Nierówności społeczno-majątkowe w przestrzeni siedemnastowiecznego Lwowa

Wysmułek, Jakub

doi:0023-5881

Skip to main menu
Skip to search engine
Skip to content
Skip to footer

Download

Title: Nierówności społeczno-majątkowe w przestrzeni siedemnastowiecznego Lwowa

Abstract:

Nowożytny Lwów był miastem wieloetnicznym, którego przestrzeń podzielona była między gminę katolicką oraz społeczności Ormian, Rusinów i Żydów. W artykule podjęto próbę analizy różnic w statusie społeczno-ekonomicznym i warunkach życia w poszczególnych częściach miasta. Wykorzystany w tym celu został, przede wszystkim, rejestr podatku pogłównego z 1662 r. Zawiera on informacje o zdecydowanej większości mieszkańców miasta i jego przedmieść, zarówno o przedstawicielach elit, jak i o czeladzi domowej i innych ubogich. W artykule stwierdzono występowanie znaczących różnic między poszczególnymi obszarami miasta tak pod względem wielkości parceli i średniej liczby ich mieszkańców, jak i ich statusu, szacowanej zamożności, wielkości gospodarstw domowych i składu społecznego domowników.

References:

Abraham Władysław. 1990. Początki arcybiskupstwa Łacińskiego we Lwowie, Biblioteka Lwowska, 2, Warszawa.
Album. 2005. Album Civium Leopoliensium. Rejestry przyjęć do prawa miejskiego we Lwowie 1388–1783, wyd. A. Janeczek, 1, Poznań–Warszawa.
Alnpek Jan. 1930. Jan Alnpek i jego Opis miasta Lwowa z początku XVII wieku, wyd. S. Rachwał, Lwów.
Atlas. 2014. Ukrainian Historic Town Atlas, 1: Lviv, red. M. Kapral, Kyiv.
Augustynowicz-Ciecierska Henryka. 1984. Kronika Benedyktynek Ormiańskich, „Nasza Przeszłość”, 62, Kraków, s. 97–150.
Bałaban Maier. 1906. Żydzi lwowscy na przełomie XVI i XVII w., Lwów.
Bogucka Maria. 1983. Rodzina w polskim mieście XVI–XVII wieku: wprowadzenie w problematykę, „Przegląd Historyczny”, 74, s. 495–507.
Borowski Stanisław. 1975. Próba odtworzenia struktur społecznych i procesów demograficznych na Warmii u schyłku XVII w. na przykładzie Dobrego Miasta i okolicy, „Przeszłość Demograficzna Polski. Materiały i Studia”, 8, s. 125–198.
Bush Michael L. 2014. Social Orders and Social Classes in Europe Since 1500: Studies in Social Stratification, Routledge.
Charewiczowa Łucja. 1925. Ograniczenia gospodarcze nacyj schizmatyckich i Żydów we Lwowie XV i XVI wieku, Lwów.
Czołowski Aleksander. 1990. Wysoki Zamek, Biblioteka Lwowska, 2, Warszawa.
Dolynsʹka Marʼâna. 2006. Istoryčna topohrafiâ Lʹvova XIV–XIX st., Lʹviv.
Dolynsʹka Marʼâna. 2015. Lʹviv. Prostir na tli Meškanciv, Lʹviv.
Dolynska Mariana, Kapral Myron, Feloniuk Andrii. 2014. The Development of the City in the Late Middle Ages and Early Modern Times (Urban Space and Its Residents), [w:] Ukrainian Historic Town Atlas, 1: Lviv, red. M. Kapral, Kyiv, s. 26–43.
Dolynska Mariana, Kapral Myron. 2014. The Development of Lviv Founded on Magdeburg Law Between the 13th to 15th Century, [w:] Ukrainian Historic Town Atlas, 1: Lviv, red. M. Kapral, s. 21–25.
Gieysztorowa Irena. 1976. Wstęp do demografii staropolskiej, Warszawa.
Gruneweg Martin. 2008. Die Aufzeichnungen des Dominikaners Martin Gruneweg (1562–ca. 1618), wyd. A. Bues, Wiesbaden.
