Jan Karłowicz jako tłumacz i popularyzator Herberta Spencera.

Wedemann, Marek

doi:2080-0851

Download

Title: Jan Karłowicz jako tłumacz i popularyzator Herberta Spencera.

References:

1. A.D. [A. Donimirski], Studia nad parlamentaryzmem Herberta Spencera, "Kraj" 1885, nr 4, 5, 8, 10.
2. [b.a.], "Moralność świecka" Spencera. "Data of Ethics" by Herbert Spencer ("Zasady etyki" H. Spencera), 3-cie wyd., Londyn 1881, "Przegląd Katolicki" 1885, nr 18 (30 kwietnia), s. 274.
3. R. Bender, Nowodworski Jan, w: Encyklopedia katolicka, t. 14, red. E. Gigilewicz, aut. L. Adamowicz i in., Lublin 2010, s. 63.
4. R. Bender, Nowodworski Jan, w: Polski Słownik Biograficzny, t. 23, red. nacz. E. Rostworowski, współpr. Z. Albert i in., Wrocław 1978.
5. Bibliografia literatury polskiej "Nowy Korbut", t. 14, Literatura pozytywizmu i Młodej Polski, oprac. zespół pod kier. Z. Szweykowskiego, J. Maciejewskiego, Warszawa 1973.
6. W. Bieńkowski, Krusiński Stanisław, w: Polski Słownik Biograficzny, t. 15, red. nacz. E. Rostworowski, współpr. W. Armon i in., Wrocław 1970.
7. A. Biernacki, Kazimierz Kaszewski (1825-1910), w: Obraz literatury polskiej XIX i XX wieku, seria 4, t. 3, Literatura polska w okresie realizmu i naturalizmu, red. J. Kulczycka-Saloni, H. Markiewicz, Z. Żabicki, Warszawa 1969, s. 521-539.
8. M. Brykalska, Aleksander Świętochowski. Biografia, t. 1, Warszawa 1987.
9. W. Cathrein SJ, Nauka moralności darwinistowskiej. Krytyka etyki Herberta Spencera, [tłum. J. Nowodworski], "Przegląd Katolicki" 1885, nr 33 (13 sierpnia) - 1886, nr 7 (18 lutego) [z przerwami].
10. W. Cathrein SJ, Nauka moralności darwinistowskiej. Krytyka etyki Herberta Spencera, [tłum. J. Nowodworski], Warszawa 1886.
11. V. Cathrein SJ, Die Sittenlehre des Darwinismus. Eine Kritik der Ethik Herbert Spencers, Freiburg im Breisgau 1885.
12. P. Chmielowski, Historia literatury polskiej, t. 6, przedm. B. Chlebowski, Warszawa 1900.
13. F. Copleston, Historia filozofii, t. 8, Od Benthama do Russella, tłum. B. Chwedeńczuk, Warszawa 1989.
14. S. Demby, Spencer w piśmiennictwie polskim, "Ogniwo" 1903, nr 52 (19 grudnia), s. 1240
15. A. Donimirski, Nasz konserwatyzm, "Niwa" 1890, nr 1 (1 stycznia), s. 1-2.
16. Dwa wspomnienia pośmiertne. Śp. ks. Franciszek Chmielewski i śp. profesor Jan Nowodworski, "Przegląd Katolicki" 1893, nr 51 (21 grudnia), s. 803.
17. I. Fedorovič, Korespondencja Jana Karłowicza z polskimi i litewskimi literatami oraz działaczami kulturalnymi, "Slavistica Vilnensis" 2012, t. 57(2), s. 197-210.
18. O. Gajkowa, S. Urbańczyk, Karłowicz Jan Aleksander Ludwik, w: Polski Słownik Biograficzny, t. 12, red. nacz. E. Rostworowski, współpr. Z. Abrahamowicz i in., Wrocław 1966-1967.
19. E. Gilson, T. L angan, A.A. Maurer, Historia filozofii współczesnej od Hegla do czasów najnowszych, tłum. B. Chwedeńczuk, S. Zalewski, Warszawa 1979.
