. Epoka brązu w północno-wschodniej Polsce, Białystok.
Kruszona W. 1992. Zwierzęce szczątki kostne z wykopalisk w Górzycy (woj. gorzowskie), „Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu. Archeozoologia”, 17, s. 19–31.
Godula G. 1992. Wyniki badań spalonych kości zwierzęcych ze stanowiska nr 56 w Sanoku, „Materiały i Sprawozdania Rzeszowskiego Ośrodka Archeologicznego za rok 1985–1990”, s. 165–166.
łowiectwo
Dzieduszycki W. 1998. Święty Wojciech, st. 10, gm. Międzyrzecz. Badania wykopaliskowe, [w:] R. Mazurowski (red.), Ziemia Lubuska, Archeologiczne badania ratownicze wzdłuż trasy gazociągu tranzytowego, 1, Poznań, s. 241–267.
Lityńska-Zając M. 2005. Chwasty w uprawach roślinnych w pradziejach i wczesnym średniowieczu, Kraków.
Zielińska U., Pikulski J. 2008. Konsumpcja mięsa przez ludności zamieszkująca łużycką osadę w Witowie, gm. Koszyce, [w:] D. Makowiecki, R. Abłamowicz, D. Abłamowicz, K. Smiarowski, M. Makohonienko (red.), Badania archeozoologiczne w Polsce i Europie środkowo-wschodniej. Materiały – metody – interpretacje. III sympozjum archeologii środowiskowej, Stowarzyszenie Archeologii Środowiskowej: Środowisko i kultura, 5, Poznań, s. 164.
Żychlińska J. 2018. Zwierzęta w kulturze łużyckiej – między konsumpcją realną a konsumpcją symboliczną, [w:] J. Żychlińska, A. Głowacka-Penczyńska (red.), Apetyt na jedzenie. Pokarm w społeczeństwie, kulturze, symbolice na przestrzeni dziejów, Bydgoszcz, s. 22–38.
Iwaszkiewicz M. 1979b. Szczątki ryb z podgrodzia w Bninie, [w:] J. Żak (red.), Materiały do studiów nad osadnictwem bnińskim. Podgrodzie, Warszawa–Poznań, s. 305–307.
Dobrakowski M., Domańska J., Lodowski J., Noworyta E., Romanow K. 2001. Wstępne sprawozdanie z archeologicznych badań ratowniczych na stanowiskach Polwica 4, 5 oraz Skrzypnik 8, gm. Domaniów, woj. dolnośląskie przybudowie autostrady A-4, [w:] Z. Bukowski (red.), Raport 96–99. Wstępne wyniki konserwatorskich badań archeologicznych w strefie budowy autostrad w Polsce za lata 1996–1999, Zeszyty Ośrodka Ratowniczych Badań Archeologicznych. Seria B: Materiały Archeologiczne, Warszawa, s. 130–185.
Abłamowicz R. 2014. Badania archeozoologiczne szczątków kostnych, [w:] M. Masojć (red.), Obozowiska. Osady. Wsie. Wrocław–Widawa 17, Wrocław, s. 367–394.
Piątkowska-Małecka J., Gręzak A. 2007. Gospodarowanie zwierzętami ludności kultury łużyckiej na ziemiach polskich, [w:] M. Makohonienko, D. Makowiecki, Z. Kurnatowska (red.), Studia interdyscyplinarne nad środowiskiem i kulturą w Polsce, Środowisko – Człowiek – Cywilizacja, 1, Poznań, s. 129–137.
Socha K., Sójkowska-Socha J. 2014. Od birytualnego cmentarzyska ludności kultury mogiłowej po osadę średniowieczną. Wstępne wyniki badań wykopaliskowych wielokulturowego stanowiska nr 20 w Górzycy, pow. słubicki, „Archeologia Środkowego Nadodrza”, 11, s. 7–52.
Makowicz-Poliszot D. 2003. Omówienie wyników analiz materiałów kostnych z Krakowa-Bieżanowa, stan. 27 i Krakowa-Rżąki, stan. 1, [w:] S. Kadrow (red.), Kraków-Bieżanów, stanowisko 27 i Kraków-Rżąka, stanowisko 1. Osada kultury łużyckiej, Via Archaeologica. Źródła z badań wykopaliskowych na trasie autostrady A4 w Małopolsce, 3, Kraków, s. 269–272.