Hajnal John. 1965. European marriage patterns in perspective, [w:] Population in History: Essays in Historical Demography, red. D.V. Glass, D.E.C. Eversley, London, s. 101–143.
Hulʹ Olʹha. 2018. Lʹviv u XVI stolitti: misto konfliktiv ta porozuminʹ, Lʹviv.
Janeczek Andrzej. 1999. Ulice etniczne w miastach Rusi Czerwonej w XIV–XVI wieku, „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej”, 47, 1–2, s. 131–147.
Janeczek Andrzej. 2004. Ethnicity, Religious Disparity and the Formation of the Multicultural Society of Red Ruthenia in the Late Middle Ages, [w:] On the Frontier of Latin Europe. Integration and Segregation in Red Ruthenia, 1350–1600, red. T. Wünsch, A. Janeczek, Warszawa, s. 15–45.
Janeczek Andrzej. 2015. Segregacja wyznaniowa i podział przestrzeni w miastach Rusi Koronnej (XIV–XVI w.), „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej”, 63, 2, s. 259–280.
Kapralʹ Myron. 1997. Vlasnyky neruhomosty seredmistâ Lʹvova 30–40-h rokiv XV stolittâ u svitli šosovyh reęstriv (Sociotopohrafičnyj aspekt), „Zapysky Naukovogo Tovarystva imeni Ševčenka. Praci Istoryko-Filosofsʹkoď istorii”, 233, s. 148–181.
Kapralʹ Myron. 1998. Problemy sociotopohrafiď Lʹvova (za materialamy finansovyh knyh drugoď čverti XVI st.), [w:] Lwów. Miasto, społeczeństwo, kultura, 2, Kraków, s. 41–46.
Kapralʹ Myron. 2003. Nacionalʹni hromady Lʹvova XVI–XVIII st.: socialʹno-pravovi vzajemodiď, Lʹviv.
Kapralʹ Myron 2006. Naselennâ mista, [w:] Istoriâ Lʹvova, red. Â. Isaêvyča, s. 224–230.
Karpiński Andrzej. 1983. Pauperes. O mieszkańcach Warszawy XVI i XVII wieku, Warszawa.
Karpiński Andrzej. 1995. Kobieta w mieście polskim w drugiej połowie XVI i w XVII wieku, Warszawa.
Karpiński Andrzej. 2001. W walce z niewidzialnym wrogiem. Epidemie chorób zakaźnych w Rzeczypospolitej w XVI–XVIII w. i ich następstwa demograficzne, ekonomiczne, społeczne i kulturalne, Warszawa.
Karpiński Andrzej. 2020. Pożary w miastach Rzeczypospolitej w XVI–XVIII wieku i ich następstwa ekonomiczne, społeczne i kulturowe. Katalog, Warszawa.
Kersten Adam. 1971. Warszawa kazimierzowska 1648–1668. Miasto — Ludzie — Polityka, Warszawa.
Kisʹ Âroslav. 1968. Promyslovistʹ Lʹvova v period feodalizmu (XIII–XIX st.), Lʹviv.
Kleczyński Józef. 1893. Pogłówne generalne w Polsce i oparte na niem popisy ludności, Rozprawy Wydziału Historyczno-Filozoficznego Akademii Umiejętności, 30, Kraków.
Kopczyński Michał. 1998. Studia nad rodziną chłopską w Koronie w XVII–XVIII wieku, Warszawa.
Kopczyński Michał. 2000. Subsidium charitativum 1662. Uchwała i wykonanie, „Miscellanea Historico-Archivistica”, 9, s. 253–265.
Krętosz Józef. 1986. Organizacja archidiecezji lwowskiej obrządku łacińskiego od XV w. do 1772 roku, Lublin.
Kuklo Cezary. 1998. Kobieta samotna w społeczeństwie miejskim u schyłku Rzeczypospolitej szlacheckiej, Białystok.
Kuklo Cezary. 2022. The Family in Cities and Towns, [w:] Framing the Polish Family in the Past, red. P. Guzowski, C. Kuklo, Routledge.
Kutrzeba Stanisław. 1900. Szos we Lwowie w początkach XV wieku, „Przewodnik Naukowy i Literacki”, 28, s. 401–411.
