Acta Poloniae Historica T. 122 (2020) ; History of Socio-Political Concepts in Poland From the Eighteenth to the Mid-Twentieth Century
Polska Akademia Nauk. Komitet Nauk Historycznych
;
Polska Akademia Nauk, Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla
Institute of History of the Polish Academy of Sciences
This article addresses some aspects of the functioning of the concept of ‘citizen’ in the political discourse of the Polish-Lithuanian Commonwealth in the latter half of the eighteenth century. In the dominant nobility’s discourse, the concept gained a strictly defined meaning: a citizen was, namely, a person entitled to wield or exercise political power in the state. In the estate society realities, it actually boiled down to mutual identification of two concepts: ‘citizen’ and ‘nobleman’. The bourgeois conception of citizenship took shape in confrontation with such understanding of the idea, formulated and propagated by Protestant townsmen – mainly by Wawrzyniec Mitzler de Kolof and Michał Gröll, book traders, printers and publishers from Saxony. They derived the meaning of ‘citizen’ from ‘resident’. In such a concept, the term extended to all the inhabitants of Poland-Lithuania – apart from the nobility, it included, also the townspeople and the peasantry. In this context, of relevance are the changes in the meaning of the German term Bürger (burgher, citizen of the state), which influenced Polish political discourse. This leads to the conclusion that the latter half of the eighteenth century saw the idea of citizenship in its modern meaning.
Bardach Juliusz, ‘Czy istniało obywatelstwo w szlacheckiej Rzeczypospolitej? W związku z pracą S. Grodziskiego, Obywatelstwo w szlacheckiej Rzeczypospolitej’, Czasopismo Prawno-Historyczne, xvii, 2 (1965), 261–6.
Butterwick-Pawlikowski Richard, ‘Chrześcijanin i obywatel w dyskursie politycznym drugiej połowy XVIII wieku’, in Anna Grześkowiak-Krwawicz and Jerzy Axer (eds), Wartości polityczne Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Struktury aksjologiczne i granice cywilizacyjne (Warszawa, 2017), 175–95.
Friedrich Karin, ‘Obywatele i obywatelskość w wielonarodowej Rzeczypospolitej’, in Anna Grześkowiak-Krwawicz and Jerzy Axer (eds), Wartości polityczne Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Struktury aksjologiczne i granice cywilizacyjne (Warszawa, 2017), 119–50.
Grodziski Stanisław, Obywatelstwo w szlacheckiej Rzeczypospolitej (Kraków, 1963).
Grześkowiak-Krwawicz Anna, ‘Czy historyk powinien interesować się językiem?’, in Aleksandra Antoniewicz, Rozalia Kosińska, and Piotr Skowroński (eds), Zmierzch i świt. Stanisław August i Rzeczpospolita 1764–1795 (Warszawa, 2015), 31–40.
Grześkowiak-Krwawicz Anna, Dyskurs polityczny Rzeczypospolitej Obojga Narodów (Toruń, 2018).
Kriegseisen Wojciech, ‘Ewangelicy wobec powstania kościuszkowskiego’, in Jerzy Kowecki (ed.), Kościuszko – powstanie 1794 r. – tradycja. Materiały z sesji naukowej w 200-lecie powstania kościuszkowskiego 15–16 kwietnia 1994 r. (Warszawa, 1997), 91–122.
Konopczyński Władysław, Polscy pisarze polityczni XVIII wieku (Kraków, 2012).
Koselleck Reinhart, Kritik und Krise: Eine Studie zur Pathogenese der bürgerlichen Welt (München, 1959).
Koselleck Reinhart (ed.), Historische Semantik und Begriffsgeschichte (Stuttgart, 1979).
Acta Poloniae Historica ; Acta Poloniae Historica
oai:rcin.org.pl:159932 ; 0001-6829 ; 2450-8462 ; 10.12775/APH.2020.122.03
IH PAN, sygn. A.295/122 Podr. ; IH PAN, sygn. A.296/122 ; click here to follow the link
Creative Commons Attribution BY-ND 4.0 license
Copyright-protected material. [CC BY-ND 4.0] May be used within the scope specified in Creative Commons Attribution BY-ND 4.0 license, full text available at: ; -
Institute of History of the Polish Academy of Sciences
Library of the Institute of History PAS
National Programme for the Development of the Humanities
Sep 22, 2023
Feb 9, 2021
175
https://rcin.org.pl/publication/193888
Grześkowiak-Krwawicz, Anna
Michalski, Jerzy (1924–2007)
Michalski, Jerzy (1924–2007)
Kosińska, Urszula
Michalski, Jerzy (1924–2007)