Subtitle:

Archaeological Reports ; Archäologische Berichte

Publisher:

Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk

Place of publishing:

Kraków

Description:

ill. ; 25 cm

Type of object:

Journal/Article

Abstract:

The issue of defensive settlement during the Hallstatt period (HaC-HaD) in the area of Greater Poland constitutes an important, although still insufficiently recognised, research topic. Given current research, 21 well-documented defensive sites are believed to have operated in the region at the beginning of the Iron Age. The article’s findings indicate that there has been a significant underestimation of the phenomenon’s scale. Pilot studies limited to three neighbouring districts have identified at least three new probable fortified settlements. The research was preliminary and requires continuation to confirm its chronological attribution to the Hallstatt period reliably. In the authors’ opinion, applying analogous methodological assumptions in other areas of the region may yield comparable findings and thus significantly shape the catalogue of defensive settlements from the beginnings of the Iron Age in Greater Poland. Considerable progress in these studies could indeed be achieved through systematic and reliable remote sensing prospection, as well as through a re-analysis of sites previously assessed negatively.

References:

Durczewski D. 1977. Sprawozdanie z badań ratunkowych na osadzie z II okresu epoki brązu w Pudliszkach woj. Leszno. Fontes Archaeologici Posnanienses 26, 200-202.
Dzięgielewski K. 2017. The rise and fall of Biskupin and its counterparts. In P. Urbańczyk (ed.), The Past Societies. Polish lands from the first evidence of human presence to the early Middle Ages. Warszawa: Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk, 342-366.
Fernandez-Gotz M. 2018. Urbanization in Iron Age Europe: Trajectories, patterns, and social dynamics. Journal of Archaeological Research 26/2, 117-162.
Fogel J. 1985. Przemiany osadnictwa mikroregionu bnińskiego w epoce brązu i wczesnych okresach epoki żelaza. In J. Żak and J. Fogel (eds), Materiały do studiów nad osadnictwem bnińskim. Mikroregion bniński. Poznań: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, 35-118.
Gackowski J. 2012. Przestrzeń osadnicza Pojezierza Chełmińskiego i przyległych dolin Wisły, Drwęcy i Osy w młodszej epoce brązu i na początku epoki żelaza. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.
Góralczyk A. 2024. Podstawy datowania grodów kultury łużyckiej na ziemiach polskich. Folia Praehistorica Posnaniensia 29, 57-88.
Harding A., Rączkowski W. and Ważny T. 2009. The date and internal organisation of Early Iron Age fortified sites in north-western Poland: new results from geophysical survey and dendrochronological dating. Przegląd Archeologiczny 57, 39-71.
Harding A., Rączkowski W. and Ważny T. 2010. Living on the lake in the Iron Age: new results from aerial photographs, geophysical survey and dendrochronology on sites of Biskupin types. Antiquity, 386-404.
Hensel W. 1950. Studia i materiały do osadnictwa Wielkopolski wczesnohistorycznej 1. Poznań: Polskie Towarzystwo Prehistoryczne.
Hensel W., Hilczer-Kurnatowska Z. and Łosińska A. 1995. Studia i materiały do osadnictwa Wielkopolski wczesnohistorycznej 7. Poznań, Toruń: Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk.
Jaeger M. 2010. Untersuchungen zum Fundplatz 5 Pudliszki und seine Zugehörigkeit zum Netz frühbronzezeitlicher befestigter Siedlungen in Großpolen / Stanowisko Pudliszki 5 w ramach domniemanej sieci wczesnobrązowych osad obronnych Wielkopolski. In J. Müller, J. Czebreszuk and J. Kneisel (eds), Bruszczewo. Ausgrabungen und Forschungen in einer prähistorischen Siedlungskammer Grosspolens / Badania mikroregionu osadniczego z terenu Wielkopolski. Band/Tom II. Bonn: Dr. Rudolf Habelt GmbH, 784-821.
Janiak R. 2003. Grody kultury łużyckiej w międzyrzeczu górnej Warty i Prosny. Łódź: Łódzkie Towarzystwo Naukowe.
