Pończochy i polityka. Garderoba Stanisława Augusta w świetle prywatnych rachunków króla (1771–1797)

Niemira, Konrad

doi:0023-5881

Skip to main menu
Skip to search engine
Skip to content
Skip to footer

Download

Title: Pończochy i polityka. Garderoba Stanisława Augusta w świetle prywatnych rachunków króla (1771–1797)

Abstract:

Przedmiotem artykułu jest funkcjonowanie Garderoby Stanisława Augusta (1732–1798). W pierwszej części wskazano jej lokalizację i opisano wygląd, omówiono jej skład osobowy oraz koszty bieżących prac. Następnie, posiłkując się zapiskami z prywatnego raptularza króla, zrekonstruowano zespół usługodawców i zaopatrzeniowców Garderoby, wskazując także typ pozyskiwanych od nich przedmiotów oraz ich zbiorczą wartość. W kolejnej części scharakteryzowano działania Stanisława Augusta jako konsumenta, opisano charakter czynionych przez niego zakupów, sposób budowania budżetu Garderoby oraz wynikające z tego trudności, m.in. związane z operowaniem kredytem. Informacje te zostały zestawione z tym, co wiemy na temat stosunku monarchy do strojów i mody oraz funkcjonującego w literaturze przedmiotu przekonania, jakoby król popadł w długi przez swoją pasję do „błyskotek”.

References:

