Advanced search
Advanced search
Advanced search
Advanced search
Advanced search
Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk
This article examines the use of participatory arts-based research (PABR) to document and disseminate rural women’s non-academic knowledge of tradition and explores how such knowledge might inform the work of government institutions in Poland. The study engaged members of the Rural Women’s Circle (Koło Gospodyń Wiejskich, KGW) in Wyrzeka—one of the oldest and most widespread rural women’s associations—as co-creators in an artistic project designed to provide a space for self-expression outside state-defined frameworks. While KGWs are publicly legitimized as ambassadors of tradition and folklore, their role in defining and updating this knowledge remains marginal; institutional narratives dominate, often instrumentalizing their work for political purposes. Drawing on feminist epistemology, the project employed accessible visual arts methods, including collage, to: (a) reclaim women’s subjectivity within tradition narratives; (b) reach audiences beyond government channels; and (c) produce contextually relevant research through collaboration with women whose contributions are undervalued both for their non-academic status and for the gendered character of their expertise. The findings highlight the persistent marginalization of women’s experiential knowledge within heritage discourse and the potential of PABR to challenge this imbalance.
Andriichuk Yuliia 2024, Traditional Polish Roasted Duck from the ‘Dino’ Supermarket: Politicizing and Negotiating Tradition through Culinary Competitions for Rural Housewives’ Clubs, Dublin Gastronomy Symposium.
Avakian Arlene Voski, Barbara Haber 2005, From Betty Crocker to Feminist Food Studies: Critical Perspectives on Women and Food, University of Massachusetts Press, Massachusetts.
Babis Henryk, Kamila Słupińska, Marcin Janowski 2021, Portret własny Kół Gospodyń Wiejskich. Raport z ogólnopolskiego badania problemów i potrzeb Kół Gospodyń Wiejskich, https://www.pfsp.pl/pliki/BADANIE_KGW_2021_raport.pdf (accessed: 10.08.2024).
Bednarek Joanna, Katarzyna Czeczot 2013, Epistemologie feministyczne. Ku lepszej wiedzy o ‘kobietach’. Praktyka Teoretyczna 10, no. 4, pp. 7–14. DOI: https://doi.org/10.14746/prt.2013.4.1
Belasco Warren 2008, Food: The Key Concepts, Berg, Oxford. DOI: https://doi.org/10.5040/9781350042148
Biejat Magdalena, Katarzyna Wójcikowska 2015, O roli tradycji we współczesnej działalności Kół Gospodyń Wiejskich, Wieś i Rolnictwo vol. 1.2, no. 166.2, pp. 97–108. DOI: https://doi.org/10.53098/wir.2015.1.2.166.2/07
Bourdieu Pierre 1991, Language and Symbolic Power, ed. John B. Thompson, trans. Gino Raymond, Matthew Adamson, Harvard University Press, Cambridge (MA).
Bukraba-Rylska Izabella 2008, Socjologia wsi polskiej, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Cairns Kate, Josée Johnston 2015, Food and Femininity, Bloomsbury Academic, London. DOI: https://doi.org/10.5040/9781474255158
Collins Harry 2018, Czy wszyscy jesteśmy ekspertami?, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Collins Harry M., Robert Evans 2002, The Third Wave of Science Studies: Studies of Expertise and Experience, Social Studies of Science 32, no. 2, pp. 235–296. DOI: https://doi.org/10.1177/0306312702032002003
DeVault Marjorie L. 1991, Feeding the Family: The Social Organization of Caring as Gendered Work, University of Chicago Press, Chicago.
Ehrenreich Barbara, Deidre English 2010, Witches, Midwives, and Nurses: A History of Women Healers, The Feminist Press at CUNY, New York.
Federici Silvia 2018, Witches, Witch-Hunting, and Women, PM Press, New York.
Geertz Clifford 2005, Wiedza lokalna. Dalsze eseje z zakresu antropologii interpretatywnej, trans. Dorota Wolska, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków.
Grosz Elizabeth 2009, Volatile Bodies: Toward Corporeal Feminism, trans. Marcin Michalski, Biblioteka Online Think Tanku Feministycznego.
Hadjimichael D., R. Ribeiro, H. Tsoukas 2024, How Does Embodiment Enable the Acquisition of Tacit Knowledge in Organizations? From Polanyi to Merleau-Ponty, Organization Studies, vol. 45, no. 4, pp. 545–570 https://doi.org/10.1177/01708406241228374. DOI: https://doi.org/10.1177/01708406241228374
Harding Sandra 1992, Rethinking Standpoint Epistemology: What is ‘Strong Objectivity?’, The Centennial Review 36, no. 3, pp. 437–470.
Haraway Donna 1991, Wiedze usytuowane. Kwestia nauki w feminizmie i przywilej ograniczonej/częściowej perspektywy, trans. A. Czarnacka, [in:] Simians, Cyborgs, and Women: The Reinvention of Nature, Routledge, New York.