20. M. Gloger, Pozytywizm i narodziny polskiej nowoczesnej myśli konserwatywnej. Wokół ideologii środowiska "Niwy" Mścisława Godlewskiego, w: W kręgu młodokonserwatyzmu warszawskiego 1876-1918, red. M. Gloger, W. Ratajczak, Bydgoszcz 2015, s.16-40.
21. M. Gloger, W. Ratajczak, Wstęp, w: "Stąd konserwatyzm jest pozytywizmem". Myśl społeczno-polityczna młodych konserwatystów warszawskich i ich adherentów 1876-1918. Antologia publicystyki, wyb., oprac. M. Gloger, W. Ratajczak, Bydgoszcz [2018], s. 14-15.
22. W. Graczyk, Nowodworski Michał bp, w: Encyklopedia katolicka, t. 14, red. E. Gigilewicz, Lublin 2010, s. 63.
23. H.G., Co - i jak - w socjologii, "Prawda" 1884, nr 5-7 (2-16 lutego).
24. Henry Mayers Hyndman, https://www.britannica.com/biography/Henry-Mayers-Hyndman (dostęp: 16.08.2025).
25. N. Hirszband, Badania socjologiczne, "Prawda" 1884, nr 1 (5 stycznia).
26. T. Jeske-Choiński, Moralność naukowa, "Niwa" 1887, z. 305 (1 września), s. 424.
27. K.R.Z. [L. Krzywicki], Badania naukowe. Nowa praca Herberta Spencera ("Justice, being IV part of the Principles of Ethics"), "Prawda" 1892, nr 1 (2 stycznia), s. 6-7.
28. H. Kapełuś, Karłowicz Jan, w: Literatura polska. Przewodnik encyklopedyczny, t. 1, red. kom. przewodn. J. Krzyżanowski, od 1976 roku C. Hernas, wyd. 2, Warszawa 1986.
29. J. Karłowicz, Bibliografia, krytyka i wiadomości bieżące, [rec.] H. Spencer, Instytucje obrzędowe, tłum. J. K. Potocki, Warszawa 1890, "Wisła" 1890, z. 4 (październik-grudzień), s. 928.
30. J. Karłowicz, Od tłumacza, w: H. Spencer, Zasady etyki, z. 3, wyd. oryg. ang. tłum. J. Karłowicz, Warszawa 1884, s. VI-X.
31. J. Karłowicz, Z Heidelberga [sic!], "Prawda" 1882, nr 47 (25 listopada), s. 559.
32. J. Karłowicz, Z Niemiec, "Prawda" 1884, nr 32, s. 377.
33. J. Karłowicz, Z Niemiec, "Prawda" 1885, nr 2 (10 stycznia), s. 18.
34. L. Kasprzyk, Herbert Spencer w literaturze polskiej, "Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska" 1960, Sectio G, Vol. 7, nr 8, s. 283.
35. L. Kasprzyk, Spencer, Warszawa 1967 (seria Myśli i L udzie).
36. K. Kaszewski, Etyka rozwojowa, [rec.] H. Spencer, Zasady etyki (Data of Ethics), tłum. J. Karłowicz, Warszawa 1884, "Biblioteka Warszawska" 1885, t. 1, z. 3 (marzec), s. 351.
37. W. Kozłowski, Etyka Spencera ("The Data of Ethics" of Herbert Spencer), "Ateneum" 1883, t. 3, z. 1 (lipiec), s. 50-61; t. 4, z. 1 (październik), s. 35-51; 1884, t. 1, z. 1 (styczeń), s. 43-68.
38. S. Krusiński, Dusza społeczna, "Dodatek Miesięczny" do "Przeglądu Tygodniowego" 1885, t. 2, z. 10 (grudzień), s. 637-638.
39. L. Krzywicki, Herbert Spencer jako socjolog, "Ogniwo" 1903, nr 52 (19 grudnia), s. 1236.
40. Lud. Krz. [L. Krzywicki], Badania naukowe. Socjologiczne poglądy Herberta Spencera, "Prawda" 1889, nr 17 (27 kwietnia), s. 198.