Hajnalová E. 2001. Ovocie a ovocinárstvo v archeobotanických nálezoch na Slovensku, Acta Interdisciplinaria Archaeologica, 10, Nitra.
Bronze Age
Gediga B. 1984. Das Definitionsproblem der Lausitzer Kultur und ihrer inneren Differenzierung, „Przegląd Archeologiczny”, 31, s. 159–174.
Gediga B. 1976. Grody ludności kultury łużyckiej we Wrocławiu-Osobowicach, Wrocław.
Rydzewski J. 1982. Liczebność grupy ludzkiej a możliwości produkcyjne środowiska naturalnego na przykładzie zespołu osadniczego kultury łużyckiej w Wawrzeńczycach, woj. krakowskie, [w:] M. Gedl (red.), Południowa strefa kultury łużyckiej i powiązania tej kultury z Południem, Kraków–Przemyśl, s. 319–333.
Lityńska-Zając M., Wasylikowa K., Tomczyńska Z., Cywa K., Madeyska E. 2015. Wielokulturowe stanowisko w Modlnicy, woj. małopolskie. Badania archeobotaniczne, [w:] K. Dzięgielewski, M. Dzięgielewska, A. Szyber (red.), Modlnica, stan. 5. Od późnej epoki brązu po czasy średniowiecza, Via Archaeologica. Źródła z badań wykopaliskowych na trasie autostrady A4 w Małopolsce, Kraków, s. 473–485.
Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk
zbieractwo
Piskorska T., Stefaniak K. 2012. Wyniki analiz materiałów archeozoologicznych ze stanowiska Lutomiersk-Koziówki 3 a–c, aneks 2, [w:] Lutomiersk-Koziówki stanowisko 3a–c, gmina Lutomiersk. Wielokulturowy zespół osadniczy od schyłkowego paleolitu po okres nowożytny, Biblioteka Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi, 39, Łódź, s. 1–10.
Lityńska-Zając M., Wasylikowa K., Cywa K., Madeyska E., Tomczyńska Z. 2014. Badania archeobotaniczne na stanowiskach 10, 11 i 12 w Targowisku, pow. wielicki. Osady i cmentarzysko kultury łużyckiej, [w:] J. Górski (red.), Kompleks osadniczy kultury łużyckiej w Targowisku, stan. 10–12, pow. wielicki, Via Archaeologica. Źródła z badań wykopaliskowych na trasie autostrady A4 w Małopolsce, Kraków, s. 243–276.
Gralak T. 2010. Osadnictwo ludności kultury łużyckiej ze stanowiska Wojkowice 15, gm. Żurawina, pow. Wrocław, [w:] B. Gediga (red.), Badania na autostradzie A4, 8, Archeologiczne Zeszyty Autostradowe Instytutu Archeologii i Etnologii PAN, 10, Wrocław, s. 7–260.
Hensel W. 1938. Przedmioty drewniane z grodu kultury łużyckiej w Biskupinie, [w:] J. Kostrzewski (red.), Gród prasłowiański w Biskupinie w powiecie żnińskim, Poznań, s. 54–61.
Abłamowicz R. 1995. Kilka uwag o występowaniu szczątków zwierzęcych na cmentarzyskach grupy górnośląsko-małopolskiej kultury łużyckiej, [w:] J. Szydłowski (red.), Dziedzictwo kulturowe epoki brązu i wczesnej epoki żelaza na Górnym Śląsku i w Małopolsce, tzw. grupa górnośląsko-małopolska kultury łużyckiej, „Śląskie Prace Prahistoryczne”, 4, s. 123–138.
Kubasiewicz M., Pawlikowski J. 1976. Szczątki zwierzęce z osady łużyckiej Grodziec, pow. Będzin, „Rocznik Muzeum Okręgowego w Częstochowie. Archeologia”, 4(1), s. 107–129.
Tekst
Urban J. 2004. Osada ludności kultur łużyckiej i pomorskiej w Zakrzewie, st. 11, gm. Warta, pow. Sieradz, woj. łódzkie, „Prace i Materiały Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi. Seria Archeologiczna”, 42, s. 185–252.
