Delimitacja i klasyfikacja obszarów depopulacyjnych w Polsce : tekst

Śleszyński, Przemysław

doi:0033-2143 (print)

Skip to main menu
Skip to search engine
Skip to content
Skip to footer

Planned object

Title: Delimitacja i klasyfikacja obszarów depopulacyjnych w Polsce : tekst

Abstract:

The article presents the delimitation and classification of areas where population declines and excessive population outflow were recorded between 2004 and 2023. In particular, the main objectives of this article are as follows: • to create the conceptual and methodological basis for the development of the above-mentioned delimitation and classification of depopulation; • to conduct a formal empirical analysis, which will result in a model delimitation and classification that can be universally applied in scientific and practical research;• to spatially identify communes and areas experiencing depopulation, along with their quantitative and qualitative socio-economic characteristics. The article briefly discusses the status and development of research on the delimitation of depopulating and related areas in Poland in the context of foreign solutions. Next, a delimitation and classification procedure is proposed. In the next step, the relevant areas were identified and basic socio-economic statistics were compiled for them. The last two sections are discussion of the results, emphasizing, among other things, their applications, and a summary of the most important findings. Two indicators were used in the delimitation related to the regularity and extent of the population decline: a permanent decline in birth rates and a negative internal migration balance. The analyses were carried out for two types of territorial units: 2,477 communes and 314 functional urban areas (FUA). The result is the delimitation and classification of 1,297 communes and 239 FUAs affected by depopulation and emigration, covering approx. 80% of the country’s area. It can be used as a basis for monitoring demographic and socio-economic processes. The results of the analyses indicate that currently, the most common process in the redistribution of the population in Poland is depopulation, which already affects approximately 80% of the area of communes and a similar percentage of cities and rural statistical localities. In the last two decades, this process has intensified. In 2024, the population declined in 1,949 communes (out of 2,477). These figures are probably underestimated, as most of the “suspended” foreign emigration and a significant part of internal migration are not registered through deregistration. This is not offset by similarly unreported foreign immigration, as it is mainly concentrated outside areas of depopulation. The spread of depopulation in Poland is the result of a demographic shift that occurred after the political and socio-economic breakthrough of 1989. This reversal consisted of a change from absolute population growth to population decline and was due to two reasons: foreign emigration and a decline in fertility. In 2025, Poland is a country undergoing permanent depopulation, with the prospect of this process deepening unless there is stronger foreign immigration. In summary, over the last decade, Poland has entered a new phase of population redistribution, which will have a strong impact on socio-economic processes on various territorial scales. This requires specific measures on the part of state policy, including the recognition of depopulation as a major barrier and threat to development, especially at the local and regional levels. The delimitation presented in this article, which is the result of one of the government projects aimed at reducing the outflow of young people from villages, towns, and cities, is intended to highlight the territorial scale of the problem and provide a useful tool for monitoring depopulation.

References:

Bański, J. (1999). Obszary problemowe w rolnictwie Polski. Prace Geograficzne, 172, Warszawa: IGiPZ PAN.
Bański, J., Wesołowska, M., & Łoboda, K. (2020). Wsie zanikające - identyfikacja i analiza wybranych cech społeczno-ekonomicznych. Przegląd Geograficzny, 92(2), 175‑189. https://doi.org/10.7163/PrzG.2020.2.1
van den Berg, L., Drewett, R., Klaassen, L.H., Rossi, A., & Vijverberg, C.H.T. (red.). (1982). Urban Europe: Study of Growth and Decline. Oxford: Pergamon Press.
