Stan wojenny w Polsce. 30. rocznica
13 grudnia minęła 30. rocznica wprowadzenia stanu wojennego w Polsce.
W tym dniu w 1981 r. o godz. 6 rano w polskim radiu i telewizji nadano przemówienie Wojciecha Jaruzelskiego. Generał poinformował o utworzeniu Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego i wprowadzeniu stanu wojennego na terenie całego kraju.
Co to znaczy stan wojenny w Polsce?
Stan wojenny to…
• ok. 70 tys. żołnierzy Wojska Polskiego, 30 tys. funkcjonariuszy MSW, którzy wzięli udział we działaniach wprowadzania stanu wojennego;
• 1750 czołgów i 1400 pojazdów opancerzonych, 500 wozów bojowych piechoty, 9000 samochodów na ulicach miast;
• 350 funkcjonariuszy milicji i SB, 550 żołnierzy MSW oraz około 3000 żołnierzy na wszystkich obiektach radia i telewizji;
• czasowe przerwanie łączności telefonicznej – w nocy z 12 na 13 grudnia 1981 r. zostały wyłączone wszystkie telefony zwykłych obywateli, placówek służby zdrowia, w tym pogotowia ratunkowego, straży pożarnej;
• ogólnokrajowa akcja aresztowań działaczy opozycyjnych;
• ok. 10 000 osób internowanych w ok. 50 ośrodkach internowania na terenie całego kraju;
• cenzura korespondencji i rozmów telefonicznych;
• godzina milicyjna na terenie Polski (w początkowym okresie od 19.00 do 6.00, następnie od 22.00 do 6.00, zobowiązywała do maja 1982);
• zamknięte granice państwa i lotniska cywilne;
• zawieszenie działalności organizacji społecznych i związków zawodowych;
• zakaz zwoływania i odbywania wszelkiego rodzaju zgromadzeń, pochodów i manifestacji;
• czasowe zawieszenie zajęć w szkołach i na uczelniach (do 4 stycznia 1982 roku);
• ograniczenie w podróżach po Polsce;
• wstrzymanie wydawania prasy (w początkowym okresie ukazywało się tylko dwie gazety rządowe – „Trybuna Ludu” i „Żołnierz Wolności”, nawet 16 tytułów partyjnych na terenie całego kraju do początku 1982 roku nie ukazywały się);
• prezenterzy TV ubrani w mundury wojskowe (w dniu ogłoszenia stanu wojennego);
• 199 strajkujących zakładów pracy w grudniu 1981 r.;
• organizacja podziemnego „drugiego obiegu” wydawniczego (według różnych szacunków od 1500 do ok. 3000 tytułów prasy podziemnej, radio „Solidarność”)…
Ci, którzy zadecydowali o wprowadzeniu stanu wojennego nazywają go „mniejszym złem”. Ich zdaniem sytuacja wewnętrzna w Polsce w 1981 roku zmierzała w stronę wybuchu konfliktu społecznego i gospodarczej katastrofy. Twierdzą nadal, że niemożliwe było skuteczne porozumienie między władzą i związkiem zawodowym „Solidarność”. Sugerują, że Polsce zagrażała inwazja wojsk Układu Warszawskiego i traktują wprowadzenie stanu wojennego jako wymuszony krok, mający na celu ratowanie podstawowych struktur państwa oraz obrony jego suwerenności. Natomiast zdaniem wielu historyków główną przyczyną takiej decyzji była obrona ówczesnej władzy.
Stan wojenny zawieszono 31 grudnia 1982 r., a 22 lipca 1983 r. został zniesiony, przy czym represyjne praktyki i część ustawodawstwa przetrwały do 1989 r. W lutym 1992 r. Sejm uznał jego wprowadzenie za nielegalne. Podział w ocenie przyczyn i zasadności stanu wojennego trwa do dzisiaj.
MW