Dojazdy do pracy w województwie lubuskim w kontekście teorii grawitacji = Commuting in Poland’s Lubuskie Voivodeship in the context of gravity theory

Szczuciński, Przemysław; Budzyński, Łukasz

doi:0033-2143 (print)

- ris
- BibTeX
- EndNote
- Csv

Dojazdy do pracy w województwie lubuskim w kontekście teorii grawitacji = Commuting in Poland’s Lubuskie Voivodeship in the context of gravity theory Szczuciński, PrzemysławBudzyński, Łukasz

Object structure

Dojazdy do pracy w województwie lubuskim w kontekście teorii grawitacji = Commuting in Poland’s Lubuskie Voivodeship in the context of gravity theory

Przegląd Geograficzny T. 97 z. 3 (2025)

Szczuciński, Przemysław : Autor ; Budzyński, Łukasz : Autor

dojazdy do pracy ; modele grawitacji ; województwo lubuskie ; poziom lokalny

Artykuł podejmuje problematykę wielolokalności mieszkaniowej, skupiając się na relacji między zamieszkiwaniem w kilku miejscach a przywiązaniem do miejsca i zaangażowaniem w sprawy lokalne. W artykule przedstawiono teoretyczne ramy ujmowania wielolokalności jako dynamicznego procesu zamieszkiwania w kilku miejscach oraz alternatywy wobec migracji i codziennej mobilności. Poszukiwano odpowiedzi na pytanie, jak „poligamia miejsca” oraz czasowa obecność lub nieobecność osób mieszkających wielolokalnie wpływają na przywiązanie do miejsca zamieszkania i poziom zaangażowania społecznego. Analiza opiera się na wynikach badań ankietowych przeprowadzonych w 2023 r. na grupie 996 osób prowadzących wielolokalny tryb życia w województwie mazowieckim. Wnioski wskazują, że praktyka wielolokalności nie wyklucza silnego przywiązania do jednego lub kilku miejsc zamieszkania, ale budowane są zróżnicowane więzi z poszczególnymi miejscami, często powiązane z funkcją, jaką pełnią. Wysoka mobilność i ograniczone zasoby czasowe negatywnie oddziaływują na zaangażowanie w sprawy lokalne. Artykuł kończy refleksja nad potrzebą rozszerzenia badań o perspektywę wielolokalnych rezydentów, gdyż brak danych statystycznych dotyczących osób wielolokalnych oraz niskie zaangażowanie w sprawy lokalne sprawia, że są oni podwójnie niewidoczni dla władz lokalnych.