Churski, P., Adamiak, C., Szyda, B., Dubownik, A., Pietrzykowski, M., & Śleszyński, P. (2023). Nowa delimitacja miejskich obszarów funkcjonalnych w Polsce i jej zastosowanie w praktyce zintegrowanego podejścia terytorialnego (place based approach). Przegląd Geograficzny, 95(1), 29‑55. https://doi.org/10.7163/PrzG.2023.1.2
Czarnecki, A. & Frenkel, I. (2015). Counting the 'invisible': second homes in Polish statistical data collections. Journal of Policy Research in Tourism, Leisure and Events, 7(1), 15‑31. https://doi.org/10.1080/19407963.2014.935784
Długosz, M. (2018). Depopulacja aglomeracji wałbrzyskiej. Konwersatorium Wiedzy o Mieście, 2(30), 19‑25. https://doi.org/10.18778/2543-9421.02.02
Dolińska, A., Jończy, R., & Rokitowska-Malcher, J. (red.). (2025). Migracje Polaków w pierwszych dekadach XXI wieku w kontekście przemian społeczno-gospodarczych. Wybrane zagadnienia. Wrocław: Wyd. Uniwersytetu Ekonomicznego.
Dolińska, A., Jończy, R., & Śleszyński, P. (2020). Migracje pomaturalne w województwie dolnośląskim wobec depopulacji regionu i wymogów zrównoważonego rozwoju społeczno-gospodarczego. Wrocław: Wyd. Uniwersytetu Ekonomicznego.
Dziewoński, K., & Kosiński, L. (1967). Rozwój i rozmieszczenie ludności Polski w XX wieku. Warszawa: PWN.
Dziewoński, K., Kiełczewska-Zaleska, M., Kosiński, L., Kostrowicki, J., & Leszczycki, S. (red.). (1957). Studia geograficzne nad aktywizacją małych miast. Prace Geograficzne, 9. Warszawa: Instytut Geografii PAN.
Eberhardt, P. (1975). Przestrzenne zróżnicowanie wzrostu liczby ludności Polski i przemian jej struktury zawodowej w latach 1960‑1970. Biuletyn KPZK PAN, 87, 9‑40.
Eberhardt, P. (1989). Regiony wyludniające się w Polsce. Prace Geograficzne, 148. Warszawa: IGiPZ PAN.
Flaga, M., & Łoboda, K. (2011). Sytuacja demograficzna Polesia Lubelskiego jako skutek i przyczyna marginalizacji regionu. Barometr Regionalny, 3(25), 67‑78.
Gawryszewski, A. (1989). Wiejskie obszary wyludniające się, 1961‑1985. W: P. Korcelli & A. Gawryszewski (red.). Współczesne przemiany regionalnych systemów osadniczych w Polsce. Prace Geograficzne, 152 (s. 91‑106). Warszawa: IGiPZ PAN.
Getterowa, H. (1949). Wyludnianie się powiatu bystrzyckiego za czasów niemieckich. Rocznik Kłodzki, 2, 122‑129.
Gil, A., Górz, B., & Kwiatek-Sołtys, A. (2020). Typologia demograficzna gmin województwa małopolskiego w latach 1986‑2016. Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Geographica, 14, 118‑131. http://doi.org/10.24917/20845456.14.8
Goleński, W., & Blajda, M. (2021). Przeciwdziałanie depopulacji Opolszczyzny: Wdrażanie programów samorządowych. Kontrola Państwowa, 2, 121‑132. https://doi.org/10.53122/ISSN.0452-5027/2021.1.16
González‐Leonardo, M., Newsham, N., & Rowe, F. (2023). Understanding population decline trajectories in Spain using sequence analysis. Geographical Analysis, 55(4), 495‑516. https://doi.org/10.1111/gean.12357
Halamska, M. (2018). Wspierać czy zalesiać? Dylematy rozwoju wiejskich obszarów problemowych. Wieś i Rolnictwo, 3, 69‑91. http://doi.org/10.53098/wir032018/03
Heffner, K., Solga, B. (2024). The emigration-region concept, emergence mechanism and characteristics: A case study of the Opolskie Voivodeship. Central and Eastern European Migration Review, 13(1), 129‑149. https://doi.org/10.54667/ceemr.2024.07
Heffner, K., & Latocha, A. (2021). Depopulacja i zanikające wsie w strukturze obszarów wiejskich pogranicza polsko-czeskiego. Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna, 55, 67‑89, https://doi.org/10.14746/rrpr.2021.55.06
Hrynkiewicz, J., & Potrykowska, A. (red.). (2017). Sytuacja demograficzna Podlasia jako wyzwanie dla polityki społecznej i gospodarczej. Warszawa: Rządowa Rada Ludnościowa.
