Pomiędzy dwoma miejscami pobytu. Wielolokalność mieszkaniowa a przywiązanie do miejsca i zaangażowanie w sprawy lokalne = Between two places of residence. Residential multilocality and its relation to place attachmenet and local engagement

Jaczewska, Barbara

doi:0033-2143 (print)

- ris
- BibTeX
- EndNote
- Csv

Pomiędzy dwoma miejscami pobytu. Wielolokalność mieszkaniowa a przywiązanie do miejsca i zaangażowanie w sprawy lokalne = Between two places of residence. Residential multilocality and its relation to place attachmenet and local engagement Jaczewska, Barbara

Object structure

Przegląd Geograficzny T. 97 z. 3 (2025)

Jaczewska, Barbara : Autor

wielolokalność ; wielolokalne zamieszkanie ; przywiązanie do miejsca ; zależność od miejsca ; zaangażowanie lokalne ; mobilność przestrzenna

Artykuł podejmuje problematykę wielolokalności mieszkaniowej, skupiając się na relacji między zamieszkiwaniem w kilku miejscach a przywiązaniem do miejsca i zaangażowaniem w sprawy lokalne. W artykule przedstawiono teoretyczne ramy ujmowania wielolokalności jako dynamicznego procesu zamieszkiwania w kilku miejscach oraz alternatywy wobec migracji i codziennej mobilności. Poszukiwano odpowiedzi na pytanie, jak „poligamia miejsca” oraz czasowa obecność lub nieobecność osób mieszkających wielolokalnie wpływają na przywiązanie do miejsca zamieszkania i poziom zaangażowania społecznego. Analiza opiera się na wynikach badań ankietowych przeprowadzonych w 2023 r. na grupie 996 osób prowadzących wielolokalny tryb życia w województwie mazowieckim. Wnioski wskazują, że praktyka wielolokalności nie wyklucza silnego przywiązania do jednego lub kilku miejsc zamieszkania, ale budowane są zróżnicowane więzi z poszczególnymi miejscami, często powiązane z funkcją, jaką pełnią. Wysoka mobilność i ograniczone zasoby czasowe negatywnie oddziaływują na zaangażowanie w sprawy lokalne. Artykuł kończy refleksja nad potrzebą rozszerzenia badań o perspektywę wielolokalnych rezydentów, gdyż brak danych statystycznych dotyczących osób wielolokalnych oraz niskie zaangażowanie w sprawy lokalne sprawia, że są oni podwójnie niewidoczni dla władz lokalnych.
;