Makowiecki D. 2003b. Oznaczenia archeozoologiczne, [w:] L. Czerniak (red.), Wyniki badań archeologicznych w Grabku, gm. Szczerców, woj. łódzkie, stanowisko 9, Badania archeologiczne na terenie odkrywki „Szczerców” Kopalni Węgla Brunatnego „Bełchatów” S. A., 3, Poznań, s. 165–168.
Sobociński M., Makowiecki D. 1994. Zwierzęcy materiał kostny z grodziska ludności kultury łużyckiej w miejscowości Koziegłowy, woj. konińskie, „Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu. Archeozoologia”, 19, s. 37–61.
Rodzińska-Nowak J. 2012. Gospodarka żywnościowa kultury przeworskiej, Kraków.
Kohler-Schneider M. 2001. Verkohlte Kultur- und Wildpflanzenreste aus Stillfried an der March als Spiegel spätbronzezeitlicher Landwirtschaft im Weinviertel, Niederösterreich, Wien.
Behre K.-E. 1982. Zwei jungbronzezeitliche Getreidefunde aus Niedersachsen, „Nachrichten aus Niedersachsens Urgeschichte”, 51, s. 281–292.
pol
Kapcia M., Mueller-Bieniek A. 2017. Żołędzie (Quercus sp.) jako źródło pożywienia i paszy w pradziejowej gospodarce, „Fragmenta Floristica et Geobotanica Polonica”, 24(1), s. 133–155.
Orlińska G. 2007. Materiały osadnicze z Transboru, gm. Latowicz, woj. mazowieckie, „Wiadomości Archeologiczne”, 59, s. 115–164.
Licencja Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0
Piątkowska-Małecka J. 1999. Konsumpcja mięsa w Grodnie – osadzie z wczesnej epoki żelaza, „Światowit”, 1(42), B, s. 178–185.
Węgrzynowicz T. 1972. Osada z IV okresu epoki brązu w Ołtarzach-Gołaczach, pow. Ostrów Mazowiecka, „Wiadomości Archeologiczne”, 37(2), s. 139–169.
Kaszewski Z. 1967. Osada kultury łużyckiej z III i IV okresu epoki brązu na stanowisku 13 w Brześciu Kujawskim, pow. Włocławek, „Prace i Materiały Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi. Seria Archeologiczna”, 14, s. 159–206.
Węgrzynowicz T. 1968. Cmentarzysko kultury łużyckiej w Kamionce Nadbużnej pow. Ostrów Mazowiecka, „Materiały Starożytne”, 11, s. 209–248.
Makowiecki D. 2003c. Wykaz kości zwierzęcych ze stanowiska Zabrzezie, gm. Rząśnia, stan. 3, [w:] M. Chłodnicki (red.), Badania archeologiczne na terenie odkrywki „Szczerców” Kopalni Węgla Brunatnego „Bełchatów” S. A., 4, Poznań, s. 137.
Dzięgielewski K. 2017. Late Bronze and Early Iron Age communities in the northern part of the Polish Lowland (1000–500 BC), [w:] U. Bugaj (red.), 2000-500 BC, The Past Societies. Polish lands from the first evidence of human presence to the Early Middle Ages, 3, Warszawa, s. 295–340.
Wesołowski S. 1983. Plemiona kultury łużyckiej na terenie Szczecina (od XII do IV wieku p.n.e.), [w:] W. Filipowiak, G. Labuda (red.), Pradzieje Szczecina, Dzieje Szczecina, 1, Warszawa–Poznań, s. 280–468.
Twarowska E. 1983. Zdobywanie pożywienia, [w:] J.K. Kozłowski, S.K. Kozłowski (red.), Człowiek i środowisko w pradziejach, Warszawa, s. 218–231.
Affelski J., Machnio K. 2016. Relikty dwóch nurtów osadniczych związanych z kulturą niemeńską i łużyckimi polami popielnicowymi odkrytych na stanowisku 4 w Starych Zambrzycach, gm. Rutki, woj. podlaskie, „Raport”, 11, s. 69–106.
Sulzenbacher G. 2004. La mummia dei ghiacci. Con Ötzi alla scoperta del Neolitico, Vienna-Bolzano.
Waluszewska-Bubień A. 1976. Szczątki kostne ptaków z wykopalisk w miejscowości Węgry, „Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu. Archeozoologia”, 2, s. 69–78.
Sobociński M. 1975. Materiał kostny zwierzęcy z grodziska wklęsłego w Bninie, [w:] J. Żak (red.), Materiały do studiów nad osadnictwem bnińskim. Grodzisko wklęsłe, Poznań, s. 201–252.
Miśkiewicz J. 1964. Osada kultury łużyckiej z miejscowości Miszewko Strzałkowskie, pow. Płock, „Wiadomości Archeologiczne”, 30(1/2), s. 150–174.
Locker A. 2004. The fish, [w:] A. Harding, J. Ostoja-Zagórski, C. Palmer, J. Rackham, Sobiejuchy: a fortified site of the Early Iron Age in Poland, Warszawa, s. 144–147.
Gręzak A. 2014. Zwierzęce szczątki kostne ze st. 3 w Starosiedlu / Animals bone remains from site 3 at Starosiedle, [w:] Z. Kobyliński (red.), Starosiedle w Ziemi Lubuskiej: osadnictwo starożytne i wczesnośredniowieczne / Starosiedle in the Lubasz Land: prehistoric and Early Mediewal settlement, Warszawa, s. 637–641.
IAiE PAN, call no. P 320
IAiE PAN, sygn. P 320
epoka brązu
Mnich B., Szostek K. 2018. Izotopy wapnia – nowe światło w badaniach antropologicznych, [w:] W. Dzieduszycki, J. Wrzesiński (red.), Stary materiał – nowe spojrzenie, Funeralia Lednickie, Spotkanie 20, Poznań, s. 133–139.
Makowicz-Poliszot D. 2014. Analiza materiału kostnego ze stanowiska 5 w Palikówce, gm. Krasne, [w:] W. Poradyło, D. Bobak, W. Pasterkiewicz, M. Połtowicz-Bobak, Wielokulturowe stanowisko nr 5 w Palikówce, Via Archaeologica Ressoviensia, 6, Rzeszów, s. 317–322.
ill. ; 24 cm
Krzyszowski A. 2008. Osada ludności kultury łużyckiej na stanowisku 284 (AUT 192) Poznań-Nowe Miasto, [w:] H. Machajewski, R. Pietrzak (red.), Poznań-Nowe Miasto. Źródła archeologiczne do studiów nad pradziejami i wczesnym średniowieczem dorzecza środkowej Warty, Archeostrada. Studia i materiały z badań wykopaliskowych na autostradzie A2 – odcinek Wielkopolski, 3, Poznań, s. 93- 119.
Dąbrowski J. 2009. Polska przed trzema tysiącami lat. Czasy kultury łużyckiej, Warszawa.
Osypińska M. 2012. Analiza archeozoologiczna szczątków zwierzęcych, [w:] I. Sobkowiak-Tabaka (red.), Osadnictwo pradziejowe i średniowieczne i nowożytne w Lutolu Mokrym, Ratownicze Badania Archeologiczne Instytutu Archeologii i Etnologii PAN. Ośrodek Studiów Pradziejowych i Średniowiecznych, 4, Poznań, s. 363–368.
Józefowska A. 2018. Halsztacki model funeralny grobów komorowych z Domasławia, „Śląskie Sprawozdania Archeologiczne”, 60(1), s. 183–208.
Krupska A., Chrzanowska W. 2003. Zwierzęce szczątki kostne z wielokulturowego stanowiska Wilkowice 8, woj. dolnośląskie, [w:] B. Gediga (red.), Badania na autostradzie A4, Archeologiczne Zeszyty Autostradowe Instytutu Archeologii i Etnologii PAN, 2(1), Wrocław, s. 355–368.
Lasota-Moskalewska A., Kobryń H., Gręzak A. 1996. Konsumpcja mięsa w pradziejach na terenie ziem Polski w świetle prac profesora Mariana Sobocińskiego, „Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu. Archeozoologia”, 20, s. 97–110.
Sobociński M. 1983. Zwierzęce szczątki kostne z warstw i obiektów kultury łużyckiej w Kruszwicy, „Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu. Archeozoologia”, 8, s. 101–107.
The article concerns the food economy of the community of the so-called Lusatian culture inhabiting the territories of present-day Poland from the Middle Bronze Age to the end of the Early Iron Age (around 1300–300 BC). The methods of providing food used by humans in this period are presented. It was found that the most important role was fulfilled by land cultivation and animal husbandry. Gathering and hunting, together with fishing, also occupied a significant place in the food acquisition cycle. These activities did not only supplement food shortages, but in certain situations their role could have become dominant.
IAiE PAN, call no. P 321
Kałużna-Czaplińska J., Józefowska A., Rosiak A. 2020. Oznaczenie związków organicznych w próbkach naczyń pochodzących z grobów halsztackich z Domasławia 10/11/12, gm. Kobierzyce, [w:] B. Gediga, A. Józefowska (red.), Opracowania specjalistyczne. Cmentarzysko wczesnej epoki żelaza w Domasławiu 10/11/12, powiat wrocławski, 5, Wrocław, s. 253–261.
Rembisz A., Gackowski J., Makowiecki D., Polcyn M. 2009. Ślady gospodarki roślinno-zwierzęcej ludności łużyckich pól popielnicowych z osady w Rudzie, gmina Grudziądz, północna Polska, [w:] L. Domańska, P. Kittel, J. Forysiak (red.), Środowiskowe uwarunkowania lokalizacji osadnictwa, Środowisko – Człowiek – Cywilizacja, 2, Poznań, s. 109–122.
Stefaniak K., Piskorska T., Pokrzyszko B. 2017. Szczątki kostne zwierząt z wielokulturowego stanowiska 3 w Ludwinowie, pow. Włocławek, woj. kujawsko-pomorskie, [w:] L. Marchelak, A. Nierychlewska, I. Nowak, P. Papiernik, Ratownicze badania archeologiczne na stanowisku 3 w Ludwinowie, pow. Włocławek, woj. kujawsko-pomorskie (trasa autostrady A-1), Via Archaeologica Lodziensis, 7(1), Łódź, s. 489–531.
Diakowski M., Zych J. 2014. Analiza archeozoologiczna materiału kostnego z Grzybian, [w:] T. Stolarczyk, J. Baron (red.), Osada kultury pól popielnicowych w Grzybianach koło Legnicy, Legnica–Wrocław, s. 335–392.
Early Iron Age
Ślaski J. 1950. Łużyckie wyroby drewniane z Biskupina, [w:] J. Kostrzewski (red.), III sprawozdanie z prac wykopaliskowych w grodzie kultury łużyckiej w Biskupinie w powiecie żnińskim, Poznań, s. 160–171.
Godula G. 2003. Analiza zwierzęcych szczątków kostnych, [w:] Ratownicze badania archeologiczne na stanowisku 6–7 w Kowalewicach, pow. Zgierz, woj. łódzkie (trasa autostrady A-2), Via Archaeologica Lodziensis, 1, Łódź, s. 415–417.
Waluszewska-Bubień A. 1977. Szczątki kostne ptaków w zwierzęcych materiałach wykopaliskowych z Inowrocławia, „Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu. Archeozoologia”, 3, s. 103–113.
Czopek S. 2008. Kilka uwag o archeozoologicznych materiałach tarnobrzeskiej kultury łużyckiej, [w:] J. Bednarczyk, J. Czebreszuk, P. Makarowicz, M. Szmyt (red.), Na pograniczu światów. Studia z pradziejów międzymorza bałtycko-pontyjskiego ofiarowane Profesorowi Aleksandrowi Kośko w 60. rocznicę urodzin, Poznań, s. 83–92.
Lasota-Moskalewska A. 1984/1988. Kości zwierzęce z osiedla obronnego kultury łużyckiej w Biskupinie, „Wiadomości Archeologiczne”, 49(1), s. 17–36.
Dembińska M. 1967. Udział zbieractwa w średniowiecznej konsumpcji zbożowej, „Studia z dziejów gospodarstwa wiejskiego”, 9(3), s. 83–104.
Rackham J. 2004. Palaeoeconomic and palaeoenvironmental studies, 2. Animals bones, [w:] A. Harding, J. Ostoja-Zagórski, C. Palmer, J. Rackham, Sobiejuchy: a fortified site of the Early Iron Age in Poland, Warszawa, s. 120–164.
Dąbrowski H. 1962. Rozwój gospodarki rolnej w Polsce od XII do połowy XIV wieku, „Studia z dziejów gospodarstwa wiejskiego”, 5(1), s. 1–136.