41. Lud. Krz. [L. Krzywicki], Przeglądy naukowo-literackie, [rec.] H. Spencer, Wstęp do socjologii, tłum. H. Goldberg, Warszawa 1884, "Dodatek Miesięczny" do "Przeglądu Tygodniowego" 1885, t. 1, nr 1 (styczeń), s. 106.
42. H. Markiewicz, Pozytywizm, wyd. 6, Warszawa 2002 (seria Wielka Historia Literatury Polskiej).
43. T. Mikulski, Stefan Demby w oczach historyka literatury, "Pamiętnik Literacki" 1946, z. 1/2, s. 104-107.
44. J. Myśliński, Echa pierwszego wydania "Kapitału" Karola Marksa w czasopismach polskich (1867-1883), "Rocznik Historii Czasopiśmiennictwa Polskiego" 1967, nr 2, s. 103.
45. A. Nofer-Ładyka, Potocki Józef Karol, w: Literatura polska. Przewodnik encyklopedyczny, t. 2, kom. red. J. Krzyżanowski, od 1976 C. Hernas, członkowie A. Hutnikiewicz i in., wyd. 2, Warszawa 1987, s. 208.
46. [M. Nowodworski], Do naszych Czytelników, "Przegląd Katolicki" 1886, nr 46 (18 listopada), s. 721.
47. J. Nowodworski, Kilka słów o tym dziele, w: F.J. Holzwarth, Historia powszechna, przekład polski licznymi uzupełnieniami rozszerzony, t. 7, cz. 3, Dzieje nowożytne. Rewolucja Francuska i wiek dziewiętnasty, Warszawa 1891, s. X V-XVI.
48. J. Nusbaum, Społeczeństwo w świetle biologii, "Prawda" 1884, nr 21-22 (24-31 maja).
49. Od Redakcji, "Wędrowiec" 1885, nr 8 (19 lutego), s. 96.
50. Od Redakcji "Głosu", w: H. Spencer, Zasady socjologii, t. 1, tłum. J.K. Potocki, Warszawa 1889 (Dzieła, [t. 2]), s. 1.
51. T. O racki, Antoni Donimirski (1846-1912) - niesłusznie zapomniany Pomorzanin, Polak i Europejczyk, "Komunikaty Mazursko-Warmińskie" 2010, nr 1, s. 18, przyp. 127.
52. E. Orzeszkowa, Listy, t. 2, cz. 1, pod kier. J. Ujejskiego, oprac. L.B. Świderski, Warszawa-Grodno 1938, s. 53, przyp. 1.
53. E. Orzeszkowa, Listy zebrane, t. 3, oprac. E. Jankowski, Wrocław 1956.
54. J.K. Potocki, Spencer jako moralista, [rec.] H. Spencer, Zasady etyki, tłum. J. Karłowicz, Warszawa 1884, "Wędrowiec" 1885, nr 2 (8 stycznia), s. 15.
55. T. Ribot, Choroby osobowości, tłum. J.K. Potocki, Warszawa 1885.
56. T. Ribot, Choroby woli, tłum. J.K. Potocki, Warszawa 1885; wyd. 2, Warszawa 1887.
57. S.K. [S. Krzemiński], Wiadomość o życiu i pismach autora, w: T.B. Macaulay, Szkice historyczne, tłum. J. Karłowicz, Warszawa 1876, s. XXX .
58. M. Sękowski, Spencer i pozytywizm warszawski, Lublin 1986.
59. Słownik języka polskiego, t. 1, A-G, red. J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, Warszawa 1900.
60. H. Spencer, Les bases de la morale évolutionniste, [b. tłum.], Paris 1880.
61. H. Spencer, The Data of Ethics, London 1879, s. III [Preface].
62. H. Spencer, First Principles, London 1946, s. XIX .
63. H. Spencer, Jednostka wobec państwa, [b. tłum.], Warszawa 1886.
64. H. Spencer, The Man versus the State. With Six Essays on Government, Society, and Freedom, foreword by E. Mack, introduction by A. J. Nock, Indianapolis 1981, s. 4 (Preface).
