Advanced search
Advanced search
Advanced search
Advanced search
Advanced search
Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk
W artykule omówiono zespoły specjalistów pracujących w departamentach geometrycznych ekonomii grodzieńskiej, olickiej, szawelskiej i brzesko-kobryńskiej, a także określono ich uposażenie. Udało się zidentyfikować 91 osób z czasów panowania Stanisława Augusta. Pierwszą część artykułu poświęcono charakterystyce departamentów geometrycznych w ekonomiach. Wynika z niej, że najwięcej pracowników zatrudniano w ekonomii grodzieńskiej, ale najwyższe zarobki oferowano w ekonomii brzesko-kobryńskiej. W drugiej części pracy przedstawiono sylwetki kilku geometrów, o których udało się odnaleźć dokładniejsze dane. Józef Markiewicz stał na czele grodzieńskiego departamentu geometrycznego. Był on autorem dwóch imponujących map, przedstawiających ekonomie grodzieńską i olicką. Kierował też szkołą mierniczych w Grodnie, której absolwenci realizowali projekt mierniczy w ekonomiach WKL. Michał Połchowski był geometrą w ekonomii brzesko-kobryńskiej i oprócz odwzorowań tychże dóbr, wyrysował również zbiór jedenastu map przedstawiających trasę przejazdu Stanisława Augusta na sejm do Grodna w 1784 r., wiodącą przez ekonomię brzesko-kobryńską.
Alexandrowicz Stanisław. 2012. Kartografia Wielkiego Księstwa Litewskiego od XV do połowy XVIII wieku, Warszawa.
Alexandrowicz Stanisław. 2007. Przydatność źródeł kartograficznych dla badań nad historią ziem Rzeczypospolitej Obojga Narodów XVI-XVII w., [w:] Człowiek wobec miar i czasu w przeszłości, red. P. Guzowski, M. Liedke, Kraków, s. 221–236.
Alexandrowicz Stanisław. 2009. Dziedzictwo kartografii wojskowej ziem Wielkiego Księstwa Litewskiego. Jej funkcje źródłowe i polityczne na tle kartografii Europy Wschodniej XVI-XVII wieków, [w:] Środowiska kulturotwórcze i kontakty kulturalne Wielkiego Księstwa Litewskiego od X do XIX wieku, red. U. Augustyniak, Warszawa, s. 191–204.
Buczek Karol. 1963. Dzieje kartografii polskiej od XV do XVIII w. Zarys analityczno-syntetyczny, Wrocław.
Buczek Karol. 2003. Kartograf króla Stanisława Augusta. Życie i dzieła, [w:] Karol Perthées (1739-1815). Kartograf Pierwszej Rzeczypospolitej i entomolog, red. J. Pawłowski, „Rozprawy z dziejów nauki i techniki”, 14, Warszawa, s. 21–134.
Buczek Karol. 1935. Prace kartografów pruskich w Polsce za czasów króla Stanisława Augusta na tle współczesnej kartografii polskiej, „Prace Komisji Atlasu Historycznego Polski”, 3, Kraków, s. 115–321.
Čelkis Tomas. 2011. Privačios žemėvaldos ribų nustatymas ir žymėjimas XV–XVI a. Lietuvos Didžiojoje Kunigaikštystėje, [w:] Istorijos šaltinių tyrimai, red. D. Antanavičius. Vilnius, 3, s. 31–58.
Čelkis Tomas, Karpova Valentina. 2012. Lietuvos Didžiajai Kunigaikštystei priklausiusių žemių „veidrodžiai“: du neskelbti XVII a. pirmos pusės žemėvaldos žemėlapiai, „Istorija”, 2, s. 53–65.
Čelkis Tomas, Karpova Valentina. 2013. Bažnytinės žemėvaldos pavyzdys: trys vienos teritorijos XVII-XIX amžiaus planai, „Lietuvos istorijos studijos”, 32, s. 159–172. DOI: https://doi.org/10.15388/LIS.2013.0.5026
Čelkis Tomas. 2015. 1788 m. Lietuvos Didžiosios Kunigaikštystės ir Prūsijos karalystės sienos žemėlapis, [w:] Krikščionių visuomenės raidos atodangos LDK vakarinėje dalyje ir Prūsijoje: nuo užuomazgos iki brandos, red. M. Ščavinskas, Klaipėda, s. 254–263.
Čelkis Tomas, Karpova-Čelkienė Valentina. 2017. Reading signs: manuscript cartography sources of the 16th-19th century from the Vilnius University Library, „e-Perimetron”, 12, 2, s. 40–52.
Čelkis Tomas. 2020. Du dokumentai apie kartografo kasdienybę XVII a. Lietuvos Didžiojoje Kunigaikštystėje (šaltinių publikacija), „Knygotyra”, 74, s. 229–238.
Čelkis Tomas. 2021. Archyvinės smulkmenos. Ką pasakoja 1701 m. kartografinis šaltinis apie Lietuvos Didžiąją Kunigaikštystę?, „Knygotyra”, 77, s. 331–366.
Czerny Andrzej. 2015. Powstanie i etapy rozwoju map topograficznych do końca XIX wieku, [w:] Dawne mapy topograficzne w badaniach geograficzno-historycznych, red. A. Czerny, Lublin.
De Ronke Eugeniusz. 2004. Do Wielmożnego Jarockiego, profesora Królewskiego Warszawskiego Uniwersytetu niektóre uwagi względem Puszczy Białowieskiej, [w:] P. Daszkiewicz, B. Jędrzejewska, T. Samojlik, Puszcza Białowieska w pracach przyrodników 1721-1831, Warszawa, s. 144–147
Hedemann Otton. 1939. Dzieje Puszczy Białowieskiej w Polsce przedrozbiorowej (w okresie do 1798 roku), Warszawa.