Harrison Rodney 2013, Heritage: Critical Approaches, Routledge, London.
Hartsock Nancy C.M. 1983, “The Feminist Standpoint: Toward a Specifically Feminist Historical Materialism.” [in:] C. McCann, S.-k. Kim (eds.), Feminist Theory Reader, Routledge, London, pp. 229–243.
Herman Aleksandra 2019, Kulturowa wiedza kobiet. Transfer międzypokoleniowy w warunkach podwójnej marginalizacji Ukrainek z mniejszości narodowej w Polsce, Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR, Warszawa.
Jakóbczyk Witold 1982, Wielkopolskie kółka rolnicze 1866–1939 [Greater Poland Agricultural Circles 1866–1939], series Z dziejów Wielkopolski, Krajowa Agencja Wydawnicza, Poznań.
Jasanoff Sheila (ed.) 2004, States of Knowledge: The Co-Production of Science and Social Order, Routledge, London.
Kosmowska-Kowalska Anna 1992, Kółka rolnicze Poznania i okolicy 1866–1939. Wielkopolskie kółka włościanek 1907–1939, Państwowe Wydawnictwa Rolnicze i Leśne, Poznań.
Kostrzewska Ewelina M. 2009, Stowarzyszenie Zjednoczonych Ziemianek w dwudziestoleciu międzywojennym [in:] A. Janiak-Jasińska, K. Sierakowska, A. Szwarc (eds.), Działaczki społeczne, feministki, obywatelki…, vol. II, Neriton, Warszawa, pp. 117–131.
Książak-Gregorczyk Anna, Marta Liberadzka, Marek Zbytniewski 2022, Raport z badań kondycji Kół Gospodyń Wiejskich województwa warmińsko-mazurskiego, Stowarzyszenie Teraz MY, https://mocnasiec.terazmy.org/wp-content/uploads/RAPORT-z-badan-KGW-woj.-war.-maz..pdf (accessed: 10.08.2024).
Latoch Agnieszka 2024, Jak postępować z żywnością?, Gospodyni, vol. 4, pp. 40–43.
Lave Jean, Etienne Wenger 1991, Situated Learning: Legitimate Peripheral Participation, Cambridge University Press, Cambridge. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511815355
Le Dantec–Lowry Hélène 2008, Reading Women’s Lives in Cookbooks and Other Culinary Writings: A Critical Essay, Revue française d’études américaines, vol. 116, pp. 99–122. DOI: https://doi.org/10.3917/rfea.116.0099
Leavy Patricia 2018, Metoda spotyka sztukę. Praktyka badań naukowych posługujących się sztuką, Narodowe Centrum Kultury, Warszawa.
Lisowska Kinga, Majka Łojko 2022, Koła Gospodyń Wiejskich jako przestrzeń do rozwoju edukacji i przedsiębiorczości społecznej opartej na tradycji lokalnej na Warmii Mazurach, Przedsiębiorczość – Edukacja, vol. 18, no. 2, pp. 82–97. DOI: https://doi.org/10.24917/20833296.182.5
Łukowski Piotr, Bartosz Żukowski 2016, Istota zjawiska tradycji – podejście strukturalno-logiczne [in:] S. Latocha, E. Nowina-Sroczyńska (eds.), Nowe czytanie tradycji. Z inspiracji Rokiem Kolbergowskim, Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej UŁ, Łódź.
Maciewicz Monika 2021, Wianki i wieńce w kulturze ludowej – symbolika i magia. Zarys problematyki, Rocznik Przemyski. Literatura i Język, vol. 25, no. 2, pp. 57–74. DOI: https://doi.org/10.4467/24497363RPLJ.21.005.14628
Matysiak Ilona 2005, Stare i nowe formy aktywności społecznej kobiet na obszarach wiejskich w Polsce: Od dożynek do fitness klubu (MA thesis), University of Warsaw, Faculty of Philosophy and Sociology.
Matysiak Ilona 2009, Koła gospodyń wiejskich i ich funkcje w kontekście specyfiki trzeciego sektora w wybranych społecznościach wiejskich [in:] B. Budrowska (ed.), Kobiety, feminizm, demokracja, IFiS PAN, Warszawa.
Mauss Marcel 1973, Techniques of the Body, trans. Ben Brewster, Economy and Society, vol. 2, no. 1, pp. 70–88. DOI: https://doi.org/10.1080/03085147300000003
McLean Alice 2013, Feminist Food Studies: A Critical Overview [in:] The Routledge International Handbook of Food Studies, Routledge, London.
Mencwel Jan, Katarzyna Milczewska, Jan Wiśniewski 2014, Koła Gospodyń Wiejskich nie tylko od kuchni. Raport z badania, Fundacja Pracownia Badań i Innowacji Społecznych „Stocznia”, Warszawa.