Anderson, J.E. (2010). The Gravity Model. NBER Working Paper, w16576. Cambridge. Pobrane z: https://ssrn.com/abstract=1719936 (23.12.2024).
Bublewicz, B. (2023). Małe polskie miasto jest fryzjerskim eldorado. Powód jest jeden. Pobrane z: https://wiadomosci.onet.pl/lubuskie/male-polskie-miasto-jest-fryzjerskim-eldorado-powod-jest-jeden/00th9p5 (23.12.2024).
Bul, R. (2019). Dojazdy do pracy w aglomeracji poznańskiej i województwie wielkopolskim w 2016 roku. Prace Komisji Geografii Komunikacji PTG, 22(4), 75-94. https://doi.org/10.4467/2543859XPKG.19.022.11543
Bułkowska, M. (2018). Model grawitacyjny w handlu zagranicznym: wybrane aspekty teoretyczne i metodyczne. Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, 529, 39-47. https://doi.org/10.15611/pn.2018.529.03
Business Systems Research, 3(2), 14-26. https://doi.org/10.2478/v10305-012-0009-x
Capoani, L. (2023). Review of the gravity model: origins and critical analysis of its theoretical development. SN Business & Economics, 95(3). https://doi.org/10.1007/s43546-023-00461-0
Chojnacki, Z. (1999). Podstawy metodologiczne i teoretyczne geografii. Poznań: Bogucki Wydawnictwo Naukowe.
Cymanow, P. (2010). Przegląd teorii migracji w świetle współczesnych wyjazdów zarobkowych. Krakowskie Studia Małopolskie, 14, 104-118. https://doi.org/10.15804/ksm201009
Drobne, S., Bogataj, M., & Lisec, A. (2012). Dynamics and local policy in labour commuting.
Dziechciuchowicz, J.Z. (1979). Rozkłady przestrzenne dojazdów do pracy ludności wielkiego miasta (na przykładzie Łodzi). Studia KPZK PAN, 66. Warszawa: KPZK PAN.
Filas-Przybył, S., Klimanek, T., & Kowalewski, J. (2012). Analiza dojazdów do pracy za pomocą modelu grawitacji. Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, 242, 135-143.
Fustier, B. (1992). Interakcje przestrzenne. W: C. Ponsard (red.), Ekonomiczna analiza przestrzenna (s. 157-186). Poznań: Wydawnictwo AE w Poznaniu.
Gawryszewski, A. (1974). Związki przestrzenne między migracjami stałymi i dojazdami do pracy oraz czynniki przemieszczeń ludności. Prace Geograficzne, 140. Wrocław: IGiPZ PAN.
GUS. (2024). Macierz przepływów ludności związanych z zatrudnieniem w świetle wyników Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań 2021. Pobrane z: https://stat.gov.pl/spisy-powszechne/nsp-2021/nsp-2021-wyniki-ostateczne/macierz-przeplywow-ludnosci-zwiazanych-z-zatrudnieniem-nsp-2021,9,2.html (23.12.2024).
GUS. (2024). Bank Danych Lokalnych. Pobrane z: https://bdl.stat.gov.pl/bdl/start (23.12.2024).
GUS, & US Poznań. (2024). Dojazdy do pracy w świetle wyników Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań 2021. Warszawa, Poznań: Główny Urząd Statystyczny, Urząd Statystyczny w Poznaniu.
Guzik, B. (red.). (2002). Ekonometria i badania operacyjne. Zagadnienia podstawowe. Poznań: Wydawnictwo AE w Poznaniu.
Guzik, R. (2015). Dojazdy do pracy w województwie małopolskim 2006-2011. Kraków: Wojewódzki Urząd Pracy w Krakowie.
Horak, J., Ivan, I., & Tesla, J. (2014). Improved gravity models of commuting conditions: a Czech case study. Belgrad: Second International Conference on Traffic and Transport Engineering, November 27-28, 171-178. Pobrane z: http://ijtte.com/uploads/news_files/ ICTTE_Belgrade_2014--Proceedings.pdf (23.12.2024).
Kitowski, J. (1988). Rola dojazdów do pracy w gospodarce narodowej. Lublin: Wydawnictwo UMCS.
Koteluk, D. (2019). Z dziejów Czerwieńska. "Sypialnia" Zielonej Góry (część I). Czerwieńsk - U nas, 321(4), 10-11. Pobrane z: http://www.czerwiensk.pl/asp/pliki/gazetka/Unas_324.pdf (23.12.2024).
Kuciński, K. (1990). Podstawy teorii regionu ekonomicznego. Warszawa: PWN.
Kuczyński, Ł. (2018). Polska Lokalna. Mały przy dużym może więcej. mPolska24.pl. Pobrane z: https://www.mpolska24.pl/wiadomosc/3004498 (23.12.2024).
Kułyk, P., & Dubicki, P. (2018). Proces integracji miasta z gminą wiejską. Przykład Zielonej Góry. Studia Miejskie, 32, 113-124. https://doi.org/10.25167/sm2018.032.08
Marciniak, K. (2019). Dojazdy do pracy i ich uwarunkowania na terenach wiejskich powiatu kutnowskiego (praca doktorska, UŁ). Łódź: Repozytorium UŁ. Pobrane z: https://dspace.uni.lodz.pl/xmlui/handle/11089/30655.
Marcińczak, S., & Bartosiewicz, B. (2018). Commuting patterns and urban form: Evidence from Poland. Journal of Transport Geography, 70, 31-39. https://doi.org/10.1016/j.jtrangeo.2018.05.019
Miłkowski, J. (2024). Kontrole na granicy z Niemcami do grudnia. Jest reakcja władz w Lubuskiem. Gazeta Lubuska. Pobrane z: https://gazetalubuska.pl/kontrole-na-granicy-z-niemcami-do-grudnia-jest-reakcja-wladz-w-lubuskiem/ar/c4-18607373 (23.12.2024).
MSWiA. (2023). Analiza potencjału inwestycyjnego dla 22 gmin/miast z terenu województwa lubuskiego, uczestniczących w części wdrożeniowej projektu pn. Standardy obsługi inwestora w województwie lubuskim. Gmina Świebodzin. Pobrane z: https://bip.swiebodzin.eu/304/Oferta_inwestycyjna/ (23.12.2024).