Hrynkiewicz, J., & Ślusarz, G. (red.). (2020). Depopulacja. Uwarunkowania i konsekwencje. Warszawa: Rządowa Rada Ludnościowa, GUS.
Hu, Z., Li, Y., Long, H., & Kang, Ch. (2023). The evolution of China's rural depopulation pattern and its influencing factors from 2000 to 2020. Applied Geography, 159, 103089. https://doi.org/10.1016/j.apgeog.2023.103089
Jaczewska, B. (2023). Analiza praktyk czasoprzestrzennych i sposobów zamieszkiwania "wielolokalnych" polskich naukowców. Prace i Studia Geograficzne, 68(2), 29‑53. https://doi.org/10.48128/pisg/2023-68.2-02
Jadach-Sepioło, A. (2017). Rewitalizacja miast w Polsce - niedoskonała odpowiedź na problem depopulacji. Konwersatorium Wiedzy o Mieście, 30(2), 37‑42. https://doi.org/10.18778/2543-9421.02.04
Janicki, W. (2015). Migracje kompensacyjne jako czynnik wzrostu obszarów peryferyjnych. Rola ukrytego kapitału ludzkiego. Lublin: Wyd. UMCS.
Janiszewska, A. (2015). Depopulacja ludności w województwie łódzkim. W: P. Szukalski (red.), Procesy demograficzne w województwie łódzkim w XXI wieku (s. 11‑32). Łódź: Wyd. UŁ.
Jelonek, A. (1986). Obszary zagrożeń demograficznych w Polsce. Folia Geographica. Series Geographica-Oeconomica, 19, 33‑49.
Jelonek, A. (1988). Obszary problemowe w zakresie zagrożeń demograficznych w Polsce. Seria Geografia. Problemy geografii osadnictwa i ludności, 42, 67‑77. Poznań: Wyd. UAM.
Jończy, R. (2010). Migracje zagraniczne z obszarów wiejskich województwa opolskiego po akcesji Polski do Unii Europejskiej. Wybrane aspekty ekonomiczne i demograficzne. Opole-Wrocław: Instytut Śląski.
Jończy, R., & Boichuk, N. (2025). Nierejestrowane wyludnienie, migracje i zatrudnienie. Wnioski z badań mikrospisowych w wybranych wsiach Polski. Opole: Wyd. Uniwersytetu Opolskiego.
Jończy, R., Rokita-Poskart, D., & Śleszyński, P. (2024). Depopulacja i rozwój Nysy oraz powiatu nyskiego wobec akademickości miasta. Wybrane zagadnienia ekonomiczne i demograficzne. Wrocław: Wyd. Uniwersytetu Ekonomicznego.
Kantor-Pietraga, I. (2014). Systematyka procesu depopulacji miast na obszarze Polski od XIX do XXI wieku. Katowice: Wyd. Uniwersytetu Śląskiego.
Karacsonyi, D., & Taylor, A. (2022). Understanding demographic and economic patterns in sparsely populated areas - a global typology approach. Geografiska Annaler: Series B, Human Geography, 105(3), 228‑247. https://doi.org/10.1080/04353684.2022.2103445
Kędzierski, M. (2025). Kwestia dzietności to problem klasowy. Mimo to ekonomia nie uratuje demografii. Kraków: Klub Jagielloński. Pobrane z: https://klubjagiellonski.pl/2025/02/03/kwestia-dzietnosci-to-problem-klasowy-mimo-to-ekonomia-nie-uratuje-demografii/ (20.02.2026)
Knie, J.G. (1830). Alphabetisch-statistisch-topographische Uebersicht der Dörfer, Flecken, Städte und andern Orte der Königl. Preuss. Provinz Schlesien. Breslau: Grass, Barth und Comp.
Kołodziejczak, A. (2017). Płatności ONW jako instrument przeciwdziałający depopulacji na obszarach wiejskich w Polsce. Studia KPZK PAN, 178, 151‑163.
Korcelli, P. (2008). System osadniczy Polski - tendencje i uwarunkowania przemian. Studia KPZK PAN, 122, 30‑42.
Kosiński, L. (1964). Typy zmian ludności tu Polsce w latach 1951‑1960. Przegląd Geograficzny, 36(4), 661‑677.