Mędrzecki Włodzimierz 2000, Między etosem a rzeczywistością: Kultura i życie codzienne inteligencji polskiej w XIX i XX wieku, Instytut Historii PAN, Warszawa.
Muzeum Historii Kobiet 2022, Herstoria stosowana. Podręcznik dla edukatorek i edukatorów, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, Poznań, https://historiakobiet.org/podrecznik/.
Nunn Caitlin 2020, The Participatory Arts-Based Research Project as an Exceptional Sphere of Belonging, Qualitative Research, vol. 22, no. 2, pp. 251–268. DOI: https://doi.org/10.1177/1468794120980971
Peters Sibylle, Maike Gunsilius, Sebastian Matthias, Kerstin Evert, Kathrin Wildner 2024, Participatory Art-Based Research, https://pab-research.de (accessed: 01.03.2024).
Phillips Louise, Maria Bee Christensen-Strynø, Lisbeth Frølunde 2022, Arts-Based Co-Production in Participatory Research: Harnessing Creativity in the Tension Between Process and Product, Evidence & Policy, vol. 18, no. 2, pp. 391–411. DOI: https://doi.org/10.1332/174426421X16445103995426
Sierakowska Katarzyna 2009, Stowarzyszenie Zjednoczonych Ziemianek w dwudziestoleciu międzywojennym [in:] A. Janiak-Jasińska, K. Sierakowska, A. Szwarc (eds.), Działaczki społeczne, feministki, obywatelki… Samoorganizowanie się kobiet na ziemiach polskich po roku 1918 (na tle porównawczym), vol. II, Neriton, Warszawa, pp. 33–47.
Smith Laurajane 2006, Uses of Heritage, Routledge, London. DOI: https://doi.org/10.4324/9780203602263
Szacki Jerzy 2011, Tradycja, Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa.
Wieczorek Tadeusz 2014, Triangulacja metod w badaniach społecznych, Zagadnienia Społeczne, vol. 1, no. 1, pp. 7–26.
Williams Stacy J. 2014, A Feminist Guide to Cooking, Contexts, vol. 13, no. 3, pp. 59–61. DOI: https://doi.org/10.1177/1536504214545763
Żarnowska Anna, Andrzej Szwarc (eds.) 1995, Kobieta i edukacja na ziemiach polskich w XIX i XX w., vols. 1–2, DiG, Warszawa.
Wojcieszak-Zbierska Monika, Jan Zawadka 2019, Działania przedsiębiorcze kobiet na wsi na przykładzie KGW w powiecie gnieźnieńskim, Turystyka i Rozwój Regionalny, t. 11, pp. 127–138, https://doi.org/10.22630/TIRR.2019.11.12. DOI: https://doi.org/10.22630/TIRR.2019.11.12
Archiwum Kobiet (Instytut Badań Literackich PAN). https://archiwumkobiet.pl (accessed: 01.05.2025).
Centralny Ośrodek Informacji Gospodarczej. https://www.coig.com.pl (accessed: 12.12.2024).
Fundacja Przestrzeń Kobiet. https://www.przestrzenkobiet.pl/pl/publikacje/ (accessed: 01.05.2025).
Gdy nauka jest kobietą (Projekt). https://gdynaukajestkobieta.amu.edu.pl (accessed: 01.05.2025).
Herstorie.pl. https://www.herstorie.pl (accessed: 01.05.2025).
Institute of Women's Studies, Białystok. https://www.isk.bialystok.pl (accessed: 01.05.2025).
Internetowy System Aktów Prawnych. https://www.isap.sejm.gov.pl (accessed: 12.12.2024).
Muzeum Historii Kobiet. https://historiakobiet.org/podrecznik/ (accessed: 01.05.2025).
Studiakobiece.pl. http://studiakobiece.pl/index.html (accessed: 01.05.2025).
oai:rcin.org.pl:248793 ; 0071-1861 ; e-ISSN: 2719-6534 ; doi:10.23858/EP69.2025.3990
IAiE PAN, call no. P 326 ; IAiE PAN, call no. P 327 ; IAiE PAN, call no. P 325 ; click here to follow the link
Creative Commons Attribution BY 4.0 license
Copyright-protected material. [CC BY 4.0] May be used within the scope specified in Creative Commons Attribution BY 4.0 license, full text available at: ; -
Institute of Archaeology and Ethnology of the Polish Academy of Sciences
Library of the Institute of Archaeology and Ethnology of the Polish Academy of Sciences
Mar 20, 2026
Mar 20, 2026
10
https://rcin.org.pl/publication/285626
Godula-Węcławowicz, Róża
Górski, Karol
Owczarska, Małgorzata
Tomicki, Ryszard
Kozhevnikova, Magdalena
Calvo, Daniela
Roeske, Małgorzata