Inwentarze. 2018. Inwentarze Guberni Szczeberskiej, oprac. G. Krupiński, Augustów.
Korzon Tadeusz. 1897. Wewnętrzne dzieje Polski za Stanisława Augusta (1764–1794). Badania historyczne ze stanowiska ekonomicznego i administracyjnego, 2, Kraków.
Kościałkowski Stanisław. 1970. Antoni Tyzenhauz, podskarbi nadworny litewski, 1, Londyn.
Kościałkowski Stanisław. 1971. Antoni Tyzenhauz, podskarbi nadworny litewski, 2, Londyn.
Mikoś Michael J. 1992. Monarchs and Magnates: Maps of Poland in the Sixteenth and Eighteenth Centuries, [w:] Monarch, Ministers and Maps, red. D. Buisseret, Chicago, s. 168–181.
Moroz Małgorzata. 1998. Działalność Józefa Markiewicza w Ekonomii Grodzieńskiej za rządów Antoniego Tyzenhauza, „Białostocczyzna”, 13, 1, s. 15–29.
Ochrona. 2005. Ochrona i łowy. Puszcza Białowieska w czasach królewskich, red. T. Samojlik, Białowieża.
Olszewicz Bolesław. 2003. Kartografia Polska XVIII wieku (Przegląd chronologiczno-bibliograficzny), Warszawa.
Samojlik Tomasz. 2005. Stanisław August Poniatowski w Puszczy Białowieskiej (30 sierpnia — 2 września 1784 roku), „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej”, 53, 1, s. 35–52.
Stoksik Janina Mirosława. 2013. Geometrzy małopolscy do końca XVIII wieku. Z dziejów geodezji i kartografii wielkoskalowej w Polsce, Kraków.
Szady Bogumił. 2013. Działalność Michała Jerzego Poniatowskiego na rzecz rozwoju kartografii polskiej w: Kamienie milowe w kartografii, red. J. Ostrowski i P.E. Weszpiński, Warszawa (Z dziejów kartografii, 17), s. 183–192.
Szaniawska Lucyna, Administrative Cartography in Poland, [w:] Cartography in the European Enlightenment, The history of cartography, 4, red. M.H. Edney i M.S. Pedley, Chicago, s. 69–70.
Šmigelskytė-Stukienė Ramunė. 2008. Išmatuoti erdves: Ribų komisijų įkūrimas ir veikla 1791–1792 m. w: Viešosios ir privačiosios erdvės XVIII amžiaus Lietuvos Didžiojoje Kunigaikštystėje.
Mokslinių straipsnių rinkinys, red. R. Šmigelskytė-Stukienė, Vilnius, s. 223–251.
Volumina Legum. 1860. Volumina legum. Przedruk zbioru praw staraniem xx. pijarow w Warszawiem od roku 1732 do roku 1782, wydanego, 7, 9, Petersburg.
Volumina Legum. 1952. Volumina legum, 10: Konstytucje sejmu grodzieńskiego z 1795 roku, wyd. Z. Kaczmarczyk i in., Poznań.
Volkaŭ Mikola. 2011. Plany Słucka XVII-XIX stst., [w:] Gistaryčnaâ ŭrbanistyka: asnovy metadalogii i krynicaznaŭčaâ baza, red. I.W. Sorkin i in., Grodna, s. 190–194.
Wiśniewski Jerzy. 1967. Dzieje osadnictwa w powiecie augustowskim od XV do końca XVIII wieku, [w:] Studia i materiały do dziejów Pojezierza Augustowskiego, red. J. Antoniewicz, s. 13–288.
Zaręba Ryszard. 1962. „Ogrody do polowania” w Puszczy Białowieskiej w czasach Stanisława Augusta Poniatowskiego, „Sylwan”, 106, 2, s. 81–83.
Zawadzki Stanisław. 2023. Projekt mapowania ekonomii królewskich w Wielkim Księstwie Litewskim w II poł. XVIII w. — cele, metody, efekty, „Studia Geohistorica”, 11, s. 142–158.
Zawadzki Stanisław, Jędrzejewska Bogumiła. 2023. How Białowieża Forest preserved its primevalness? The development of management and protection in the fourteenth−eighteenth centuries, „Scandinavian Journal of Forest Research”, 38, 6, s. 380–391.
Związek Tomasz, Brykała Dariusz. 2022. Rzeka, młyny, wyspy i siano. Późnonowożytna mapa okolic Broku nad Bugiem w kontekście procesów środowiskowych, „Studia Geohistorica”, 10, s. 28–52.
Kwartalnik Historii Kultury Materialnej
oai:rcin.org.pl:263073 ; 0023-5881 ; e-ISSN 2719-6496 ; doi:10.23858/KHKM74.2026.1.002
IAiE PAN, sygn. P 329 ; IAiE PAN, sygn. P 330 ; IAiE PAN, sygn. P 331 ; click here to follow the link
Licencja Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0
Zasób chroniony prawem autorskim. [CC BY 4.0 Międzynarodowe] Korzystanie dozwolone zgodnie z licencją Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0, której pełne postanowienia dostępne są pod adresem: ; -
Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk
Biblioteka Instytutu Archeologii i Etnologii PAN
Sep 27, 2026
Jul 27, 2026
53
https://rcin.org.pl/publication/300232
| Edition name | Date |
|---|---|
| Zawadzki, Stanisław, 2026, Geometrzy ekonomii królewskich w Wielkim Księstwie Litewskim za panowania Stanisława Augusta | Sep 27, 2026 |
Rzewuski, Franciszek (c. 1730 – 1800)
Kuźma, Marcin