Parysek, J.J. (2001). Podstawy gospodarki lokalnej. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.
Pietrzak, M.B, Wilk, J., & Matusik, S. (2013). Analiza migracji wewnętrznych w Polsce z wykorzystaniem modelu grawitacji. Institute of Economic Research Working Papers, 26. Toruń: Institute of Economic Research. Pobrane z: https://hdl.handle.net/10419/219552.
PZP. (2018). Plan Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Lubuskiego. Załącznik 1 - Tom I do Uchwały Nr XLIV/667/18 Sejmiku Województwa Lubuskiego z dnia 23 kwietnia 2018 r. Pobrane z: https://lubuskie.pl/cms/218/obowiazujacy_plan_zagospodarowania _przestrzennego_wojewodztwa_lu (23.12.2024).
Ramos, R. (2016). Gravity models: A tool for migration analysis. Bonn: Institute for the Study of Labor (IZA). https://doi.org/10.15185/izawol.239
Stefanouli, M., & Polyzos, S. (2017). Gravity vs radiation model: two approaches on commuting in Greece. Transportation Research Procedia, 24, 65-72. https://doi.org/10.1016/j.trpro.2017.05.069
Strategia Rozwoju. (2021). Strategia Rozwoju Województwa Lubuskiego 2030. Załącznik nr 1 do Uchwały Nr XXVIII/397/21 Sejmiku Województwa Lubuskiego z dnia 15 lutego 2021 r. Zielona Góra: Sejmik Województwa Lubuskiego. Pobrane z: https://bip.lubuskie.pl/system/obj/51530_SRWL_2030_czysty_OST_19.02.2021.pdf (23.12.2024).
Strategia Rozwoju. (2022). Strategia rozwoju ponadlokalnego Miejskiego Obszaru Funkcjonalnego Gorzowa Wielkopolskiego 2030. Załącznik do Uchwały Nr XLIX/872/2022 Rady Miasta Gorzowa Wielkopolskiego z dnia 27 kwietnia 2022 r. Pobrane z https://um.gorzow.pl/strategia-rozwoju-miejskiego-obszaru-funkcjonalnego.html (23.12.2024).
Strategia Rozwoju. (2023). Strategia Rozwoju Miasta Nowa Sól na lata 2022-2030. Załącznikdo Uchwały Nr LXVII/577/23 Rady Miejskiej w Nowej Soli z dnia 26 stycznia 2023 r. Pobrane z:https://bip.nowasol.pl/strategie.html (23.12.2024).
Strategia Rozwoju. (2024). Strategia Rozwoju Ponadlokalnego Zielonogórsko-Nowosolskiego Obszaru Funkcjonalnego na lata 2021-2030. Uchwała Nr 01/2024 Walnego Zgromadzenia Stowarzyszenia "Lubuskie Trójmiasto" z dnia 21 marca 2024 r., Zielona Góra. Pobrane z: https://lubuskie-trojmiasto.pl/strategia/ (23.12.2024).
Suchecki, B. (red.). (2010). Ekonometria przestrzenna. Metody i modele analizy danych przestrzennych. Warszawa: Wydawnictwo C.H. Beck.
Szmytkie, R., & Sikorski, D. (2022). Małe miasta w Polsce w systemie dojazdów do pracy. Space - Society - Economy, 33, 149-177. https://doi.org/10.18778/1733-3180.33.06
Śleszyński, P. (2012). Kierunki dojazdów do pracy. Wiadomości Statystyczne, 57(11), 59-74. https://doi.org/10.59139/ws.2012.11.6
Śleszyński, P. (2013). Delimitacja Miejskich Obszarów Funkcjonalnych stolic województw. Przegląd Geograficzny, 85(2), 173-197. https://doi.org/10.7163/PrzG.2013.2.2.
Śleszyński, P. (2015). W sprawie optymalnego podziału terytorialnego Polski: zastosowanie analizy grawitacyjnej. Przegląd Geograficzny, 87(2), 343-359. https://doi.org/10.7163/PrzG.2015.2.7
Śleszyński, P. (2023). Prawidłowości i nieprawidłowości rozwoju stref podmiejskich w Polsce. W: M. Grochowski (red.), Suburbanizacja. Człowiek - zmiana - przestrzeń (s. 34-50). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny.
UG Bogdaniec. (2016). Diagnoza stanu obecnego w gminie. Załącznik nr 1 do Gminnego Programu Rewitalizacji Gminy Bogdaniec na lata 2016-2022 z perspektywą na 2024 r. Bogdaniec: Urząd Gminy Bogdaniec. Pobrane z: https://www.bogdaniec.pl/asp/pliki/ aktualnosci/program_rewitalizacji.pdf (23.12.2024).
UM Zielona Góra. (2024). Zielona Góra - Oficjalny portal miasta. Pobrane z: https://www.zielona-gora.pl/podstawowe-informacje/ (23.12.2024).
UM Żary. (2022). Raport o stanie gminy Żary o statusie miejskim za 2021 rok. Żary: Urząd Miejski w Żarach. Pobrane z: https://zary.pl/raport-o-stanie-gminy-za-2021-rok/ (23.12.2024).
US Zielona Góra. (2024a). Stan i struktura demograficzno-społeczna ludności w województwie lubuskim w świetle wyników NSP 2021. Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2021. Zielona Góra: Urząd Statystyczny w Zielonej Górze.
US Zielona Góra. (2024b). Dojazdy do pracy w województwie lubuskim w świetle wyników NSP 2021. Informacje sygnalne. Zielona Góra: Urząd Statystyczny w Zielonej Górze.
Wańczko, P. (2021). Marszałek z wójtem o przyszłości gminy Świdnica. Portal Województwa Lubuskiego. Pobrane z: https://lubuskie.pl/wiadomosci/17305 (23.12.2024).
Wiśniewski, R. (2012). Codzienne dojazdy do pracy - metodyczne aspekty badania wielkości i struktury dojazdów na przykładzie Białegostoku. Studia Regionalne i Lokalne, 49(3), 50-51.
Ziomek, A. (2013). Społeczno-ekonomiczne determinanty zatrudnia w ujęciu lokalnym. Poznań: Wydawnictwo UE.