Lasota-Moskalewska A. 1981. Analiza kości zwierzęcych, [w:] Woryty – studium archeologiczno-przyrodnicze zespołu osadniczego kultury łużyckiej, Wrocław, s. 170–171.
Sobociński M. 1973b. Szczątki kostne zwierząt z osady wielokulturowej w Dębnicy, „Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu”, 66, „Wydział Zootechniczny”, 20, s. 105–120.
Dzieduszycka B. 1977. Rejestr stanowisk archeologicznych w rejonie Jez. Gopła (woj. Bydgoszcz), „Fontes Archaeologici Posnanienses”, 26, s. 150–158.
Kaj J. 1950. Szczątki rybne w materiale kostnym wykopaliskowym z grodziska kultury „łużyckiej” i wczesnośredniowiecznej w Biskupinie w powiecie żnińskim, [w:] J. Kostrzewski (red.), III sprawozdanie z prac wykopaliskowych w grodzie kultury łużyckiej w Biskupinie w powiecie żnińskim za lata 1938–1939 i 1946–1948, Poznań, s. 72–78.
Palmer C. 2004. Palaeoeconomic and palaeoenvironmental studies, 1. The carbonized macroscopic plant remains, [w:] A. Harding, J. Ostoja-Zagórski, C. Palmer, J. Rackham, Sobiejuchy: a fortified site of the Early Iron Age in Poland, Warszawa, s. 66–119.
Makowiecki D. 1998a. Analiza zwierzęcych szczątków kostnych ze stanowiska 1 i 12 w Nowej Wsi, [w:] R. Mazurowski (red.), Ziemia Lubuska, Archeologiczne badania ratownicze wzdłuż trasy gazociągu tranzytowego, 1, Poznań, s. 182–188.
Makowiecki D. 1998c. Zwierzęce szczątki kostne ze stanowiska 29 w Żółwinie, [w:] R. Mazurowski (red.), Ziemia Lubuska, Archeologiczne badania ratownicze wzdłuż trasy gazociągu tranzytowego, 1, Poznań, s. 360–363.
Godula G. 1995. Zwierzęcy materiał kostny z osady kultury łużyckiej na stanowisku Mogiła 62 w Krakowie-Nowej Hucie, „Materiały Archeologiczne Nowej Huty”, 18, s. 81–84.
Dzięczkowski A. 2004. Materiały malakologiczne i botaniczne, [w:] T. Malinowski (red.), Komorowo, stanowisko 1: Grodzisko kultury łużyckiej i osadnictwo wczesnośredniowieczne. Badania specjalistyczne, Zielona Góra, s. 139–146.
cultivation
Kubasiewicz M. 1960b. Z badań nad szczątkami zwierzęcymi z Zamku Szczecińskiego, „Materiały Zachodnio-Pomorskie”, 6, s. 265–269.
Piątkowska-Małecka J. 2013. Łowiectwo ssaków na ziemiach polskich od neolitu do okresu wędrówek ludów, Warszawa.
Grabowska K., Banaszkiewicz B. 2009, Wpływ temperatury powietrza i opadów atmosferycznych na plonowanie grochu siewnego w środkowej Polsce, „Acta Agrophysica”, 13(1), s. 113–120.
Urban, Joanna
Szamałek K. 1987. Kruszwicki zespół osadniczy w młodszej epoce brązu i w początkach epoki żelaza, Wrocław.
Lusatian culture
Makowiecki D., Makowiecka M. 2004b. Zwierzęce szczątki kostne, [w:] T. Malinowski (red.), Komorowo, stanowisko 1: Grodzisko kultury łużyckiej i osadnictwo wczesnośredniowieczne. Badania specjalistyczne, Zielona Góra, s. 19–92.
Główne strategie gospodarki żywieniowej społeczności tzw. kultury łużyckiej w dorzeczu Odry i Wisły – podsumowanie stanu wiedzy
Kurnatowski S. 1966. Przemiany techniki uprawy roli w czasach między epoką brązu i wczesnym średniowieczem a rozmieszczenie stref zasiedlenia, „Studia z dziejów gospodarstwa wiejskiego”, 8(1), s. 92–99.
kultura łużycka
Lityńska-Zając M., Wasylikowa K. 2005. Przewodnik do badań archeobotanicznych, Poznań.
