Skarby Muzeum Łesi Ukrainki
Muzeum Łesi Ukrainki Wołyńskiego Uniwersytetu Narodowego, które działa w Łucku od ponad 35 lat, nie tylko umożliwia zwiedzanie ekspozycji poświęconej życiu i twórczości słynnej pisarki oraz członków całej rodziny Kosaczów, ale także na co dzień prowadzi badania naukowe i przygotowuje nowe wystawy.
Muzeum uniwersyteckie działa od września 1985 r. Na pierwszą wystawę złożyły się głównie wczesne wiersze Larysy Kosacz napisane na Wołyniu i opublikowane w czasopiśmie «Zoria», wydane za jej życia zbiory «Na skrzydłach pieśni », «Dumy i marzenia», «Recenzje», kolekcja pocztówek końca XIX – początku XX w. z widokami miast, w których mieszkała i tworzyła pisarka, zbiór «Ukraińskie wzory» matki autorki Oleny Pcziłki oraz materiały folklorystyczne z archiwum męża Łesi Ukrainki, Kłymenta Kwitki.
W 1988 r. placówka otrzymała od dalekich krewnych rodziny Kosaczów pierwsze rzeczy: plan majątku ziemskiego mglińskiej linii rodziny Kosaczów z 1917 r., szafkę na naczynia, biurko, fotel, rysunki Jurija Kosacza, bratanka Łesi Ukrainki.
W tym samym czasie naukowcy z ówczesnego Łuckiego Państwowego Instytutu Pedagogicznego prowadzili badania, nawiązywali kontakty z potomkami rodziny Kosaczów oraz badaczami biografii Łesi Ukrainki. W wyniku ich pracy kolekcję muzeum uzupełniono o materiały z badań, artykuły, monografie poświęcone pisarce. Obecnie zbiory naukowe i pomocnicze instytucji zawierają ponad sto publikacji.
Jak powiedziała szefowa muzeum Tetiana Danyluk-Tereszczuk, wyjątkowość placówki polega na tym, że powstała w strukturze uczelni wyższej. «Oczywiście należy powiedzieć, że tylko potężna instytucja może utrzymywać muzeum. Tłumaczymy ideę istnienia takiej placówki na Uniwersytecie imienia Łesi Ukrainki potrzebą poszerzania wiedzy o pisarce. Nasze muzeum wyróżniają jego eksponaty. Nie możemy powiedzieć, że co roku sprowadzamy coś wyjątkowego, bo wtedy bylibyśmy najszczęśliwszymi kolekcjonerami. Naszą dumą są autografy i zdjęcia Łesi Ukrainki » – powiedziała.
Autografy poetki znajdują się w szczególności na pocztówkach wysłanych przez nią z Egiptu do rodziny w latach 1911–1913. Skarbem muzeum, według jego szefowej, są dwie fotografie należące kiedyś do Łesi Ukrainki, które zgodnie ze wspomnieniami młodszej siostry pisarki, Izydory Kosacz-Borysowej, stały na jej biurku. Na jednym ze zdjęć zrobionym w Czerniowcach w 1901 r. są Łesia Ukrainka i Olga Kobylańska. Drugie pochodzi z maja 1913 r. Tę jedną z ostatnich fotografii pisarki wykonano w Kijowie.
Ponadto muzeum posiada w swoich zbiorach zdjęcia sióstr poetki Izydory Kosacz-Borysowej, Oksany Kosacz-Szymanowskiej i Jurija Kosacza, rzadkie wydania, w tym pierwsze wydania dzieł Łesi Ukrainki, Oleny Pcziłki, Kłymenta Kwitki, które ukazały się za ich życia, pocztówki należące do bliskiego otoczenia pisarki, czasopisma, hafty Izydory Kosacz-Borysowej, kamień z domu Mychajła Drahomanowa w bułgarskiej wsi Władaja, gdzie mieszkała Łesia Ukrainka itp.
Co roku muzeum uniwersyteckie przygotowuje specjalną wystawę z okazji rocznicy urodzin Łesi Ukrainki. Ten rok jest wyjątkowy, ponieważ mija właśnie 150-lecie urodzin pisarki. 22 lutego zaprezentowano tu eksponaty przekazane przez Instytut Literatury im. Tarasa Szewczenki Narodowej Akademii Nauk Ukrainy. Wśród nich są unikatowe rękopisy Łesi Ukrainki (więcej o wystawie piszemy na str. 1).
«Oczywiście wystawa nie jest naszym jedynym projektem. Mamy też inne plany, które będziemy realizować w ciągu roku» – powiedziała Tetiana Tereszczuk-Danyluk. W roku jubileuszowym na uczelni zaplanowano szereg konferencji, prezentacji, zwiedzanie miejsc związanych z rodziną Kosaczów itd.
Kierowniczka muzeum podkreśliła, że Łesia Ukrainka jest autorką, która pisała o człowieku dla człowieka: «W monologu jej najsłynniejszej bohaterki (Mawki z «Pieśni Lasu», – MW) powiedziała: «Nie, żywa jestem! I żyć będę wiecznie! Bo w sercu noszę coś, co nie umiera!» A jeden z najsłynniejszych ukraińskich krytyków literackich XX w., badacz życia i twórczości pisarki Mykoła Zerow, podkreślił, że Łesia Ukrainka wciąż szuka swojego czytelnika, który wiedziałby tyle, ile wiedziała i który zobaczyłby tyle, ile zobaczyła».
Muzeum Łesi Ukrainki Wołyńskiego Uniwersytetu Narodowego otwarte jest w dni powszednie od godziny 10 do 16 pod adresem: Łuck, ul. Potapowa 9. Wycieczki tematyczne, które są związane z Łesią Ukrainką, rodziną Kosaczów lub ważnymi postaciami z czasów pisarki, są oprowadzane przez pracowników muzeum po wcześniejszym zamówieniu. Zapisy na zwiedzanie muzeum są możliwe przez stronę placówki na Facebooku lub przez telefon: (0332) 24 83 02.
Tekst i zdjęcia: Olga SZERSZEŃ