Anton, C.E., & Lawrence, C. (2014). Home is where the heart is: The effect of place of residence on place attachment and community participation. Journal of Environmental Psychology, 40, 451-461. https://doi.org/10.1016/j.jenvp.2014.10.007
Augé, M. (2010). Nie-miejsca. Wprowadzenie do antropologii hipernowoczesności. Warszawa: PWN.
Babbie, E. (2013). Podstawy badań społecznych. Warszawa: PWN.
Back, A. (2020). Temporary resident evil? Managing diverse impacts of second-home tourism. Current Issues in Tourism, 23(11), 1328-1342. https://doi.org/10.1080/13683500.2019.1622656 Blunt, A., & Dowling, R.M. (2006). Home. Key ideas in geography. London: Routledge.
Bourdieu, P. (2000). Pascalian meditations. Redwood City, CA: Stanford University Press.
CBOS. (2018). Zaangażowanie Polaków na rzecz społeczności lokalnej. Komunikat z badań, 74/2018. Warszawa: CBOS.
Cuba, L., & Hummon, D.M. (1993). A place to call home: Identification with dwelling, community, and region. The Sociological Quarterly, 34, 111-131.
Czarnecki, A. (2017). Going local? Linking and integrating second-home owners with the community's economy. Polish Studies in Economics, 9. Frankfurt am Main: Peter Lang GmbH. https://doi.org/10.3726/b11463
Danielzyk, R., Dittrich-Wesbuer, A., Hilti, N., & Tippel, C. (red.). (2020). Multilokale Lebensführungen und räumliche Entwicklungen - ein Kompendium. Forschungsberichte der ARL, 13. Hannover.
Di Marino, M., Tiitu, M., Rehunen, A., Chavoshi, S.H., & Lapintie, K. (2025). Multi-locality in the Regions of Oslo and Helsinki: A Regional Planning Perspective After the COVID-19 Pandemic. Regional Studies, 59(1). https://doi.org/10.1080/00343404.2024.2355290
Di Masso, A., Williams, D.R., Raymond, C.M., Buchecker, M., Degenhardt, B., Devine-Wright, P. Hertzog, A., Lewicka, M., Manzo, L., Shahrad, A., et al. (2019). Between fixities and flows: Navigating place attachments in an increasingly mobile world. Journal of Environmental Psychology, 61, 125-133.
Dittrich-Wesbuer, A., & Kramer, C. (2014). Heute hier - morgen dort: Residenzielle Multilokalität in Deutschland. Geographische Rundschau, 11, 46-53.
Dittrich-Wesbuer, A., Föbker, S., & Sturm, G. (2015). Multilokales Wohnen: Empirische Befunde zur Verbreitung in Deutschland. W: P. Weichhart, A. Dittrich-Wesbuer (red.), Mobil und doppelt sesshaft: Studien zur residenziellen Multilokalität (s. 121-143). Wien: Institut für Geographie und Regionalforschung.
Duchêne-Lacroix, C., Götzö, M., & Sontag, K. (2016). The experience of multilocal living: Mobile immibilities or immobile mobilities? W: M. Gutekunst, A. Hackl, S. Leoncini, J.S. Schwarz, M. Götz (red.), Bounden mobilities. Ethnographic perspectives on social hierarchies and global inequalities. Bielefeld: Transcript.
Dudek-Mańkowska, S., Grochowski, M., & Sitnik, K. (2024). Changes in the characteristics of suburbanization in the Warsaw Metropolitan Area in the first decades of the 21st century. Sustainability, 16, 4827. https://doi.org/10.3390/su16114827
Greinke, L., & Lange, L. (2022). Multi-locality in rural areas - An underestimated phenomenon. Regional Studies, Regional Science, 9(1), 67-81. https://doi.org/10.1080/21681376.2021.2025417
Greinke, L. (2023). The multi-locality of students during COVID-19 and its effects on spatial development: A quantitative case study of Leibniz University Hanover. Traditiones: Zbornik Inštituta za Slovensko Narodopisje in Glasbenonarodopisnega Inštituta, 52(3), 71-97. https://doi.org/10.3986/traditio20235203
Greinke, L., & Rammelmeier, M. (2025). The impact of people's creativity and networks on spatial localisation - Locals, multi-locals, newcomers or returnees as an opportunity for civic engagement in rural areas. Journal of Rural Studies, 113, 103514.
Grillo, M.C., Teixeira, M.A., & Wilson, D.C. (2010). Residential satisfaction and civic engagement: Understanding the causes of community participation. Social Indicators Research, 97(3), 451-466.
Hägerstrand, T. (1970). What about people in regional science? Papers of the Regional Science Association, 24, 7-21.
Hummon, D.M. (1992). Community attachment. Local sentiment and sense of place. W: I. Altman, S.M. Low (red.), Place attachment (s. 253-277). New York, London: Plenum Press.
Jaczewska, B. (2023). Analiza praktyk czasoprzestrzennych i sposobów zamieszkiwania "wielolokalnych" polskich naukowców. Prace i Studia Geograficzne, 68(2) (s. 29-53). Warszawa: WGiSR. https://doi.org/10.48128/pisg/2023-68.2-02
