Object structure
Title:

„Gotowa materyja [...] lepszym i polorowańszym dowścipom”. Najważniejsze źródło „Jezdy do Moskwy” Jana Kochanowskiego.

Subtitle:

Pamiętnik Literacki: Z. 2 (2026)

Creator:

Grześkowiak, Radosław ORCID

Publisher:

Instytut Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk

Place of publishing:

Warszawa

Date issued/created:

2026

Description:

Abstract eng.

Subject and Keywords:

Krzysztof Radziwiłł “Piotrun” (“Lightning”) ; Jan Kochanowski ; Andrzej Rymsza ; Franciszek Gradowski ; the siege of Pskov during the Polish-Muskovite War ; Jezda do Moskwy” (“Incursion into Muscovy”) ; “Deketeros akroama”

References:

1. A. Brückner, wstęp w: J. Kochanowski, Pisma zbiorowe. T. 1. Warszawa 1924.
2. P. Buchwald-Pelcowa, Dawne wydania dzieł Jana Kochanowskiego. Warszawa 1993.
3. M. Chachaj, Zagraniczna edukacja Radziwiłłów od początku XVI do połowy XVII wieku. Lublin 1995.
4. W. Decyk-Zięba, Słownik wschodniosłowiańskich nazw geograficznych poświadczonych w źródłach polskich od końca XV w. do początku XVII w. W: Nazewnictwo wschodniosłowiańskie w języku polskim XVI i początku XVII wieku. Warszawa 2004.
5. W. Decyk-Zięba, Z zagadnień tekstologicznych. Onomastyka „Jezdy do Moskwy” Jana Kochanowskiego. „Prace Filologiczne” t. 38 (1993), s. 219–242.
6. I. Dlugossius, Annales, seu Cronicae incliti Regni Poloniae. Lib. 1–2. Editionem curavit et introductionem scripsit I. Dąbrowski. Textum recensuit atque preafatione instruxit V. Semkowicz-Zaremba. Comentarios confecerunt C. Pieradzka, B. Modelska-Strzelecka. Varsaviae 1964.
7. J. Długosz, Roczniki, czyli Kroniki sławnego Królestwa Polskiego. Ks. 1–2. Red., wstęp J. Dąbrowski. Tekst łac. ustaliła, przedm. zaopatrzyła W. Semkowicz-Zarębina. Koment. do tekstu pol. oprac. K. Pieradzk a, B. Modelska-Strzelecka. Przeł. S. Gawęda [i in.]. Tekst pol. przejrzał M. Plezia. Warszawa 1961.
8. A. Fei, Kochanowski polski i łaciński. „Pamiętnik Literacki” 1935, z. 4, s. 319–339.
9. F. Gradowski, Hodoeporicon Moschicum / Wyprawa moskiewska. Wyd. B. Czarski. Przeł. B. Czarski, A. Masłowska-Nowak. Warszawa 2011.
10. R. Heidenstein, De nuptiis Illustrium Ioan[nis] de Zamoscio [...] ac Griseldis Bathorreae [...] ad [...] principem Georgium Fridericum Marchionem Brandenburgensem, in Prussia ducem, [...] epistola. Cracoviae 1583.
11. S. Kawalou, W cieniu polskiego mistrza. Twórczość Andrzeja Rymszy. W zb.: Ukraińskie transgresje XX–XXI wieku. Uwolnić przyszłość od przeszłości? Uwolnić przeszłość od przyszłości? Kultura, historia, polityka. Red. nauk., wstęp A. Matusiak. Wrocław–Lwów 2012.
12. J. Kochanowski, Dzieła wszystkie. Wyd. Sejmowe. T. 7, cz. 1: Poematy okolicznościowe: „Zgoda”, „Satyr albo Dziki mąż”, „Proporzec albo Hołd pruski”, „Epitalamijum na wesele Krysztofa Radziwiłła i Katarzyny Ostrowskiej”, „Jezda do Moskwy”. Oprac. R. Grześkowiak, B. Kreja, M. Szymański, I. Winiarska-Górska. Warszawa 2025.
13. J. Kochanowski, Jezda do Moskwy [...]. Kraków 1583.
14. J. Kochanowski, Psałterz Dawidów. Kraków 1583.
15. J. Kowalczyk, Mars i Parys. Uroczystości triumfalne i weselne w Krakowie w 1583 r. W: W kręgu kultury dworu Jana Zamoyskiego. Lublin 1980.
16. R. Krzywy, „Jezda do Moskwy” – epinikion paideutyczno-historyczny. W: Sztuka wyborów i dar inwencji. Studium o strukturze gatunkowej poematów Jana Kochanowskiego. Warszawa 2008.
17. R. Krzywy, Wstęp w: J. Głuchowski, Wtargnienie w moskiewski kraj Mikołaja Radziwiłła w roku 1568. Oprac. R. Krzywy. Warszawa 2017.