Krzysztofik, R., & Szmytkie, R. (2018). Procesy depopulacji w Polsce w świetle zmian bazy ekonomicznej miast. Przegląd Geograficzny, 90(2), 309‑329. https://doi.org/10.7163/PrzG.2018.2.6
Krzysztofik, R., Runge, J., & Kantor-Pietraga, I. (2011). Paths of Shrinkage in the Katowice Conurbation. Case Studies of Bytom and Sosnowiec Cities. Prace Wydziału Nauk o Ziemi Uniwersytetu Śląskiego, 69. Sosnowiec: Wydział Nauk o Ziemi UŚ.
Latocha, A. (2013). Wyludnione wsie w Sudetach. I co dalej? Przegląd Geograficzny, 85(3), 373‑396. https://doi.org/10.7163/PrzG.2013.3.3
Latocha, A., Reczyńska, K., Gradowski, T., & Świerkosz, K. (2018). Landscape memory in abandoned areas: Physical and ecological perspectives (Central European mountains case study). Landscape Research, 44(5), 600‑613. https://doi.org/10.1080/01426397.2018.1493446
Latocha, A., Szymanowski, M., & Wieczorek, M. (2018). Wyludnianie powiatu kłodzkiego - przestrzenne zróżnicowanie i uwarunkowania. Przegląd Geograficzny, 90(2), 241‑266. https://doi.org/10.7163/PrzG.2018.2.3
Lee, J.E., Park, Y., & Newman, G.D. (2023). Twenty years of research on shrinking cities: a focus on keywords and authors. Landscape Research, 48(7), 884‑899. https://doi.org/10.1080/01426397.2023.2201492
Liszewski, S. (red.). (1993). Geografia osadnictwa i ludności w niepodległej Polsce. Lata 1918‑1993. Tom II. Kierunki badań naukowych. Łódź: Komisja Geografii Osadnictwa i Ludności PTG.
Lizińska, W., Burakowski, D., & Babuchowska, K. (2023). Depopulation in rural areas of the Warmia and Mazury Voivodeship. Olsztyn Economic Journal, 18(2), 171‑193. https://doi.org/10.31648/oej.10313
Łakomy, M. (2024). Demografia jest przyszłością. Czy Polska ma szansę odwrócić negatywne trendy. Warszawa: Wyd. WEI.
Łysoń, P., Radkowski, S., & Kraśniewska, W. (2018). Postrzeganie dziedzictwa narodowego i kultywowanie tradycji w regionach uwarunkowanych historycznie. Wiadomości Statystyczne, 11(690), 56‑83. https://doi.org/10.5604/01.3001.0014.0724
Majdzińska, A. (2016). Regionalizacja demograficzna. Wybrane metody i ich aplikacje. Łódź: Wyd. UŁ.
Majdzińska, A. (2018). Obszary depopulacyjne w Polsce w latach 2002‑2014. Studia Demograficzne, 173(1), 23‑54. https://doi.org/10.33119/SD.2018.1.2
Majdzińska, A. (2022). Obszary depopulacyjne w makroregionie centralnym i ich analiza pod kątem zaawansowania starości demograficznej w drugiej dekadzie XXI w. Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna, 59, 201‑221. https://doi.org/10.14746/rrpr.2022.59.13
Marczuk, B., & Kot, M. (2025). Jak uniknąć demograficznej katastrofy. O ludnościowym PEGAZ-ie, równaniu rodzinnym i dobrym miejscu do życia. Warszawa: Wyd. Prześwity.
Mech, C. (2014). Negatywne konsekwencje ekonomiczne aktualnej polityki wobec rodziny w Polsce. Teologia i Moralność, 9(1), 105‑117. https://doi.org/10.14746/tim.2014.15.1.7
Michalski, W. (red.). (1990). Wyludnianie się wsi w Polsce Centralnej (na obszarze województwa piotrkowskiego). Materiały Resortowego Programu Badań Podstawowych 03.5 "Wyludnianie się wsi polskiej". Biuletyn Informacyjny, 2. Warszawa: IGiPZ PAN.