Jaczewska, B. (2023). Multi-local Living in Mazowieckie Province: Specificity and Universality of an Underestimated Phenomenon. Traditiones, 52(3), 99-125. https://doi.org/10.3986/Traditio2023520305
Jaczewska, B. (2025). Explaining Decision-Making on Multilocal Living: Bridging Rationality, Practice, and Networks. Studia Migracyjne - Przegląd Polonijny, 195(1). 55-82. https://doi.org/10.4467/25444972SMPP.25.003.21386.
Jaczewska, B., & Szczepański, J. (2025). Insight into practices of Warsaw's multilocal residents: spatial and temporal arrangements, motives, types of residence and use of public services. Bulletin of Geography. Socio-economic Series, 68, 189-203. https://doi.org/10.12775/bgss-2025-0021.
Jewdokimow, M. (2011). Zmiany społecznych praktyk zamieszkiwania. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Wyszyńskiego.
Jorgensen, B.S., & Stedman, R.C. (2006). A comparative analysis of predictors of sense of place dimensions: Attachment to, dependence on, and identification with lakeshore properties. Journalof Environmental Management, 79, 316-327.
Kaczmarczyk, P. (2002). Migracje o charakterze cyrkulacyjnym a inne formy mobilności terytorialnej w świetle doświadczeń badawczych. Prace Migracyjne, 45. Warszawa: Instytut Studiów Społecznych UW.
Kajdanek, K. (2022). Powrotnicy: Reurbanizacja w perspektywie przebiegu życia. Kraków: Nomos.
Lange, L. (2018). Leben an mehreren Orten: Multilokalität und bürgerschaftliches Engagement in ländlich geprägten Räumen Niedersachsens (Vol. 4). Münster: LIT Verlag.
Lapintie, K. (2022). Planning and the multi-local urban experience: The power of lifescapes. London & New York: Routledge.
Lehtonen, O., Voutilainen, O., & Heiskanen, V. (2024). The burden of mobility: Multi-local living and its effects on infrastructure, services, and housing markets in rural areas. Fennia - International Journal of Geography, 202(2), 247-271. https://doi.org/10.11143/fennia.143777
Lewicka, M. (2005). Ways to make people active: The role of place attachment, cultural capital, and neighborhood ties. Journal of Environmental Psychology, 25(4), 381-395. https://doi.org/10.1016/j.jenvp.2005.10.004
Lewicka, M. (2008). Place attachment, place identity and place memory: Restoring the forgotten city past. Journal of Environmental Psychology, 28, 209-231.
Lewicka, M. (2010). On the varieties of people's relationships with places: Hummon's typology revisited. Environment and Behavior, 43(5), 676-709. https://doi.org/10.1177/0013916510364917
Lewicka, M. (2012). Psychologia miejsca. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR.
Liu, C. (2020). Rethinking the timescape of home: Domestic practices in time and space. Progress in Human Geography, 45(2), 343-361. https://doi.org/10.1177/0309132520923138 López-Mosquera, N., & Sánchez, M. (2013). Direct and indirect effects of received benefits and place attachment in willingness to pay and loyalty in suburban natural areas. Journal of Environmental Psychology, 34, 27-35. https://doi.org/10.1016/j.jenvp.2012.11.004
Łukasiuk, M., & Jewdokimow, M. (2012). Niedom. Socjologiczna monografia mieszkań migracyjnych. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie Żak.
Mallet, S. (2004). Understanding home: A critical review of literature. The Sociological Review, 52(1), 62-89.
Mandal, A., & Moroń, M. (2017). Skala typów przywiązania do miejsca według typologii Davida M. Hummona (1992): Ustrukturyzowana jakościowa metoda badania przywiązania do miejsca zamieszkania. Psychologia Społeczna, 12(2), 185-204.
Manzo, L., & Devine-Wright, P. (red.). (2021). Place attachment: Advances in theory, methods and applications. Abingdon, UK: Routledge Taylor & Francis Group.
Marks-Krzyszkowska, M., Dzwonkowska-Godula, K., & Miklaszewska, A. (2022). Types of rural residents in Central Poland in terms of their local participation: The perspectives of the local authorities and the inhabitants. Sustainability, 14, 13512. https://doi.org/10.3390/su142013512
McHugh, K.E., & Mings, R.C. (1996). The circle of migration: Attachment to place in aging. Annalsof the Association of American Geographers, 86, 530-550.https://doi.org/10.1111/j.1467-8306.1996.tb01765.x
Nadler, R. (2014). Plug & play places. Lifeworld's of multilocal creative knowledge workers. Warszawa: De Gruyter Open. https://doi.org/10.2478/9783110401745
