90 lat temu: wizyta prezydenta RP na Wołyniu
W czerwcu 1929 r., czyli 90 lat temu, na Wołyń przybył z wizytą prezydent RP Ignacy Mościcki. Przedstawiamy państwu zdjęcia z tej podróży zamieszczone w ówczesnej prasie. Gazety z własnej kolekcji udostępnił naszej redakcji Wiktor Litewczuk.
W czasie podróży Ignacy Mościcki odwiedził najważniejsze ośrodki Wołynia, m.in. Łuck, Ołykę, Dubno, Krzemieniec. Wizytował także Białokrynicę pod Krzemieńcem i Poczajów. Wszędzie był witany przez ludność miejscową.
«Otwieram Muzeum Wołyńskie dnia 16 czerwca 1929 r.» – taki wpis przygotował mistrz kaligrafii na stronie tytułowej unikalnego dokumentu, którym jest «Księga pamiątkowa Muzeum Wołyńskiego przy Wołyńskiem Towarzystwie Krajoznawczem i Opieki nad Zabytkami Przeszłości w Łucku». Pod wpisem Ignacy Mościcki zostawił podpis podczas uroczystego otwarcia tej placówki.
Prezydent Mościcki złożył wizytę Radziwiłłom w ich rezydencji w Ołyce. Gospodarze urządzili głowie państwa i towarzyszącym jej osobom wspaniałe przyjęcie. W tym samym dniu prezydent obejrzał tartak Janusza Radziwiłła w Cumaniu.
W trakcie pobytu na Wołyniu Ignacy Mościcki wizytował także świątynie różnych wyznań, m.in. katedrę Świętych Apostołów Piotra i Pawła i synagogę w Łucku oraz klasztor prawosławny Ławry Poczajowskiej.
«Tygodnik Ilustrowany» w tekście pt. «P. Prezydent Rzeczypospolitej na Wołyniu» opublikowanym w nr 26 tak pisał o wizycie: «Uroczyście, gościnnie i serdecznie przyjmował Wołyń pana Prezydenta Rzeczypospolitej. Dostojny zwierzchnik państwa przejechał niemal wzdłuż i wszerz ziemię, na której mieszkają Polacy, Ukraińcy i Rosjanie, gdzie współżyją różne wyznania religijne (…). Prezydent Rzeczypospolitej mógł myślą i sercem gospodarza wielkiej ziemi polskiej objąć wyniki zbiorowej pracy społeczeństwa wołyńskiego i indywidualnej – świadomych i ofiarnych obywateli. Zauważył też z radością, że dokonało się na Wołyniu dzieło najważniejsze – umocnienie zgodnego współżycia różnych narodowości i różnych religij, których przedstawiciele powitali głowę państwa w imię wspólnego dobra wszystkich warstw i wszystkich narodów, żyjących na obszarze Polski».
W trakcie wizyty prezydenta RP na Wołyniu powstało dużo fotografii. W wydawanym w Krakowie tygodniku «Światowid» możemy obejrzeć zdjęcia Agencji Fotograficznej przynależącej do tego samego pisma. Przedstawiają one spotkanie prezydenta z ludnością prawosławną w Łucku, wizytę w Krzemieńcu, w Ławrze Poczajowskiej, w katedrze rzymskokatolickiej i w synagodze w Łucku oraz powitanie Mościckiego przez prawosławnego księdza biskupa Simona.
W specjalnym dodatku tygodniowym do nr 176 «Ilustrowanego Kuryera Codziennego» z dnia 30 czerwca 1929 r. przeczytamy: «Dłuższy objazd głównych ośrodków Wołynia, dokonany w ostatnich dniach przez p. Prezydenta Rzpltej, tyle dostarczył zajmujących momentów, że w piśmie naszym musieliśmy się ograniczyć do reprodukcji kilku zdjęć o charakterze bardziej oficjalnym». W wydaniu zamieszczono zdjęcia Agencji Fotograficznej «Światowida» ukazujące spotkanie głowy państwa z młodzieżą. Na jednym z nich przedstawiona jest defilada dzieci szkół powszechnych z powiatu krzemienieckiego w barwnych strojach ludowych, zaś na drugim – popisy żeńskiej grupy przysposobienia wojskowego na boisku Liceum Krzemienieckiego.
Pobyt Ignacego Mościckiego na Wołyniu utrwalił na swoich zdjęciach również fotograf «Tygodnika Ilustrowanego» W. Pikiel. W tym czasopiśmie zobaczymy prezydenta w Poczajowie, Krzemieńcu, ale także podczas spotkania z uczniami szkoły powszechnej wsi Białokrynica pod Krzemieńcem i z harcerzami w obozie w Krzemieńcu. Obejrzymy powitanie Mościckiego chlebem i solą przez burmistrza Dubna oraz otwarcie przez prezydenta lotniska Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej w Łucku w obecności ministra reform rolnych Witolda Staniewicza i ks. biskupa Adolfa Szelążka.
Kolejna – ostatnia – wizyta Ignacego Mościckiego na Wołyniu miała miejsce 10 lat później, na początku września 1939 r. Ze względu na szybkie postępy wojsk niemieckich prezydent zmuszony był wówczas do opuszczenia Warszawy. Na kilka dni zatrzymał się w Ołyce, gdzie zamieszkał w pałacu Radziwiłłów. 17 września przekroczył granicę z Rumunią, gdzie 30 września złożył swój urząd. Zmarł w Szwajcarii w 1946 r.
Natalia DENYSIUK
Opracowano na podstawie publikacji w czasopismach «Światowid», «Ilustrowany Kuryer Codzienny», «Tygodnik Ilustrowany» z 1929 r. Gazety pochodzą ze zbiorów Wiktora Litewczuka.
Na zdjęciach: 1. Spotkanie prezydenta z ludnością prawosławna w Łucku. 2. Prezydent Mościcki w Ławrze Poczajowskiej w otoczeniu duchowieństwa prawosławnego z ks. metropolitą Dionizym na czele. 3. Mościcki w murach Liceum w Krzemieńcu. 4. Wizyta prezydenta RP w Łucku w czerwcu 1929. Zdjęcie Ananiego Dossika ze zbiorów Wiktora Litewczuka. 5. Prezydent RP w wśród ruin zamku w Krzemieńcu. 6. Burmistrz Dubna wita chlebem i solą pierwszego obywatela Polski. 7. Prezydent RP witany przez księdza biskupa Simona. 8. Defllada dzieci szkół powszechnych z powiatu krzemienieckiego.