Mirowski, W. (1985). Zróżnicowanie społeczno-gospodarcze a procesy wyludniania się województw siedleckiego i bialskopodlaskiego. Biuletyn Informacyjny, 50. Warszawa: IGiPZ PAN.
Miszczuk, A. (1993). Wyludnianie się wsi a rolnictwo wschodniej Lubelszczyzny. Dokumentacja Geograficzna, 2. Warszawa: IGiPZ PAN.
Nadobnik, M. (1937). Wyludnianie się wsi wielkopolskiej. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, 17(1), 89‑100.
Newsham, N., & F. Rowe. (2022). Understanding the trajectories of population decline across rural and urban Europe: A Sequence analysis. Population, Space and Place¸29(3), e2630. https://doi.org/10.1002/psp.2630515
Newsham, N., & Rowe, F. (2025). The demographic causes of European sub-national population declines. European Journal of Population 41(1), 10. https://doi.org/10.1007/s10680-025-09730-0
OECD (2025). Preparing for Demographic Change in the Banská Bystrica Region, Slovak Republic. Paris: OECD Regional Development Studies. https://doi.org/10.1787/62ab1acb-en
OECD (2025). Preparing for Demographic Change in Campania, Italy. Paris: OECD Regional Development Studies. https://doi.org/10.1787/071b9897-en
Organiściak-Krzykowska, A. & Hrynkiewicz, J. (red.). (2022). Depopulacja w ujęciu lokalnym. Warszawa: Rządowa Rada Ludnościowa.
Ormicki, W. (1937). Granice współczesnej pojemności ludnościowej w województwie małopolskim. Prace Wydziału Populacyjno-Migracyjnego, 4. Warszawa: Instytut Badań Spraw Narodowościowych.
Papadopoulos, A.G. & Baltas, P. (2024). Rural depopulation in Greece: Trends, processes, and interpretations. Geographies, 4(1), 1‑20. https://doi.org/10.3390/geographies4010001
Parysek, J.J. (1982). Modele klasyfikacji w geografii. Poznań: Wyd. Naukowe UAM.
PBPR (2021). Analiza aktywności i potencjału ludnościowego województwa pomorskiego, obszaru metropolitalnego i Trójmiasta w oparciu o zachowania użytkowników sieci telefonii komórkowych w 2019 roku. Gdańsk-Gdynia: Pomorskie Biuro Planowania Regionalnego. Pobrane z: https://pbpr.pomorskie.pl/wp-content/uploads/MENU/Biblioteka-opracowan/OSADNICTWO/Analiza-aktywnosci-potencjalu-ludnosciowego/Analiza_aktywnosci_i_potencjalu_ludnosciowego_wojewodztwa_pomorskiego_2021.pdf (22.10.2025).
Rakowska, J. (2012). Klasyfikacje obszarów - kryteria, definicje, metody delimitacji. Studium metodyczno-statystyczne. Warszawa: Wyd. Wieś Jutra.
Rauziński, R. (1999). Współczesne migracje zagraniczne na Śląsku Opolskim. Aspekty demograficzne i społeczne. Opole: Politechnika Opolska.
Rosner, A. (2012). Zmiany rozkładu przestrzennego zaludnienia obszarów wiejskich. Wiejskie obszary zmniejszające zaludnienie i koncentrujące ludność wiejską. Warszawa: IRWiR PAN.
RRL (2025). Sytuacja demograficzna Polski. Raport 2023‑2024. Warszawa: Rządowa Rada Ludnościowa.
Runge, A., & Runge, J. (2017). Polityka lokalna i regionalna w świetle depopulacji - na przykładzie województwa śląskiego. Studia KPZK PAN, 178, 133‑150.
Sakson, B. (2002). Wpływ "niewidzialnych" migracji zagranicznych lat osiemdziesiątych na struktury demograficzne Polski. Seria "Monografie i Opracowania", 481. Warszawa: Szkoła Główna Handlowa.