Kaczmarek M. 2017. Nadziejewo. Cmentarzysko ciałopalne z późnej epoki brązu i wczesnej epoki żelaza w środkowej Wielkopolsce/Nadziejewo. The Late Bronze Age and Early Iron Age Cremation Cemetery in Central Wielkopolska (= Hyperborea 3). Poznań: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.
Kaczmarek M. and Szczurek G. 2015. The Early Iron Age Fortified Settlements in Wielkopolska (western Poland) – past and present perspectives in archaeological research. Praehistorische Zeitschrift 90/1-2, 245-270.
Kostrzewski J. 1923. Wielkopolska w czasach przedhistorycznych, wyd. II. Poznań: Fiszer i Majewski.
Kowalenko W. 1938. Grody i osadnictwo grodowe Wielkopolski wczesnohistorycznej (od VII do XII wieku). Poznań: Polskie Towarzystwo Prehistoryczne.
Kozierowski S. 1935. Szematyzm historyczny ustrojów parochialnych dzisiejszej archidiecezji poznańskiej. Poznań: Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk.
Krzepkowski M. 2024. Sprawozdanie z nieinwazyjnych badań archeologicznych przeprowadzonych w 2024 roku na działce nr ewid. 1226 w Dolsku, gm. Dolsk, pow. Śremski, woj. wielkopolskie Kotowo, stan. 68, AZP 61-29/86 (dawniej jako Dolsk stan. 1 i stan. 6). Typescript in WUOZ. Poznań.
Krzepkowski M., Szczurek G., Golis, A. and Rybicki R. 2024. Grodzisko z wczesnej epoki żelaza w Rogaczewie Wielkim, gm. Krzywiń, pow. kościański (stan. 22, AZP 60-27/129). Wyniki wstępnych badań weryfikacyjnych. Folia Praehistorica Posnaniensia 29, 223-242.
Krzepkowski M., Kostyrko M., Bartkowiak R. and Hlebionek M. 2018. Między Czarnkowem, Ujściem i Chodzieżą. O kilku nieznanych siedzibach rycerskich z północnej Wielkopolski. In H. Machajewski (ed.), Archeologia dawnego osadnictwa Wielkopolski. Poznań: Oddział Wielkopolski Stowarzyszenia Naukowego Archeologów Polskich, 157-172.
Kurnatowska Z. and Łosińska A. 1981. Weryfikacja grodzisk wielkopolskich na półmetku. Fontes Archaeologici Posnanienses 32, 25-62.
Lasak I. 1995. Wyniki badań osady obronnej w Pudliszkach, woj. leszczyńskie (stan.5). Śląskie Sprawozdania Archeologiczne 36, 125-141.
Mackiewicz M. 2023. Strongholds of the south-eastern Greater Poland: a regional non-invasive survey. Advances in On- and Offshore Archaeological Prospection. https://doi.org/10.38072/978-3-928794-83-1/P38.
Malinowski T. 1955. Grodziska ludności kultury łużyckiej w Wielkopolsce. Fontes Archaeologici Posnanienses 5, 1-48.
Münch H. 1946. Geneza rozplanowania miast wielkopolskich XIII i XIV wieku. Kraków: Polska Akademia Umiejętności.
Niedziółka K. 2017. Hill-Forts from the Late Bronze Age and the Early Iron Age in Pomerania: An Overlooked Problem. Archaeologica Baltica 24, 43-58.
Niesiołowska-Hoffmann A. 1963. Ze studiów nad budownictwem plemion kultury łużyckiej. Slavia Antiqua 10, 25-30.
Niesiołowska-Wędzka A. 1966. Uwagi o osiedlach obronnych kultury łużyckiej. Na marginesie pracy W. Coblenza ‘Burgen der Lausitzer in Sachsen’. Slavia Antiqua 13, 405-428.
Niesiołowska-Wędzka A. 1974. Początki i rozwój grodów kultury łużyckiej. Wrocław, Warszawa, Kraków, Gdańsk: Instytut Historii Kultury Materialnej PAN.
Nowakowski J. and Rączkowski W. 2000. Refutation of the myth: new fortified settlement from Late Bronze Age/Early Iron Age in Wielkopolska region (Poland). Antiquity 74, 765-766.
Puziuk J. 2010. Konstrukcje obronne w grodach kultury łużyckiej. Materiały Archeologiczne 38, 5-33.
Splitt J. A. 1986. Bieganin, gm. Raszków, woj. kaliskie. Archeologiczne badania weryfikacyjne grodziska (stan. 1). Typescript in WUOZ. Kalisz.
Szamałek K. 2009. Procesy integracji kulturowej w młodszej epoce brązu i wczesnej epoce żelaza na Pojezierzu Wielkopolskim. Poznań: Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk.