Laslett Peter. 1972. Introduction: The History of the Family, [w:] Household and Family in Past Time, red. P. Laslett, R. Wall, Cambridge, s. 28–32.
Laszuk Anna. 1999. Ludność województwa podlaskiego w drugiej połowie XVII wieku, Warszawa.
Oexle Otto Gerhard. 2000. Gildie i komuny. O powstaniu „związków” i „gmin” jako podstawowych form współżycia w Europie, [w:] Społeczeństwo średniowiecza. Mentalność — grupy społeczne — formy życia, Toruń, s. 99–122.
Okonchenko Ihor, Okonchenko Olha. 2014. Lviv Fortification in the 17th Century, [w:] Ukrainian Historic Town Atlas, 1: Lviv, red. M. Kapral, Kyiv, s. 44–51.
Opysy. 2014. Opysy Peremistâ Lʹvova XVI–XVIII stolittiv, red. A. Felonűk, Lʹviv.
Perner Mads Linnet. 2019. Segregated behind the walls: residential patterns in pre-industrial Copenhagen, „Social History”, 44, 4, s. 412–439.
Poniat Radosław. 2013. Służba domowa w miastach na ziemiach polskich od połowy XVIII do końca XIX wieku, Warszawa.
Poniat Radosław. 2015. Zróżnicowanie majątkowe mieszkańców Grodna w 1794 roku, „Klio. Czasopismo Poświęcone Dziejom Polski i Powszechnym”, 32, 1, s. 83–109.
Ptaśnik Jan. 1925. Walki o demokratyzację Lwowa od XVI do XVIII wieku, „Kwartalnik Historyczny”, 39, Lwów.
Rybarski Roman. 1939. Skarb i pieniądz za Jana Kazimierza, Michała Korybuta i Jana III, Warszawa.
Tomkiewicz Władysław. 1971. Dzieje obwarowań miejskich Lwowa, „Kwartalnik Architektury i Urbanistyki. Teoria i historia”, 16, s. 93–138.
Volumina. 1860. Przedruk zbioru praw staraniem XX. Pijarów w Warszawie, od roku 1732 do roku 1782, wydanego, 5, Petersburg.
Wagner Katarzyna. 2020. Mieszczanie i podatki. Nierówności majątkowe w wybranych miastach Korony w XVII wieku, Warszawa.
Waszak Stanisław. 1953. Ludność i zabudowa mieszkaniowa miasta Poznania w XVI i XVII w., „Przegląd Zachodni”, 6–8, s. 108–179.
Waszak Stanisław. 1954. Dzietność rodziny mieszczańskiej i ruch naturalny ludności miasta Poznania w końcu XVI w. i w XVII wieku, „Roczniki Dziejów Społecznych i Gospodarczych”, 16, s. 316–384.
Witwicki Janusz. 1971. Obwarowania śródmieścia Lwowa i ich przemiany do XVIII w., „Kwartalnik Architektury i Urbanistyki. Teoria i historia”, 16, s. 139–231.
Winnyczenko Oksana. 2017. Testamenty mieszczan lwowskich z drugiej połowy XVI i z XVII wieku. Katalog, Warszawa.
Wysmułek Jakub. 2022. Change and adaptation. Jewish households in Lviv, Worms and Poznan in early modern times, „The History of the Family”, 27, s. 145–180.
Wysmułek Jakub. 2023a. Household Cohabitation Patterns in Multiethnic Seventeenth-Century Lviv, „The Journal of Interdisciplinary History”, 54, 2, s. 205–237.
Wysmułek Jakub. 2023b. Struktura gospodarstw domowych w Warszawie i Lwowie w połowie XVII wieku. Wpływ indywidualnej pozycji społeczno-majątkowej, „Roczniki Dziejów Społecznych i Gospodarczych”, 85, s. 83–123.
Zaâcʹ Orest. 2012. Hromadâny Lʹvova XIV–XVIII st.: Pravovyj status, sklad, pohodžennâ, Kyïv–Lʹviv.
Źródła. 1963. Źródła do dziejów Warszawy. Rejestry podatkowe i taryfy nieruchomości 1510–1770, 1, wyd. A. Berdecka i in., Warszawa.
Zubyk Roman. 1930. Gospodarka Finansowa Miasta Lwowa w latach 1624–1635, Lwów.