San-Martín González, E., & Soler-Vaya, F. (2024). Depopulation determinants of small rural municipalities in the Valencia Region (Spain). Journal of Rural Studies, 110, 103369. https://doi.org/10.1016/j.jrurstud.2024.103369
Serwin, M. (1987). Procesy wyludniania się obszarów przygranicznych północno-wschodnich i wschodnich województw Polski. Nauka i Praktyka (Ośrodek Badań Naukowych w Białymstoku), 1/2, 17‑39.
Solga, B. (2013). Miejsce i znaczenie migracji zagranicznych w rozwoju regionalnym. Opole: Politechnika Opolska.
Stanny, M. (2011). Typologia wiejskich obszarów peryferyjnych pod względem anatomii struktury społeczno-gospodarczej. Wieś i Rolnictwo, 2(151), 59‑75. https://doi.org/10.53098/wir.2011.2.151/04
Stasiak, A. (red.). (1992). Wybrane zagadnienia obszarów wiejskich. Biuletyn KPZK PAN, 158. Warszawa: KPZK PAN.
Stryjakiewicz, T. (red.). (2014). Kurczenie się miast w Europie Środkowo-Wschodniej. Poznań: Bogucki Wyd. Naukowe.
Szmytkie, R. (2015). Zjawisko kurczenia się miast bardzo małych w Polsce. Konwersatorium Wiedzy o Mieście, 28, 259‑276.
Szukalski, P. (2014). Depopulacja dużych miast w Polsce. Demografia i Gerontologia Społeczna, 7, 2‑5.
Szukalski, P. (2019). Depopulacja - wybrane konsekwencje dla lokalnej polityki społecznej. Polityka Społeczna, 10, 10‑15.
Szul, R. (1987). Diagnoza stanu gospodarki przestrzennej Polski. Katalog rzeczowy. Studia KPZK PAN, 92, 81‑157.
Szymczyk, E., & Bukowski, M. (2023). Identification of shrinking cities in Poland using a multi-criterion indicator. Przegląd Geograficzny, 95(4), 447‑473. https://doi.org/10.7163/PrzG.2023.4.5
Śleszyński, P. (2011). Oszacowanie rzeczywistej liczby ludności gmin województwa mazowieckiego z wykorzystaniem danych ZUS. Studia Demograficzne, 2, 35‑57.
Śleszyński, P. (2018). Demograficzne wyzwania rozwoju regionalnego Polski. Studia KPZK PAN, 183, 225‑247.
Śleszyński, P. (2024). Monitoring rzeczywistych zmian w przestrzeni jako podstawa kształtowania rozwoju regionalnego i lokalnego. W: A. Gałązka & P. Szukalski (red.), Demograficzne zróżnicowanie przestrzenne Polski (s. 53‑82). Warszawa: Rządowa Rada Ludnościowa.
Śleszyński, P. (2025). Raport o przestrzennej depopulacji i migracjach młodych dorosłych w Polsce wykonany w ramach projektu pt. "Wypracowanie rozwiązań służących przeciwdziałaniu migracji osób młodych z terenów dotkniętych depopulacją". Opole: Centrum Badań Migracji, Depopulacji i Rozwoju Uniwersytetu Opolskiego. Pobrane z: https://www.gov.pl/web/rodzina/pierwsze-produkty-projektu-dotyczacego-migracji-osob-mlodych-z-terenow-dotknietych-depopulacjajuz-dostepne (12.01.2026).
Śleszyński, P. (2025). Problem drenażu migracyjnego polskiej wsi. Wieś i Rolnictwo, 209(4). https://doi.org/10.53098/wir.2025.4.209/03
Śleszyński, P., & Komornicki, T. (2016). Klasyfikacja funkcjonalna gmin Polski na potrzeby monitoringu planowania przestrzennego. Przegląd Geograficzny, 88(4), 469‑488. https://doi.org/10.7163/PrzG.2016.4.3
Śleszyński, P., Bański, J., Degórski, M., & Komornicki, T. (2017). Delimitacja obszarów strategicznej interwencji państwa: obszarów wzrostu i obszarów problemowych. Prace Geograficzne, 260. Warszawa: Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN.
Śleszyński, P., Heffner, K., Solga, B., & Wiśniewski, R. (2021). Geograficzne badania migracji w Polsce po 1989 r. Przegląd Geograficzny, 93(4), 605‑632. https://doi.org/10.7163/PrzG.2021.4.6
Śleszyński, P., Sadłoń, W., Kowalski, M., Łysoń, P., Żukowski, T., & Prażmo, Ł. (2023). Rola terytorialnego zakorzenienia historycznego w kształtowaniu praktyk religijnych w parafiach katolickich w Polsce. Przegląd Geograficzny, 95(4), 369‑395. https://doi.org/10.7163/PrzG.2023.4.2
Vollset, S.E., Goren, E., & Yuan, C.-W., Cao, J., Smith, A.E., Hsiao, T., Bisignano, C., Azhar, G.S., Castro, E., Chalek, J., Dolgert, J.A., Frank, T., Fukutaki, K., Hay, S.I., Lozano, R., Mokdad, A.H., Nandakumar, V., Pierce, M., Pletcher, M., Robalik, T., Steuben, K.M., Wunrow, H.Y., Zlavog, B.S., & Murray, C.J.L. (2020). Fertility, mortality, migration, and population scenarios for 195 countries and territories from 2017 to 2100: A forecasting analysis for the Global Burden of Disease Study. Lancet, 396(10258), 1285‑1306. https://doi.org/10.1016/s0140-6736(20)30677-2
Walaszek, M. (2025). Changes in actual population growth across European subregions (NUTS 3) in the years 2018‑2021. Geographia Polonica, 98(3), 357‑377. https://doi.org/10.7163/GPol.0307
Webb, J.W. (1963). The natural and migrational components of population changes in England and Wales, 1921‑1931. Economic Geography, 39, 130‑138. https://doi.org/10.2307/142506
Wesołowska, M. (2018). Wsie zanikające w Polsce. Stan, zmiany, modele rozwoju. Lublin: Wyd. UMCS.
Węcławowicz, G., Bański, J., Degórski, M., Komornicki, T., Korcelli, P., & Śleszyński, P. (2006). Przestrzenne zagospodarowanie Polski na początku XXI wieku, Monografie, 6. Warszawa: Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN.
Wierciński, H. (1921). Wyludnienie w Województwie Lubelskim. Ekonomista, 21(1), 139‑146.
Wiśniewski, R., Mazur, M., Śleszyński, P., & Szejgiec-Kolenda, B. (2020). Wpływ zmian demograficznych w Polsce na rozwój lokalny. Prace Geograficzne, 274, Warszawa: IGiPZ PAN.
Witkowska, M. (2025). Zmiany demograficzne - konieczność działań na terenach wiejskich. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, 87(3), 341‑358. https://doi.org/10.14746/rpeis.2025.87.3.20
Witkowski, J. (1989). Demograficzne konsekwencje odpływu migracyjnego ze wsi. Monografie i Opracowania, 287. Warszawa: SGPiS.
Wolski, J. (2007). Przekształcenia krajobrazu wiejskiego Bieszczadów Wysokich w ciągu ostatnich 150 lat. Prace Geograficzne, 214. Warszawa: IGiPZ PAN.
Wróblewska, W. (2017). Stan zdrowia i umieralność jako determinanty procesu depopulacji - analiza na przykładzie województwa łódzkiego. Konwersatorium Wiedzy o Mieście, 2(30): 81‑86. https://doi.org/10.18778/2543-9421.02.09
Wrzesiński, W. (1960). Ze współczesnych zagadnień demograficznych województwa olsztyńskiego. W: J. Gajek, W. Gębka, & F. Klonowski (red.), Prace i materiały etnograficzne, 9 (s. 181‑201). Olsztyn: Polskie Towarzystwo Ludoznawcze. Wydział Kultury Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej i Prezydium Rady Okręgu Towarzystwa Rozwoju Ziem Zachodnich.
Wyszkowska, D., & Wyszkowski, A. (2023). Depopulacja i starzenie się ludności - konsekwencje dla finansów gmin w Polsce. Studia BAS, 3(75), 27‑53. https://doi.org/10.31268/StudiaBAS.2023.23
Zborowski, A., Soja, M., & Łobodzińska, A. (2012). Population trends in Polish cities - stagnation, depopulation or shrinkage? Prace Geograficzne (UJ), 130, 7‑28.