Szczurek G. 2018.Wielowieś nad Prosną – reinterpretacja umocnień ‘Wzgórza Małgorzatka’. In J. Wierzbicki (ed.), Badania archeologiczne na Nizinie Wielkopolsko-Kujawskiej w latach 2013-2017. Poznań: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Muzeum Archeologiczne w Poznaniu, Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk, Ośrodek Studiów Pradziejowych i Średniowiecznych w Poznaniu, Wielkopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Poznaniu, Oddział Wielkopolski Stowarzyszenia Naukowego Archeologów Polskich, Poznańskie Towarzystwo Prehistoryczne, 93-100.
Szczurek G. 2021. Pleszewski mikroregion osadniczy społeczności łużyckich pól popielnicowych, część I/The Pleszew settlement Lusatian Urnfields microregion, part I (= Hyperborea 4). Poznań: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.
Szczurek G. 2024. Uwagi o stanie i potrzebach badań nad epoką brązu i wczesną epoką żelaza w południowo-wschodniej Wielkopolsce. In G. Szczurek (ed.), Archeologia Calisiensis. Z dziejów Wielkopolski Południowo-Wschodniej. Pękowice, Kalisz: Wydawnictwo Profil-Archeo, Muzeum Okręgowe Ziemi Kaliskiej w Kaliszu, 63-97.
Śmigielski W. 1991. Grody kultury łużyckiej w Wielkopolsce. Wstęp do problematyki. In J. Jaskanis (ed.), Prahistoryczny gród w Biskupinie. Problematyka osiedli obronnych na początku epoki żelaza. Warszawa: Wydawnictwo PMA, 23-35.
Śmigielski W. 1993. Grodziska ludności kultury łużyckiej w Wielkopolsce. In F. Rożnowski (ed.), Miscellanea archaeologica Thaddaeo Malinowski dedicata que Franciscus Rożnowski curavit. Słupsk, Poznań: Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Słupsku, Sorus sp. cyw., 348-357.
Śmigielski W. and Szczurek G. 2013. Wyniki badań wykopaliskowych przeprowadzonych w 1973 r. na grodzisku ludności kultury łużyckiej w Grodzisku, gm. Pleszew, woj. wielkopolskie. In G. Szczurek and A. Różański (eds), Grodzisko z wczesnej epoki żelaza i wczesnego średniowiecza w Grodzisku, gm. Pleszew. Studia i Materiały. Poznań: Fundacja Ochrony Zabytków w Poznaniu, Wydawnictwo i Pracownia Archeologiczna Profil-Archeo, 11-47.
Walanus A. and Goslar T. 2004. Wyznaczanie wieku metodą C14 dla archeologów. Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego.
Ważny T. 1994. Dendrochronology of Biskupin – absolute dating of the Early Iron Age settlement. Bulletin Polish Academy of Sciences, Biological Sciences 42/3, 283-289.
Ważny T. 2009. Dendrochronologia drewna biskupińskiego, czyli co drzewa zapisały w przyrostach rocznych. In L. Babinski (ed.), Stan i perspektywy zachowania drewna biskupińskiego (= Biskupińskie Prace Archeologiczne 7). Biskupin: Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk, 63-76.
Wroniecki P. 2024. Cyfrowe opracowanie i analiza danych z nieinwazyjnych badań archeologicznych w Dolsku, gm. Dolsk (Kotowo, st. 68). Typescript in WUOZ. Poznań.
Wroniecki P., Molewski P. and Uziembło R. 2021. Revealing the first location of abandoned medieval town Toruń, Poland, with the use of integrated noninvasive research. Archaeological Prospection 29/2, 275-292.
Wyrwińska E. 2001. Gród ludności kultury łużyckiej w Jurkowie. Kronika Wielkopolski 4(100), 124-128.
Żychlińska J. 2013. Przemiany stylistyczne naczyń ceramicznych ludności kultury łużyckiej w Wielkopolsce. Bydgoszcz: Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego.

Relation:

Sprawozdania Archeologiczne

Volume:

77

Issue:

1

Start page:

317

End page:

346

Detailed Resource Type:

Article

Format:

application/octet-stream

Resource Identifier:

oai:rcin.org.pl:262701 ; 0081-3834 ; doi:10.23858/SA/77.2025.1.4176

Source:

IAiE PAN, call no. P 244 ; IAiE PAN, call no. P 245 ; IAiE PAN, call no. P 243 ; click here to follow the link

Language:

eng

Rights:

Creative Commons Attribution BY 4.0 license

Terms of use:

Copyright-protected material. [CC BY 4.0] May be used within the scope specified in Creative Commons Attribution BY 4.0 license, full text available at: ; -

Digitizing institution:

Institute of Archaeology and Ethnology of the Polish Academy of Sciences

Original in:

Library of the Institute of Archaeology and Ethnology of the Polish Academy of Sciences

Access:

Open