65. H. Spencer, Pierwsze zasady, tłum. J.K. Potocki, Warszawa 1886 (Dzieła, t. 1).
66. H. Spencer, The Principles of Sociology, Vol. 3, New York 1898, s. V [Preface].
67. H. Spencer, Przesądy patriotyzmu, [tłum.] Z. W ołowski, "Przegląd Tygodniowy" 1878, nr 10-13 (10-31 marca).
68. H. Spencer, Przesądy [teologiczne], [b. tłum.], "Przegląd Tygodniowy" 1878, nr 30-32 (28 lipca-11 sierpnia).
69. H. Spencer, Przeszłość i przyszłość religii, [b. tłum.], "Prawda" 1884, nr 33-35 (16-30 sierpnia).
70. H. Spencer, Die Thatsachen der Ethik, Übers. von B. Vetter, Stuttgart 1879.
71. H. Spencer, Religion: a Retrospect and Prospect, "The Nineteenth Century" 1884, Vol. 15, No. 83 (January).
72. H. Spencer, Wstęp do socjologii, tłum. H. Goldberg, Warszawa 1884.
73. H. Spencer, Zasady etyki, tłum. J. Karłowicz, Warszawa 1884.
74. H. Spencer, Zasady socjologii, t. 2, tłum. J.K. Potocki, Warszawa 1889 (Dzieła, [t. 3]).
75. S. Stefanowski, "Nauka moralności darwinistowskiej" [Wiktora Cathreina], "Kronika Rodzinna" 1887, nr 3 (1 lutego), s. 70.
76. H. St. [H. Struve], Etyka, w: Wielka encyklopedia powszechna ilustrowana, t. 20, Warszawa 1897, s. 690.
77. H. Struve, Herbert Spencer i jego systemat filozofii syntetycznej, "Biblioteka Warszawska" 1904, t. 1, z. 3 (marzec), s. 442-449.
78. H. Struve, Pogrzeb Spencera (Korespondencja własna "Kuriera Warszawskiego"), "Kurier Warszawski" 1903, nr 351 (20 grudnia), s. 7-8.
79. T. Styczeń, Cathrein Victor SJ, w: Encyklopedia katolicka, t. 2, red. F. Gryglewicz, R. Łukaszyk, Z. Sułowski, Lublin 1985, kol. 1367.
80. A. Świętochowski, Herbert Spencer (Studium z dziedziny pozytywizmu), "Przegląd Tygodniowy" 1872, nr 15-31 (14 kwietnia - 4 sierpnia) [z przerwami].
81. A. Świętochowski, O powstawaniu praw moralnych, Warszawa 1877.
82. T. C h. [T. Jeske-Choiński], Przegląd literacki, [rec.] H. Spencer, Zasady etyki, tłum. J. Karłowicz, Warszawa 1884, "Niwa" 1885, z. 248 (15 kwietnia), s. 638-639.
83. W. Tatarkiewicz, Historia filozofii, t. 3, wyd. 10, Warszawa 1983, s. 383, 392 [wyd. 1: Kraków 1950].
84. E. Voegelin, Od Oświecenia do rewolucji, tłum. Ł. Pawłowski, wstęp P. Śpiewak, Warszawa 2011.
85. W. Wścieklica, Najnowszy utwór Spencera, [rec.] H. Spencer, Jednostka wobec państwa, Warszawa 1886, "Kraj" 1886, nr 2 (24 stycznia), Dział Literacki "Kraju", s. I.
86. A. Zaremba, Biskup Michał Nowodworski, Pasterz Diecezji Płockiej (1831-1896), "Przegląd Katolicki" 1897, nr 14 (8 kwietnia), s. 213-214; nr 15 (15 kwietnia), s. 230.
87. Zarys dziejów filozofii polskiej 1815-1918, red. nauk. A. Walicki, aut. S. Borzym i in., Warszawa 1986.
88. M. Zięba, Eliza Orzeszkowa jako księgarz i wydawca, w: W świecie Elizy Orzeszkowej, red. H. Bursztyńska, Kraków 1990, s.
89. Życie i prace Jana Karłowicza (1836-1903). Książka zbiorowa wydana staraniem i nakładem Redakcji "Wisły", Warszawa 1904.