Węgrzynowicz T. 1973. Kultura łużycka na Mazowszu wschodnim i Podlasiu, „Materiały Starożytne i Wczesnośredniowieczne”, 2, s. 7–126.
Piątkowska-Małecka J. 2004. Gospodarowanie zwierzętami na ziemiach Polski północno-wschodniej we wczesnej epoce żelaza w porównaniu z obszarami ościennymi, [w:] M.J. Hoffmann, J. Sobieraj (red.), Człowiek i środowisko w epoce brązu i wczesnej epoce żelaza u południowo-wschodnich pobrzeży Bałtyku, Pruthenia Antiqua. Studia do pradziejów i wczesnej historii ziem pruskich, 1, Olsztyn, s. 157–175.
Urban J. 2018. „Zwierzęta udomowione w gospodarce społeczności tzw. kultury łużyckiej – wybrane zagadnienia”, Warszawa, maszynopis w Archiwum Instytutu Archeologii i Etnologii PAN w Warszawie.
Kałużna-Czaplińska J., Rosiak A. 2017. Analiza chromatograficzna pozostałości organicznych zachowanych w naczyniach z cmentarzysk popielnicowych w Lutomiersku-Wrzącej, stan. 1 oraz Mastkach, stan. 2, [w:] B. Muzolf, A. Zielińska, P. Kittel, Lutomiersk-Wrząca, stanowisko 1, gmina Lutomiersk, Mastki, stanowisko 2, gmina Chąśno, województwo łódzkie. Cmentarzyska epoki brązu łużyckich pól popielnicowych z Polski środkowej, Łódź, s. 345–349.
Abłamowicz R. 2009. Zwierzęce szczątki kostne z wykopalisk w miejscowości Witkowo, st. 42, woj. zachodniopomorskie, [w:] D. Majewski, M. Ignasiak, S. Chwałek, Opracowanie wyników badań archeologicznych na stanowisku Witkowo, nr 42 (AZP 33–10/23), pow. Stargard Szczeciński, woj. zachodniopomorskie, związanych z budową obwodnicy Stargardu Szczecińskiego, Stargard Szczeciński, s. 235–252.
rybołówstwo
Waszczuk K. 2009. Analiza zwierzęcych szczątków kostnych ze stanowiska nr 8 w Świętem, gm. Stargard Szczeciński, woj. zachodniopomorskie, [w:] W. Słota, M. Snakowski, Opracowanie ratowniczych badań wykopaliskowych na stanowisku archeologicznym Święte, nr 8 (AZP: 33–10/97), pow. Stargard Szczeciński, woj. zachodniopomorskie, związanych z budową obwodnicy Stargardu Szczecińskiego, Bytom, s. 831–860.
Piątkowska-Małecka J. 2003. Zwierzęta w gospodarce ludności zamieszkującej ziemie polski północno-wschodniej we wczesnej epoce żelaza, Olsztyn.
Gralak T. 2009. Osada ludności kultury łużyckiej ze stanowisk Piskorzówek 11 i 14, pow. Oława, [w:] B. Gediga (red.), Badania na autostradzie A4, 7, Archeologiczne Zeszyty Autostradowe Instytutu Archeologii i Etnologii PAN, 9, Wrocław, s. 33–64.
Gręzak A. 2010. Analiza zwierzęcych szczątków kostnych z pozostałości osady ludności łużyckich pól popielnicowych w Polanowie i Powidzu na Pojezierzu Gnieźnieńskim, [w:] A. Pydyn (red.), Archeologia Jeziora Powidzkiego, Toruń, s. 227–237.
IAiE PAN, call no. P 319
Osypińska M. 2015. Analiza archeozoologiczna szczątków zwierzęcych, [w:] M. Ignaczak, A. Romańska, Osada kultury łużyckiej w Wilenku, gm. Szczaniec, woj. lubuskie, stan. 16 (aut. nr 49), Archeologiczne badania ratownicze na trasie autostrady A2, Via Archaeologica Posnaniensis, 9, Poznań, s. 209–216.
Zohary D., Hopf M., Weiss E. 2012. Domestication of plants in the Old World: The origin and spread of domesticated plants in Southwest Asia, Europe, and the Mediterranean Basin (4th ed.), Oxford, https://doi.org/10.1093/acprof:osobl/9780199549061.001.0001
Kubasiewicz M. 1960a. Szczątki zwierzęce z okresu halsztackiego ze Strzelec (stan. 3) w pow. mogileńskim, „Przegląd Archeologiczny”, 12, s. 123–124.