18. P. Łabędź, Od królewskiego faworyta do opozycjonisty. Działalność polityczna i wojskowa Krzysztofa Radziwiłła „Pioruna” (1547–1603). Warszawa 2025.
19. S. Łempicki, Dwie „Jezdy do Moskwy”. „Sprawozdania z Czynności i Posiedzeń PAU” 1947, nr 3.
20. S. Łempicki, Dwie „Jezdy do Moskwy”. (Kochanowski i jego zapomniany poprzednik). Wyd., wstęp H. Barycz. „Biuletyn Biblioteki Jagiellońskiej” 1981, nr 1/2.
21. K. Łopatecki, „Itineraria” jako źródła poznania myśli strategicznej i operacyjnej w okresie panowania Stefana Batorego. „Kwartalnik Historii Nauki i Techniki” 2018, nr 2, s. 29–49. DOI
22. K. Łopatecki, Wyprawa zbrojna Krzysztofa Radziwiłła „Pioruna” w Inflantach zimą 1579 roku. „Zapiski Historyczne” 2018, z. 1, s. 39–67. DOI
23. J. Niedźwiedź, Poeta i mapa. Jan Kochanowski a kartografia XVI wieku. Kraków 2019.
24. J. Nowak-Dłużewski, Okolicznościowa poezja polityczna w Polsce. Pierwsi królowie elekcyjni. Warszawa 1969.
25. A. Pawiński, komentarz w: J. Kochanowski, Jezda do Moskwy. W: Dzieła wszystkie. Wyd. Pomnikowe. T. 2. Warszawa 1884.
26. J. Pelc, Kochanowski. Szczyt renesansu w literaturze polskiej. Wyd. 3, uzup. i popr. Warszawa 2001.
27. Postępki sławy wiecznej godne wojenne Jaśnie Wielmożnego Księcia i Pana, pana Krzysztofa Radziwiłła, na Birżach i z Dubinek książęcia, wojewody wileńskiego, polnego przedtym, a teraz najwyższego hetmana W[ielkiego] Ks[ięstwa] L[itewskiego]. Rosyjska Bibl. Narodowa w Petersburgu, fond 971, op. 2, kolekcja autografów 321/1, rkps 143, k. 48r–49r.
28. M. Prejs, Mistrza z Czarnolasu późne spotkania z epiką. W: Staropolskie kręgi inspiracji. Studia o literaturze. Warszawa 2004.
29. Res Moscoviticae. PAN Bibl. Kórnicka, rkps 1538, nr 1.
30. S. Risinius, De origine gentis Radiviliae syntagma: Christophorus Radzivil, huius nominis primus. W: S. Risinskis, Trumpas pasakojimas apie garsiuosius šviesiausiojo didiko Biržų ir Dubingių kunigaikščio Kristupo Radvilos žygius. Parengė, iš lotynų kalbos vertė ir pratarmę parašė S. Narbutas. Vilnius 2000.
31. A. Rymsza, Deketeros akroama, to jest Dziesięćroczna powieść wojennych spraw Oświeconego Książęcia i Pana, pana Krysztofa Radziwiłła, książęcia na Bierżach i z Dubinek, pana trockiego, podkanclerzego Wielkiego Księstwa Litewskiego i hetmana polnego [...], która się poczyna od roku po narodzeniu Pana Chrystusowym 1572 aż do roku, który pisano, 1582. Wilno 1585.
32. W. R. Rzepka, A. Sajkowski, Andrzeja Rymszy „Dziesięćroczna powieść wojennych spraw...” (1585). W zb.: Miscellanea staropolskie. T. 4. Red. nauk. R. Pollak. Wrocław 1972.
33. A. Sajkowski, Radivilias. W: Od Sierotki do Rybeńki. W kręgu radziwiłłowskiego mecenatu. Poznań 1965.
34. A. Sajkowski, Rok 1581. W: W stronę Wiednia. Dole i niedole wojenne w świetle listów i pamiętników. Poznań 1984.
35. J. Skuczyński, „Jezda do Moskwy”. Panegiryczne, epicko-heroiczne i parenetyczne przekształcenia „rymowanej kroniki”. „Ruch Literacki” 1980, z. 2, s. 107-120.

Issue:

2

Start page:

69

End page:

81

Resource type:

Text

Detailed Resource Type:

Article : original article

Format:

application/octet-stream

Resource Identifier:

0031-0514 ; 10.18318/pl.2026.2.4

Source:

IBL PAN, call no. P.I.280 ; IBL PAN, call no. P.I.30 ; click here to follow the link

Language:

pol ; eng

Rights:

Rights Reserved - Free Access

Terms of use:

Copyright-protected material. May be used within the limits of statutory user freedoms

Digitizing institution:

Institute of Literary Research of the Polish Academy of Sciences

Original in:

Library of the Institute of Literary Research PAS

Access:

Open

×

Citation

Citation style: