Subtitle:

Polska 1944/45-1989 : studia i materiały, 23 (2025) ; Studia

Contributor:

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk

Publisher:

Instytut Historii PAN

Place of publishing:

Warszawa

Description:

s. 251-278 ; Streszczenie angielskie.

Abstract:

Po 1945 r. nowe władze aresztowały tysiące osób walczących o wolność i niepodległość Polski, uznając je za wroga socjalistycznej ojczyzny. Zasądzono im kary wieloletniego więzienia lub kary śmierci. Jednym z przywilejów więźniów była możliwość pisania do rodzin listów. Po latach część z nich została opublikowana. List, jako szczególna, osobista wypowiedź, będąca zarówno odbiciem stanu psychicznego autora, jak i dokumentem epoki, jest bardzo cennym materiałem badawczym, zwłaszcza w aspekcie językowym i psychologicznym. W artykule analizom poddano listy jedenastu więźniów, którzy spędzili wiele lat w celach stalinowskich zakładów karnych. Celem badań była rekonstrukcja językowego obrazu codzienności więźniów (m.in. pracy) oraz związanego z tym ich stanu psychicznego (trauma, marzenia, poszukiwanie sensu w dramatycznych doświadczeniach).

References:

Anusiewicz J., Lingwistyka kulturowa. Zarys problematyki, Wrocław 1995
Anusiewicz J., Dąbrowska A., Fleischer M., Językowy obraz świata i kultura. Projekt koncepcji badawczej, „Język a Kultura” t. 13, 2000, s. 11–44
Balbus T., „Rom”. Ostatnie miesiące życia Władysława Macieja Ciska (1921–1948), szefa wywiadu i kontrwywiadu Zarządu Okręgu Dolnośląskiego WiN, studenta i asystenta Politechniki Wrocławskiej, Wrocław 2014
Bartmiński J., Językowe podstawy obrazu świata, Lublin 2006
Bartmiński J., Niebrzegowska-Bartmińska S., Tekstologia, Warszawa 2009
Bartmiński J., Tokarski R., Językowy obraz świata a spójność tekstu, w: Teoria tekstu. Zbiór studiów, red. T. Dobrzyńska, Wrocław1986, s. 65–81
Bugajski M., Wojciechowska A., Językowy obraz świata a literatura, w: Językowy obraz świata i kultura, red. A. Dąbrowska, J. Anusiewicz, Wrocław 2000 (Acta Universitatis Wratislaviensis, nr 2218, Język a kultura, t. 13), s. 153–159
Całek A., Nowa teoria listu, Kraków 2019
Epistolografia w Polsce Ludowej (1945–1989). List i jego pochodne w systemie państwa komunistycznego. Studia i materiały, red. A.M. Adamus, B. Noszczak, Warszawa 2020.
Flick U., Projektowanie badania jakościowego, Warszawa 2012
Frankl V.E., Człowiek w poszukiwaniu sensu, Warszawa 2009
Głowiński M., Kostkiewiczowa T., Okopień-Sławińska A., Sławiński J., Podręczny słownik terminów literackich, Warszawa 1998
Grzegorczykowa R., Pojęcie językowego obrazu świata, w: Językowy obraz świata, red. J. Bartmiński, Lublin 1999, s. 39–46
Kałkowska A., Struktura składniowa listu, Wrocław 1982
Kucmin T., Kucmin A., Nogalski A., Sojczuk S., Jojczuk M., Historia traumy i zaburzeń potraumatycznych w literaturze, „Psychiatria Polska” 2016, nr 50 (1), s. 269–281
Maćkiewicz J., Łuczyński E., Językoznawstwo ogólne. Wybrane zagadnienia, Gdańsk 1999
Nowak T., Język w świetle odkryć nauki, Kraków 2011
Ostrowska K., Kępiński Antoni, w: Słownik psychologów polskich, red. E. Kosnarewicz, T. Rzepa, R. Stachowski, Poznań 1992, s. 54–57.
Pisarek W., Pojęcie pola wyrazowego i jego użyteczność w badaniach stylistycznych, „Pamiętnik Literacki” 1967, z. 2, s. 493–516
Pstrąg D., Praca w procesie readaptacji społecznej skazanych, „Lubelski Rocznik Pedagogiczny” t. 33, 2014, s. 148–164
Psychiatria. Podręcznik dla studentów medycyny, red. A. Bilkiewicz, Warszawa 2007
Mazurek M., 100 lat temu urodził się Antoni Kępiński. Co nam zostało po geniuszu psychiatrii?, [Rozmowa z Krystyną Rożnowską, autorką książki: Antoni Kępiński. Gra z czasem], 30 XI 2018, (dostęp: 10 XII 2025)
Ryn Z., Przez Pireneje do Mirandy, „Wierchy. Rocznik poświęcony górom” R. 46, 1977, s. 271–274
Skowronek B., Językowy obraz świata, „Academia. Magazyn Polskiej Akademii Nauk” 2022, nr 4, s. 18–20
Skwarczyńska S., Teoria listu, Lwów 1937
Tedeschi R.G., Calhoun L.G., The Post-Traumatic Growth Inventory. Measuring the Positive Legacy of Trauma, „Trauma Stress” 1996, nr 9 (3), s. 455–471
Tokarski R., Tekstowe obrazy świata – nie tylko dla medioznawców, w: Teorie i praktyki komunikacji. 2, red. A. Barańska-Szmitko, A. Filipczak-Białkowska, Łódź 2023, s. 145–161
Trzynadlowski J., Małe formy literackie, Wrocław 1977
Wolsza T., Produktywizacja więźniów w Polsce w latach 1945–1958. Skala i geografia zjawiska, w: Przestępstwo, kara, więzienia na przestrzeni dziejów, red. A. Purat, A. Wedel-Domaradzka, Bydgoszcz 2016, s. 85–93
Wolsza T., Więzienia stalinowskie w Polsce. System, codzienność, represje, Warszawa 2013.
Wolsza T., Zaćmiński A., Ludzie listy piszą… Referendum i wybory do sejmu w korespondencji Polaków (1946–1952), Bydgoszcz 2013
Zawadzki B., Strelau J., Zaburzenia pourazowe jako następstwo kataklizmu, „Nauka” 2008, nr 2, s. 47–55
Zimand R., Diarysta Stefan Ż., Warszawa 1990
Żaryn J., Władysław Gałka – obrońca tożsamości i narodu, w: „Masz rywalkę Polskę”. Korespondencja więzienna Władysława Gałki (1949–1956), red. M. Kamykowska, J. Żaryn, współpr. L. Rysak, Warszawa 2012, s. 7–26

Relation:

Polska 1944/45-1989 : studia i materiały

Volume:

23

Start page:

251

End page:

278

Detailed Resource Type:

Artykuł naukowy oryginalny

Format:

application/octet-stream

Resource Identifier:

oai:rcin.org.pl:248099 ; 2450-8357 ; 2450-8365 ; 10.12775/Polska.2025.10

Source:

IH PAN, sygn. B.155/23 Podr. ; click here to follow the link

Language:

pol

Language of abstract:

eng

Rights:

Licencja Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0

Terms of use:

Zasób chroniony prawem autorskim. [CC BY 4.0 Międzynarodowe] Korzystanie dozwolone zgodnie z licencją Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0, której pełne postanowienia dostępne są pod adresem: ; -

Digitizing institution:

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk

Original in:

Biblioteka Instytutu Historii PAN

Projects co-financed by:

Ministerstwo Edukacji i Nauki

Access:

Otwarty