Artykuł dotyczy gospodarki żywieniowej społeczności tzw. kultury łużyckiej (KŁ) zamieszkującej od środkowej epoki brązu po schyłek wczesnej epoki żelaza (około 1300–300 lat p.n.e.) tereny dzisiejszej Polski. Przedstawiono metody zapewnienia sobie pożywienia stosowane w tym okresie przez człowieka. Stwierdzono, że główne znaczenie miała uprawa ziemi i chów zwierząt. Zbieractwo i łowiectwo, łącznie z rybołówstwem, zajmowały też ważne miejsce w cyklu pozyskiwania żywności. Zajęcia te nie tylko uzupełniały niedobory żywnościowe, ale w określonych sytuacjach ich rola mogła stać się dominująca.
Kruszona W. 1991. Zwierzęce szczątki kostne z wykopalisk w Objezierzu, woj. poznańskie, „Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu. Archeozoologia”, 15, s. 21–31.
Creative Commons Attribution BY 4.0 license
Fedorowicz E., Piasecki K. 2003. Zwierzęce szczątki kostne z osady w Dołkach, [w]: U. Kobylińska, Z archeologicznych studiów nad pradziejami i wczesnymi dziejami północnego Podlasia, Warszawa, s. 74–75.
Niewęgłowski A. 1993. Leszczyna i orzechy laskowe jako materialne korelaty religii w Polsce przedchrześcijańskiej, [w:] M. Kwapiński, H. Paner (red.), Wierzenia przedchrześcijańskie na ziemiach polskich, Gdańsk, s. 47–55.
Chełkowski Z. 1965. Szczątki ryb z badań wykopaliskowych na grodzisku kultury łużyckiej w Szczecinie (Wzgórze Zamkowe), „Materiały Zachodnio-Pomorskie”, 11, s. 543–551.
il. ; 24 cm
Gyulai F. 1993. Remants of food from the Bronze Age, [w:] J. Pavúk (red.), Actes du XIIe Congrés International des Sciences Préhistoriques et Protohistoriques, Bratislava, 1–7 September 1991, 3, Bratislava, s. 177–180.
Sobociński M. 1979b. Zwierzęce szczątki kostne z wykopalisk w Tądowie Górnym, „Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu. Archeozoologia”, 5, s. 113–119.
Kogus A. 1985. Osada kultury łużyckiej w Nowej Hucie-Pleszowie. 2. Katalog materiałów z badań prowadzonych w latach 1955–1978, „Materiały Archeologiczne Nowej Huty”, 9, s. 7–88.
Szpunar B. 1996. Osada kultury łużyckiej w Wielopolu, gm. Olesno, „Materiały i Sprawozdania Rzeszowskiego Ośrodka Archeologicznego”, 17, s. 49–63.
Piątkowska-Małecka J., Anc K., Choromańska A., Gągała M., Kaczyńska J., Kur A. 2008. Gospodarowanie zwierzętami w osadzie ludności kultury łużyckiej w Grzybianach koło Legnicy, stan. 1 (woj. dolnośląskie), [w:] D. Makowiecki, R. Abłamowicz, D. Abłamowicz, K. Smiarowski, M. Makohonienko (red.), Badania archeozoologiczne w Polsce i Europie środkowo-wschodniej. Materiały – metody – interpretacje. III sympozjum archeologii środowiskowej, Stowarzyszenie Archeologii Środowiskowej: Środowisko i kultura, 5, Poznań, s. 152–155.
gathering
Durczewski D. 1985. Gród ludności kultury łużyckiej z okresu halsztackiego w Smuszewie, woj. pilskie, 1, Biblioteka Fontes Archaeologici Posnanienses, 6, Poznań.
Sobociński M. 1981b. Szczątki kostne ssaków dzikich z grodziska halsztackiego w Jankowie nad Jeziorem Pakoskim, „Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu. Archeozoologia”, 7, s. 57–73.
hunting
Chmielewski K. 1958. Zwierzęce szczątki kostne z grodziska kultury łużyckiej w Słupcy, „Fontes Archaeologici Posnanienses”, 8–9, s. 115 136.