Nowicka, M. (2007). Mobile locations. Construction of home in the group of transnational professionals. Global Networks, 7(1), 69-86.
Petzold, K. (2013). Multilokalität als Handlungssituation. Lokale Identifikation, Kosmopolitismus und ortsbezogenes Handeln unter Mobilitätsbedingungen. Wiesbaden: Springer.
Pikner, T., Pitkanen, K., & Nugin, R. (2023). Emergent rural-urban relations in Covid-19 disturbances: Multi-locality affecting sustainability of rural change. Sociologia Ruralis, 63, 564-587. https://doi.org/10.1111/soru.12421
Proshansky, H.M., Fabian, A.K., & Kaminoff, R. (1983). Place-identity: Physical world socialization of the self. Journal of Environmental Psychology, 3, 57-83.
Rejter, M. (2023). Łódzkie geobiografie zamieszkiwania. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. https://doi.org/10.18778/8331-322-1
Reuschke, D. (2010). Job-induced commuting between two residences. Characteristics of the multilocational living arrangement in late modernity. Comparative Population Studies - Zeitschrift für Bevölkerungswissenschaft, 35(1), 107-134. https://doi.org/10.4232/10.CPoS-2010-04de
Riger, S., & Lavrakas, P.J. (1981). Community ties: Patterns of attachment and social interaction in urban neighborhoods. American Journal of Community Psychology, 9, 55-66.
Rolshoven, J. (2006). Woanders daheim. Kulturwissenschaftliche Ansätze zur multilokalen Lebensweise in der Spätmoderne. Zeitschrift für Volkskunde, 102(2), 179-194.
Rüger, H., Greinke, L., & Skora, T. (2022). Reduziert erwerbsbedingte Multilokalität das zivilgesellschaftliche Engagement? Ergebnisse für Deutschland anhand von quantitativen und qualitativen Daten. Raumforschung und Raumordnung. Spatial Research and Planning, 479-496. https://doi.org/10.14512/rur.131
Schier, M., Schlinzig, T., & Montanari, G. (2015). The logic of multi-local living arrangements: Methodological challenges and the potential of qualitative approaches. Tijdschrift voor Economische en Sociale Geografie, 106, 425-438. https://doi.org/10.1111/tesg.12159
Sheller, M., & Urry, J. (2006). The New Mobilities Paradigm, Environment and Planning A, 38, 207-226. https://doi.org/10.1068/a37268
Skora, T., Rüger, H., & Petzold, K. (2024). Migration, daily commuting, or second residence? The role of location-specific capital and distance to workplace in regional mobility decisions. Demographic Research, 50(33), 967-1004.
Słowińska, M. (2019). Wykorzystanie testu chi-kwadrat w badaniach preferencji żywieniowych konsumentów. Nauki Inżynierskie i Technologie, 32(1). https://doi.org/10.15611/nit.2019.1.02
Struzińska, K. (2017). Aktywność społeczna mieszkańców a budowanie bezpiecznych wspólnot lokalnych. W: J. Czapska, P. Mączyński, K. Struzińska (red.), Bezpieczne miasto: w poszukiwaniu wiedzy przydatnej praktykom (s. 192-220). Kraków: Wydawnictwo JAK. https://ruj.uj.edu.pl/xmlui/handle/item/51393
Śleszyński, P. (2024). Zewnętrzne i wewnętrzne uwarunkowania rozwoju obszarów wiejskich w Polsce. Wnioski dla planowania regionalnego i lokalnego. Wieś i Rolnictwo, 203(2). 17-39. https://doi.org/10.53098/wir.2024.2.203/01.
Trąbka, A. (2018). Zmiany przywiązania do miejsca zamieszkania pod wpływem mobilności i ich znaczenie dla dobrostanu jednostki. W: A. Anczyk, J. Grzymała-Moszczyńska, A. Krzysztof-Świderska (red.), Psychologia kultury, kultura psychologii: księga jubileuszowa profesor Haliny Grzymała-Moszczyńskiej (s. 239-250). Katowice: Wydawnictwo Sacrum. https://ruj.uj.edu.pl/xmlui/handle/item/70546
Wächter, L. (2025). Active, passive and hybrid multilocal living practices - Towards a classification. The Journal of Housing and the Built Environment, 40, 43-64. https://doi.org/10.1007/s10901-024-10164-z
Weichhart, P. (2015). Residential multi-locality: In search of theoretical frameworks. Tijdschrift voor Economische en Sociale Geografie, 106(4), 378-391. https://doi.org/10.1111/tesg.12156
Willecke, M. (2024). Practices of homing: How people with temporary living arrangements createhome(s) through practices. Housing, Theory and Society, 42(3), 255-272.https://doi.org/10.1080/14036096.2024.2436349
Willecke, M. (2025). Temporariness in the life course of multi-local residents: Processuality of home. Population, Space and Place, 31(2), e70007. https://doi.org/10.1002/psp.70007
Williams, D.R., & Vaske, J.J. (2003). The measurement of place attachment: Validity and generalizability of a psychometric approach. Forest Science, 49, 830‑840..