Adlam Derek, Cassidy-Geiger Maureen. 2024. The Duke of Portland’s Album of Masquerade Costumes Worn in Warsaw 1759, „Print Quarterly”, 41, 3, s. 267–284.
Album. 2023. Album Civium Civitatis Antiquae Varsaviae. Księgi przyjęć do prawa miejskiego Starej Warszawy, cz. 2, 1701–1789, oprac. M. Kuc-Czerep, Warszawa.
Bartoszewicz Julian. 1880. O dochodach Stanisława Augusta, [w:] Bartoszewicz Julian, Dzieła, 7, Kraków, s. 155–176.
Bąk Michał. 2018. Portrety mundurowe pędzla Bacciarellego — przyczynek do budowy autorytetu Stanisława Augusta, [w:] Bacciarelli. Studia o malarzu królewskim, dyrektorze, nauczycielu, opiekunie sztuk, red. A. Pieńkos, Warszawa, s. 157–177.
Biblioteka. 1988. Biblioteka Stanisława Augusta na Zamku Warszawskim: dokumenty, oprac. J. Rudnicka, „Archiwum Literackie”, 26.
Dreścik Jan. 2001. Wiedeńska parada warszawskiego rzemiosła, „Almanach Warszawy”, 3, s. 57–67.
Dziennik. 1865. Dziennik przybycia i bytności Króla Jegomości Stanisława Augusta w Puławach […], oprac. S. Przełęcki, Warszawa.
Fabre Jean. 2022. Stanisław August Poniatowski i Europa wieku świateł. Studium kosmopolityzmu, 2, oprac. P. Skowroński, Warszawa.
Główka Dariusz, Mazur Elżbieta. 2019. Dzieje siedziby Jacobsona w Warszawie w drugiej połowie XVIII i na początku XIX w., „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej”, 67, 2, s. 223–232.
Główka Dariusz, Mazur Elżbieta. 2024. Na Bielany! O fenomenie świętowania słów kilka, „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej”, 72, 4, s. 487–502.
Gutkowski Jerzy. 2000. Strój koronacyjny Stanisława Augusta, „Kronika Zamkowa”, 39, 1, s. 51–61.
Gutkowski Jerzy. 2011. Królewski zbiór broni, [w:] Stanisław August, ostatni król Polski. Polityk, mecenas, reformator 1764–1795, red. A. Sołtys, Warszawa, s. 323–324.
Gutkowski Jerzy. 2015. O dworze Stanisława Augusta, [w:] Stanisław August i jego Rzeczpospolita. Dramat państwa, odrodzenie narodu, red. A. Sołtys, Z. Zielińska, Warszawa, s. 363–381.
Hankowska Romualda. 1992. Nieznane Petersburskie ślady Stanisława Augusta Poniatowskiego. Aneksy. Faksymile 21 dokumentów z archiwów Moskwy i Petersburga, Warszawa.
Inwentarz. 1997. Generalny inwentarz mebli i innych ruchomości znajdujących się w zamku warszawskim sporządzony w marcu 1795 roku, oprac. N. Ładyka, Warszawa.
Juszczak Dorota. 2011. Ikonografia Stanisława Augusta. Portrety, [w:] Stanisław August, ostatni król Polski. Polityk, mecenas, reformator 1764–1795, red. A. Sołtys, Warszawa, s. 136–151.
Juszczak Dorota. 2015. Portrety Stanisława Augusta, [w:] Stanisław August i jego Rzeczpospolita. Dramat państwa, odrodzenie narodu, red. A. Sołtys, Z. Zielińska, Warszawa, s. 383–427.
Juszczak Dorota. 2018. Marcello Bacciarelli. Najpiękniejsze portrety, red. D. Juszczak, Warszawa.
Kalmár János. 2003. Power and the princely court in early 18th-century Europe, [w:] In Europe’ princely courts, Ádám Mányoki, Actors and venues of a portraitist’s career, red. E. Buzasi, Budapest, s. 9–28.
Katalog. 2011. Stanisław August, ostatni król Polski. Polityk, mecenas, reformator 1764–1795, red. A. Sołtys, Warszawa.
Korespondencja. 2023. Stale obawiam się jakiejś katastrofy. Korespondencja Stanisława Augusta z Marcellem Bacciarellim, oprac. K. Niemira, Warszawa.
Korzon Tadeusz. 1897. Wewnętrzne dzieje Polski za Stanisława Augusta (1764–1794). Badania historyczne ze stanowiska ekonomicznego i administracyjnego, 3, Kraków–Warszawa.
Kula Witold. 1956. Szkice o manufakturach w Polsce XVIII w. Część trzecia 1780–1795, Warszawa.
Magier Antoni. 1963. Estetyka miasta stołecznego Warszawy, oprac. H. Szwankowska, Wrocław–Warszawa–Kraków.
Mańkowski Tadeusz. 1932. Galerja Stanisława Augusta, Lwów.
Michalec Danuta. 1999. Aleksandra Ogińska i jej czasy, Siedlce.
Możdżyńska-Nawotka Małgorzata. 2014. Królewska maskarada, czyli rozwiązanie zagadki tzw. hiszpańskiego stroju koronacyjnego Stanisława Augusta, „Kronika Zamkowa”, 67, 1, s. 133–147.
Mroczek Rafał. 2014. Andrzej Kownacki — rusznikarz króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, „Kronika Zamkowa”, 67, 1, s. 263–284.
Naruszewicz Adam. 2008. Dyariusz podróży Jego Królewskiej Mości na sejm grodzieński, oprac. M. Bober-Janowska, Warszawa.
Niemira Konrad. 2022. Honor bez egzageracji. Magnackie zakupy i świat rzeczy paryskich w XVIII wieku, Warszawa.
Olszewska Magdalena. 2019. Dni galowe i inne rocznice oraz oficjalne podróże Stanisława Augusta Poniatowskiego (1764–1795), „Rocznik Historii Sztuki”, 44, s. 215–226.
Pamiętniki. 2013. Pamiętniki króla Stanisława Augusta. Antologia, red. M. Dębowski, Warszawa.
Pietrusiński Jerzy. 2006. Ostatniego króla Polski „Portret alegoryczny”. O królewskim rebusie i różnych sposobach jego rozwiązywania, „Biuletyn Historii Sztuki”, 68, 3–4, s. 311–357.
Pokora Jakub. 1993. Obraz Najjaśniejszego Pana Stanisława Augusta (1764–1770). Studium z ikonografii władzy, Warszawa.
Popiołek Bożena. 2024. Z poczucia piękna, z potrzeby posiadania. Kobiecy świat rzeczy w osiemnastowiecznej Rzeczypospolitej, Warszawa.
Prószyńska Zuzanna. 1994. Zegary Stanisława Augusta, Warszawa.
Rottermund Andrzej. 1989. Zamek królewski w epoce oświecenia. Rezydencja monarsza: funkcje i treści, Warszawa.
Rymszyna Maria. 1961. Memoriał Piusa Kicińskiego do Stanisława Augusta z 1786 roku w sprawie budżetu dworu, „Teki Archiwalne”, 7, s. 240–319.
Sagatyński Jan. 1895. Pamiętnik Jana Sagatyńskiego byłego pazia króla Stanisława Poniatowskiego: (przy którym został aż do śmierci jego), Poznań.
Saratowicz-Dudyńska Anna. 2010. Pierścienie Stanisława Augusta Poniatowskiego, [w:] Koral, perła i inne wątki. Biżuteria w Polsce, red. K. Kluczwajd, Warszawa–Toruń, s. 110–120.
Szulc Eugeniusz. 1989. Cmentarz ewangelicko-augsburski w Warszawie, Warszawa.
Seznec Jean. 1971. Trois mauvais tableaux pour le roi de Pologne, „Diderot Studies”, 14, s. 167–183.
Skrodzka Agnieszka. 2007. Wizerunek króla nieszczęśliwego — portret Stanisława Augusta z klepsydrą, „Biuletyn Historii Sztuki”, 69, 3–4, s. 203–247.
Straus Witold. 2010. Historia warszawskiej rodziny Strausów, „Almanach Muzealny”, 6, s. 31–102.
Tatarkiewicz Władysław. 1972. Łazienki warszawskie, Warszawa.
Tepper Wilhelm Ferguson. 2013. Pamiętniki, „Almanach Warszawy”, 7, s. 33–64.
Wierzbicka-Michalska Karyna, Michalski Jerzy. 1992. Ryx Franciszek, [w:] Polski słownik biograficzny, 33, Wrocław–Warszawa–Kraków, s. 597–601.
Wojciechowska Wanda. 1931. Cech krawiecki Starej Warszawy w XVIII stuleciu, Warszawa.
Wojtyński Maciej. 2003. Szkatuła prywatna króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, Warszawa.
Zahorski Andrzej. 1969. Kownacki Andrzej, [w:] Polski słownik biograficzny, 14, Wrocław–Warszawa–Kraków, s. 583–584.
Zawadzki Wacław. 1963. Polska stanisławowska w oczach cudzoziemców, 1, Warszawa.
Zielińska Zofia. 2012. Polska w okowach „systemu północnego” 1763–1766, Warszawa.
Żygulski Zdzisław. 1999. Garnitur nieszczęśliwości króla Stanisława Augusta, „Roczniki Humanistyczne”, 47, s. 238–248.